Báo động thị trường NBH "dỏm"
Thống kê của Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho thấy: Trong những ngày Tết các năm 2010, 2011, số ca chấn thương sọ não có đội NBH tăng vọt một cách báo động. Nếu năm 2010 có 256 trường hợp thì năm 2011 con số đó là 422 trường hợp, tăng 64,84%. Con số thống kê liên quan đến chấn thương sọ não tại khoa Chấn thương sọ não (Bệnh viện Chợ Rẫy) cũng cho thấy: Năm 2007 có 28.120 ca tai nạn giao thông (TNGT), trong đó, số ca TNGT liên quan đến sọ não chiếm 73,94% thì trong các năm: 2008, 2009, 2010 sau đó, tỷ lệ này vẫn luôn trên 66%. Ðộ tuổi liên quan đến các ca chấn thương sọ não là từ 20 đến 29. Trong đó, tỷ lệ thương vong do chấn thương sọ não từ năm 2007 đến 2010 vẫn luôn giữ mức từ 88 đến 86%, tức chỉ giảm khoảng 2%. Như thế, dù quy định bắt buộc đội NBH đã có hiệu lực nhưng do không thể kiểm soát được thị trường cho nên tỷ lệ thương vong giảm không đáng kể, mặc dù người đi đường phần lớn đều đội NBH.
Ở TP Hồ Chí Minh, thị trường NBH kém chất lượng, nón không đúng quy chuẩn... vẫn được dịp nở rộ. Tại rất nhiều tuyến đường, hàng loạt sạp bán NBH vẫn ngang nhiên bày bán. Thực trạng này có thể thấy tại các tuyến đường như: Ðiện Biên Phủ, Bạch Ðằng, Nguyễn Trãi, khu vực thuộc các khu chế xuất, khu công nghiệp... Nhiều loại nón với nhiều kiểu dáng đẹp, bắt mắt với giá chỉ từ 40 đến 60 nghìn đồng/cái thu hút khá nhiều người dân mua sắm. Tuy nhiên, mục đích của phần lớn người dân là đối phó với CSGT mà quên mất mục đích là bảo vệ chính mình khi tham gia giao thông.
Ðội trưởng đội 3A, Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh Lý Ngọc Thắng cho biết, cái lý của người bán hàng khi bị kiểm tra, tịch thu "phân bua" rằng, đây là NBH dành cho người đi bộ, đi xe đạp... Ðây chính là "kẽ hở" để người dân lách luật, bởi rõ ràng, tất cả các NBH sau khi bán đều được người dân dùng cho đi xe máy. Cũng theo ông Thắng, hàng trăm cơ sở sản xuất, lắp ráp NBH nhỏ lẻ nằm sâu trong các đường hẻm khiến công tác kiểm tra, xử lý gặp rất nhiều khó khăn. Hơn nữa, lực lượng của đội với quân số ít ỏi khó lòng kiểm soát hết được tình hình. Hiện nay, mức xử phạt từ 3 đến 10 triệu đồng, tùy mức độ vi phạm, không đủ sức răn đe bởi đây là hình thức kinh doanh "một vốn bốn lời" cho nên nhiều người vẫn thách thức cơ quan chức năng, sẵn sàng nộp phạt để tiếp tục buôn bán.
Trước tình trạng thị trường NBH bị làm nhái, chất lượng kém trở nên tràn lan đã ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của nhiều doanh nghiệp sản xuất các loại NBH chất lượng tốt. Ðiển hình như trường hợp Công ty TNHH sản xuất - thương mại nhựa Chí Thành V.N. Theo ban giám đốc công ty, doanh số bán mũ của công ty liên tiếp giảm xuống khiến mặt hàng này chỉ sản xuất cầm chừng trong nhiều năm nay.
Chờ sự quyết liệt của cơ quan chức năng
Ðể "mạnh tay" chấn chỉnh thực trạng nêu trên, liên bốn bộ: Khoa học và Công nghệ, Công an, Giao thông Vận tải và Tư pháp đã soạn thảo dự thảo Thông tư liên tịch quy định về kinh doanh nón dùng cho người đi xe mô-tô, xe máy (gọi chung là NBH). Theo ông Trần Văn Vinh, Phó Tổng cục trưởng, Tổng Cục Tiêu chuẩn Ðo lường Chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ: Nếu thông tư sớm được ban hành sẽ tạo điều kiện cho các cơ quan chức năng có chế tài xử lý các đối tượng sản xuất, kinh doanh các loại NBH "lách luật", nón có hình dáng giống NBH... Thông tư quy định rất chi tiết các quy định, hướng dẫn, chế tài xử phạt nên sẽ giải quyết được các "khe hở" còn tồn tại trong thời gian qua. Thông tư cũng hướng dẫn lực lượng CSGT xử phạt những người đi mô-tô, xe máy đội nón nhưng không phải là NBH. Ðiểm nhấn của dự thảo chính là việc quy định các cơ sở sản xuất, kinh doanh NBH phải thông báo nơi sản xuất, kinh doanh cho chính quyền sở tại là UBND phường, xã. Hiện, dự thảo thông tư về cơ bản đã nhận được ý kiến đóng góp của bốn bộ và đang tiếp tục lấy ý kiến từ các địa phương và doanh nghiệp để sớm ban hành trong thời gian tới.
Từ phía các doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Lập, Giám đốc Công ty Nhựa Chí Thành V.N hy vọng thông tư sớm được ban hành để bảo vệ quyền lợi của các nhà sản xuất chân chính. Các cơ quan chức năng cần vào cuộc quyết liệt để chấn chỉnh tình trạng này. Bởi đây không chỉ là vấn đề của các doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến đời sống, tính mạng của rất nhiều người dân khi họ sử dụng các loại NBH không đạt chất lượng. Cùng quan điểm, Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh cho rằng: Cần tăng mức xử phạt; sự phối hợp của các cơ quan chức năng, nhất là lực lượng CSGT và chính quyền địa phương. Hiện nay CSGT chưa xử phạt người đội NBH cách điệu, thời trang, kém chất lượng nên dễ dẫn đến tâm lý đối phó của người đi đường.
Một thực trạng đáng báo động là việc các bậc phụ huynh khi chở con em thường "quên" đội NBH cho trẻ. Theo Phó Trưởng ban An toàn giao thông TP Hồ Chí Minh Nguyễn Ngọc Tường, trẻ em là đối tượng cần được quan tâm, bảo vệ lớn nhất thì lại chưa được nhiều phụ huynh lưu tâm. Nếu xảy ra tai nạn, hậu quả sẽ vô cùng lớn. Việc xử phạt phụ huynh không chấp hành đội mũ cho các cháu cần thực hiện quyết liệt bởi theo quy định, trẻ em trên sáu tuổi phải đội NBH khi tham gia giao thông. Con số thống kê cho thấy, tại ba thành phố lớn, tỷ lệ đội NBH cho trẻ em tại ba thành phố lớn rất thấp, Hà Nội chỉ đạt 16,2%; TP Hồ Chí Minh 44,8% và Ðà Nẵng 47,5%. Tai nạn giao thông ở trẻ em chiếm khoảng 35% tổng số vụ tai nạn. Chỉ riêng trong năm 2010, cả nước có 2.612 nạn nhân là trẻ em (từ 0 đến 19 tuổi) bị tử vong do tai nạn giao thông. Trong dịp Tết, lượng phương tiện đi lại đông, ý thức được việc bảo vệ tính mạng cho bản thân và gia đình, mọi người khi tham gia giao thông hãy đội NBH có chất lượng để đón một mùa xuân an toàn, khỏe mạnh.
