Loạn sách tham khảo, sách nâng cao

Thứ Tư, ngày 19/07/2006 - 08:35

Đua nhau in sách

Do có sự chuẩn bị khá kỹ lưỡng của NXB Giáo dục ngay từ giữa tháng 5 nên thị trường SGK chính khóa không đến mức lên cơn "sốt", đồng thời hạn chế được tình trạng in lậu, "cò" sách như các năm trước.

Tuy nhiên, đối với loại sách tham khảo, sách nâng cao, sách bồi dưỡng... thì đúng là "trăm hoa đua nở". Khó có thể liệt kê được hết hiện có bao nhiêu nhà xuất bản cùng tham gia in sách tham khảo, nâng cao..., nhưng cũng có thể liệt kê một số nhà xuất bản ấn hành loại sách này như NXB Thuận Hóa, NXB Đà Nẵng, NXB Thanh niên, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh...

Không những thế, mỗi nhà xuất bản còn cho ra nhiều đầu sách cùng một chủ đề. Bởi vậy, thị trường sách tham khảo, nâng cao... đang ở mức "bội thực" và khiến các bậc phụ huynh gặp không ít khó khăn khi chọn lựa.

Những năm trước, sách tham khảo, bồi dưỡng, nâng cao... chủ yếu dành cho học sinh các lớp cuối cấp nhằm phục vụ công tác ôn thi và nâng cao trình độ, thì bây giờ, lớp nào, cấp nào, từ lớp 1 đến lớp 12 cũng đều có sách tham khảo, nâng cao...

Nhiều phụ huynh đã coi sách tham khảo, bồi dưỡng... như một loại sách học song hành cùng SGK chính khoá. Chính từ tâm lý này của phụ huynh mà thị trường sách tham khảo, nâng cao... ngày một phát triển, không chỉ tập trung vào những môn học chính như toán, ngữ văn, ngoại ngữ... mà cả những môn học như địa lý, sử, sinh... cũng có sách tham khảo, nâng cao.

Lấy một thí dụ về môn tiếng Anh lớp 6, ngoài SGK, vở bài tập, môn học này hiện có đến 5 - 6 NXB tham gia in sách tham khảo, nâng cao với khoảng hơn 10 đầu sách với những tên gọi như "Học tốt tiếng Anh", "Bài tập nâng cao tiếng Anh", "Bài tập bổ sung tiếng Anh", "400 bài tập nâng cao tiếng Anh"...

Không những thế, nhiều NXB còn in đằng sau bìa sách trọn bộ sách tham khảo, nâng cao của các môn học trong năm lớp 6 với lời mở đầu: "Để học tốt chương trình lớp 6 mới, mời các em tìm đọc" (NXB Đà Nẵng) với 28 cuốn hoặc "Mời các bạn tìm đọc bộ sách tham khảo lớp 6" (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh) với số đầu sách lên tới... 42 cuốn, trong đó riêng môn tiếng Anh đã có đến 11 cuốn.

Chính vì có quá nhiều sách tham khảo, nâng cao trong cùng một môn học nên đã xảy ra tình trạng một tác giả viết nhiều cuốn, nội dung các cuốn sách đó cũng na ná, tương tự như nhau...

Nghịch lý

Càng những lớp cuối cấp như lớp 5, lớp 9, lớp 12, số đầu sách tham khảo càng nhiều. Chỉ tính riêng môn văn lớp 12 đã có 6 NXB tham gia với khoảng 15 đầu sách.

Điều đáng nói ở đây là không chỉ có các lớp cuối cấp mà ngay cả ở lớp 1, sách tham khảo cũng được bày bán tràn lan như "Nâng cao toán 1", "Rèn luyện bài tập toán", "Giúp em giỏi toán", "Bồi dưỡng nâng cao tiếng Việt"...

Trong khi chúng ta đang lên tiếng yêu cầu phải giảm tải chương trình và SGK bậc tiểu học thì những loại sách tham khảo, nâng cao, bồi dưỡng... vẫn liên tục được xuất bản với số lượng ngày một nhiều. Đó quả là một điều nghịch lý!

