Thiếu sự phối hợp đồng bộ
Bắt đầu triển khai từ năm 2003, nhưng phải đến giai đoạn 2009-2010 việc NHLÐ mới được tiến hành gấp rút. Ở giai đoạn này, EVN HCMC thực hiện thí điểm năm công trình ngầm hóa tại một số khu vực trung tâm thành phố. Ðây là tiền đề để đơn vị này xây dựng đề án "NHLÐ TP Hồ Chí Minh để nâng cao năng lực, độ tin cậy và an toàn cung cấp điện, kết hợp với ngầm hóa dây thông tin trên trụ điện giai đoạn đến năm 2020". Ðề án xác định rõ các mục tiêu: Ðến năm 2015, tỷ lệ NHLÐ đạt 30% lưới trung thế (tương ứng 400 km) và 20% lưới hạ thế (500 km) và 9 km lưới 110 kV; Giai đoạn đến năm 2020, cơ bản hoàn tất NHLÐ trung thế, hạ thế khu vực nội thành.
Ðến nay, toàn thành phố đạt tỷ lệ ngầm hóa 28% lưới điện trung thế (57,5 km), 10,6% lưới điện hạ thế (97,3 km) và 2,7 km lưới điện 110 kV. Nhiều khu vực đạt tỷ lệ ngầm hóa cao như quận 1, quận 3 đạt 82%; quận 5 (75%); quận 10, quận 11 (57%); Phú Nhuận (60%)... Trong 31 dự án NHLÐ đã thực hiện từ năm 2011 đến 2013, hiện còn 10 dự án chưa thu hồi được trụ điện do còn chờ các đơn vị viễn thông hoàn tất hạ ngầm dây thông tin. Theo EVN HCMC, tiến độ một số dự án sẽ bị chậm trễ, nhất là việc NHLÐ hạ thế. Nguyên nhân là do công tác phối hợp giữa ngành điện và các đơn vị có dây thông tin còn chậm trễ, thiếu sự phối hợp đồng bộ.
Trong giai đoạn đầu, do chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chủ đầu tư công trình ngầm, dẫn đến tình trạng có nơi lưới điện đã được ngầm hóa nhưng vẫn còn dây thông tin treo trụ điện hoặc ngược lại. Ðơn cử, từ năm 2012, EVN HCMC đã ký Quy chế phối hợp với Tập đoàn Viễn thông quân đội (Viettel) để triển khai NHLÐ đồng bộ với ngầm hóa dây thông tin. Thời gian đầu, hai đơn vị phối hợp khá ăn ý, nhưng sau đó phía Viettel lại phát sinh vướng mắc trong việc hạ ngầm dây thông tin của các DN viễn thông khác vào hệ thống mương cáp do Viettel đầu tư. Nguyên nhân chủ yếu là do nhiều đơn vị chưa có kế hoạch hạ ngầm cũng như bất đồng quan điểm trong việc xác định đơn giá cho thuê ống luồn cáp.
Theo Phó Tổng Giám đốc EVN HCMC Phạm Quốc Bảo, tất cả các hoạt động chỉ đạo, điều hành hiện nay của Ban Chỉ đạo ngầm hóa đều dựa trên cơ sở thương thảo, thỏa thuận giữa các DN tham gia đầu tư ngầm hóa, chưa có cơ chế pháp lý, chế tài để ràng buộc, chỉ đạo các đơn vị phải tuân thủ trình tự, tiến độ thực hiện ngầm hóa của cơ quan quản lý nhà nước cho nên chưa bảo đảm tiến độ. Thực tế, dù có nhiều đơn vị kinh doanh viễn thông, truyền hình,... có treo dây thông tin trên trụ điện lực, nhưng các DN này lại chưa chú trọng công tác ngầm hóa đường dây, xem việc ngầm hóa là trách nhiệm của ngành điện. Hiện số lượng chủ đầu tư các công trình hạ tầng, đơn vị quản lý dây thông tin rất lớn, riêng các DN viễn thông có đến hơn 20 đơn vị.
