Đây là dự án do TS Trang Thanh Hiền (giảng viên trường ĐH Mỹ thuật Việt Nam) cùng các cộng sự và sinh viên thực hiện. Dự án thành lập ra với nhiều mục đích: bán đấu giá mặt nạ của các họa sĩ nổi tiếng như Lê Trí Dũng, Lê Thiết Cương, Trịnh Tuân, Lê Thông, Lê Huy Tiếp, Đỗ Hiệp, Trịnh Minh Tiến…, bán mặt nạ của các sinh viên ĐH Mỹ thuật và những thành phẩm đẹp nhất của các em nhỏ nhằm quyên góp tiền gây quỹ xây dựng trường học, lập tủ sách và mua áo ấm ở trường Tiểu học Suối Bau, huyện Phù Yên, Sơn La. Nhưng mục đích lớn nhất và ý nghĩa nhất của dự án là giúp các em nhỏ hiểu hơn, gần hơn và từ đó yêu quý món đồ chơi truyền thống gắn liền với nền văn minh lúa nước của cha ông là chiếc mặt nạ. Các em không chỉ được vẽ mặt nạ, làm đầu lân, mà còn được nghe TS Trang Thanh Hiền giảng giải về mặt nạ truyền thống, về những ý nghĩa văn hóa phía sau chiếc mặt nạ, những ước vọng của cha ông gửi gắm qua chúng từ thời xa xưa…
So sánh "tác phẩm" sau khi hoàn thành.
Phát động từ khoảng giữa tháng 8 qua báo chí truyền thông và mạng xã hội, dự án “Cùng sáng tạo mặt nạ Việt, vui Tết Trung thu” đã nhận được sự ủng hộ không ngờ tới của các bậc phụ huynh. TS Trang Thanh Hiền cho biết, đơn đăng ký đã vượt qua con số 300 mà cả nhóm dự kiến, khiến dự án ban đầu chỉ định làm trong một buổi, sau đã phải kéo dài ra cả ngày mới đủ đáp ứng. Đáng chú ý, không chỉ có các bậc cha mẹ người Việt, mà còn có cả phụ huynh người nước ngoài đăng ký cho con tham dự.
Cậu bé người Australia với chiếc mặt nạ của mình. Ảnh: Ngọc Hoan
Đối với nhiều bé, đây là lần đầu được “vầy vọc” màu vẽ và bút lông. Nhưng ngay ở lần đầu tiên này, các bé đã tạo ra những “tác phẩm” mặt nạ đẹp không ngờ, khiến nhiều người khi nhìn thành phẩm đã hoàn toàn không nghĩ rằng đó là do trẻ em vẽ. Nguyễn Hải Lý, một học sinh lớp 7 đi cùng với chú của mình đến tham dự khoe chiếc mặt nạ của mình: “Đây là lần đầu tiên cháu đi vẽ mặt nạ. Cô hướng dẫn có chỉ cho cháu cách lấy màu, pha màu và cách tô mặt nạ cho mịn màu. Còn lại cháu tự làm”. Thậm chí, có những bé chỉ ba tuổi, cũng ngồi say sưa tô tô vẽ vẽ, hoàn toàn không phải nghịch màu mà tô rất đẹp.
Chiếc mặt nạ được bạn nhỏ vẽ theo phong cách "thổ dân". Ảnh: Ngọc Hoan
Cùng với vẽ mặt nạ, các em nhỏ còn rất hào hứng với việc tự mình tạo ra một chiếc đầu lân hoặc mặt nạ bằng những chất liệu đơn giản không ngờ. Khuôn thạch cao của làng Ông Hạo (Hưng Yên), một ít giấy báo, bìa (thậm chí vỏ hộp bánh), hồ dán bằng bột nếp quấy, hoặc mua ở cửa hàng vật liệu xây dựng, một chút thời gian và công sức, các em có thể tự mình tạo ra món đồ chơi truyền thống đầy thú vị.
Hào hứng với sản phẩm của mình. Ảnh: Ngọc Hoan
TS Trang Thanh Hiền nói: “Mục đích chính của chương trình là giáo dục mỹ thuật cho trẻ, làm sao cho các em hiểu và từ đó mới yêu văn hóa truyền thống. Khi được tiếp xúc với truyền thống, thì các em mới hiểu và yêu truyền thống.
Một thực trạng của chúng ta trong những năm gần đây là sự áp đảo của đồ chơi Trung Quốc, đánh vào thị hiếu và giá tiền nên đã đẩy xa hàng loạt đồ chơi truyền thống của Việt Nam. Với giá cả chỉ từ 3 – 5 nghìn đồng, không ai có thể kiểm định được chất lượng của những chiếc mặt nạ xanh đỏ của Trung Quốc đang được bán đầy ngoài thị trường, và ngay cả báo chí cũng đã nhiều lần lên tiếng về việc này.
Chúng ta không thể cạnh tranh về giá cả mà chúng ta có thể cạnh tranh về văn hóa. Một khi đã hiểu và yêu văn hóa truyền thống của người Việt thì tự khắc các bạn nhỏ sẽ không sử dụng đến những chiếc mặt nạ nhập khẩu, và dần dần mặt nạ nước ngoài sẽ mất thị trường. Đó là mục đích của chúng tôi”.
TS Trang Thanh Hiền cho biết thêm, việc gắn mục đích làm từ thiện vào dự án này cũng góp phần giúp các em nhỏ biết mở rộng tình yêu thương và hiểu được ý nghĩa của việc mình đang làm.