Việc chậm thỏa thuận tuyến, vị trí lắp đặt thiết bị cũng là nguyên nhân làm chậm tiến độ dự án NHLÐ; các chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật đều xây dựng theo tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên ngành (yêu cầu đi riêng, có hành lang bảo vệ riêng) cho nên chiếm nhiều diện tích bố trí mặt bằng ngầm trên lòng, lề đường. Mặt khác, hành lang bố trí công trình ngầm hóa thường đi qua nhiều tuyến đường, bao gồm cả dưới lòng đường và trên vỉa hè dẫn đến tình trạng phải gửi nhiều hồ sơ thỏa thuận tuyến, vị trí trồng trụ, lắp đặt thiết bị đến nhiều cơ quan quản lý khác nhau theo phân cấp như: Sở Giao thông vận tải (GTVT), các Khu quản lý giao thông đô thị, UBND các quận, huyện. Do đó, tiến độ thỏa thuận thường chậm, chưa có sự thống nhất chung giữa các cơ quan, cũng làm ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ thực hiện công trình. Cùng với đó, việc thỏa thuận phương án, thẩm tra thiết kế tại các sở chuyên ngành theo Nghị định 15/2013/NÐ-CP còn kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ phối hợp thực hiện của các chủ đầu tư.
Cần xã hội hóa các dự án NHLÐ
Trước những khó khăn này, EVN HCMC cũng như một số DN tham gia dự án đã kiến nghị UBND thành phố Hồ Chí Minh cần tạo một số cơ chế, chính sách phù hợp, Phó Tổng Giám đốc EVN HCMC Phạm Quốc Bảo cho rằng: Cần nâng cấp Ban Chỉ đạo ngầm hóa hiện nay lên cấp thành phố với sự tham gia của lãnh đạo các Sở GTVT, Công thương, Thông tin và Truyền thông. Thành phố cần giao chỉ tiêu, kế hoạch hằng năm về NHLÐ và dây thông tin đến các DN viễn thông để các đơn vị này nghiêm túc thực hiện trách nhiệm cũng như chủ động phối hợp thực hiện nhiệm vụ.
Ông Phạm Quốc Bảo cũng kiến nghị để Sở GTVT là đầu mối tiếp nhận và xử lý hồ sơ theo cơ chế một cửa trong công tác thỏa thuận tuyến, vị trí trồng trụ, lắp đặt thiết bị, cấp phép thi công nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ đầu tư bảo đảm tiến độ. Ngoài ra, Sở cần hỗ trợ các chủ đầu tư công trình ngầm hóa trong việc cấp phép thi công đào đường, trồng trụ điện cho cả công trình thay vì 21 ngày như hiện nay (vì công tác trồng trụ phải kết hợp lịch cắt điện); đồng thời xem xét cơ chế cho thực hiện tái lập mặt bằng vào ban ngày tại một số tuyến đường mà không gây cản trở giao thông nhằm rút ngắn thời gian thi công; kiến nghị UBND thành phố giao Sở GTVT làm đầu mối tổ chức thăm dò công trình ngầm bằng máy dò chuyên dụng của ngành giao thông tại các tuyến đường theo kế hoạch NHLÐ và dây thông tin, vì hiện nay, thiết bị dò chuyên dụng này chỉ Sở GTVT mới có.
Ban Chỉ đạo ngầm hóa cũng kiến nghị UBND thành phố tiếp tục chỉ đạo ban hành các chính sách hỗ trợ để kêu gọi xã hội hóa đầu tư, hoặc triển khai hình thức đầu tư đối tác công-tư (PPP) trong việc đầu tư hệ thống mương, hào kỹ thuật để cho thuê bố trí NHLÐ kết hợp dây thông tin. Thời gian qua, chỉ mới có một số DN như: Tradincorp, Viettel, VNPT, FPT, SCVT tham gia thực hiện các dự án đầu tư hệ thống hào kỹ thuật. Tuy nhiên, chừng đó vẫn còn quá khiêm tốn so với nguồn lực, tiềm năng từ các DN trên địa bàn thành phố.