Bên cạnh đó, giá bán sách tham khảo, nâng cao... cũng là một vấn đề đáng lưu tâm. Trong khi hầu hết SGK chính khóa đều có giá dưới 10.000 đồng/cuốn thì các sách tham khảo, nâng cao... đều đắt hơn từ gấp đôi, gấp ba đến gấp khoảng 10 lần. Ví dụ: SGK môn tiếng Anh lớp 12 có giá 3.100 đồng, nhưng "Bài tập trắc nghiệm tiếng Anh" (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh) lên đến 22.000 đồng, hay SGK môn văn lớp 12 (tập 1) chỉ 7.600 đồng nhưng sách nâng cao "Văn 12 - Tác giả nói về tác phẩm" (NXB Trẻ) là 31.000 đồng...

Có thể nói, hiện nay chưa có một cơ chế quản lý thích hợp nào cho thị trường sách tham khảo, nâng cao... nên đã dẫn đến tình trạng "loạn" sách như hiện nay. Thiết nghĩ, các cơ quan quản lý nhà nước cần lưu tâm nhiều hơn đến mảng sách này, không nên để tình trạng "loạn", "bội thực", vừa gây khó khăn vừa lãng phí thời gian, tiền của của phụ huynh và học sinh như hiện nay.

Nhà giáo Ưu tú Lê Thiện Thuật - Hiệu trưởng Trường THPT dân lập Lý Thái Tổ (Hà Nội):
Người sử dụng sách chưa được lên tiếng

Quá nhiều sách tham khảo,
nâng cao.

Trước sự xuất hiện ngày một nhiều các loại sách nâng cao, bồi dưỡng... như hiện nay, chúng tôi đã có cuộc trao đổi nhanh với Nhà giáo Ưu tú Lê Thiện Thuật - Hiệu trưởng Trường THPT dân lập Lý Thái Tổ, với cương vị một nhà giáo, một nhà quản lý - về vấn đề này.

´ Xin ông cho biết ý kiến riêng của ông về chương trình sách giáo khoa hiện nay?

- Theo tôi, chương trình hiện nay hơi quá tải đối với cả giáo viên và học sinh. Giáo viên phải qua học tập, bồi dưỡng hàng năm mới có đủ khả năng truyền đạt lại kiến thức cho học sinh. Điều quan trọng hơn, chương trình hiện nay chưa liên thông toàn diện.

Đúng ra, một giáo viên dạy lớp 10 phải nắm được chương trình lớp 11, 12 dạy gì, thế nhưng hiện nay, giáo viên lớp 10 chỉ được bồi dưỡng kiến thức của lớp 10, hoàn toàn không nắm được chương trình của các lớp tiếp theo, bởi thế, giáo viên không bao quát hết được lượng kiến thức cần có để truyền đạt cho học sinh.

´ Ông đánh giá thế nào về thị trường sách tham khảo, bồi dưỡng, nâng cao hiện nay? Theo ông, những loại sách này đã thật sự đáp ứng được nhu cầu của người sử dụng hay chưa?

- Hiện thị trường đang có quá nhiều các loại sách tham khảo, bồi dưỡng... dành cho cả giáo viên và học sinh theo dạng "trăm hoa đua nở", thế nhưng có thể nói, cả học sinh và giáo viên đều chưa sử dụng một cách triệt để được những kiểu sách như thế này, bởi lẽ chưa hề có những hướng dẫn cụ thể cho người sử dụng. Các nhà xuất bản được trao quyền nên họ xuất bản tràn lan mà không quan tâm nhiều đến việc phải làm như thế nào để cả học sinh và giáo viên cùng sử dụng được một cách có hiệu quả.

´ Theo ông, lý do nào dẫn đến tình trạng xuất bản quá nhiều như hiện nay?

- Theo tôi, một trong những lý do quan trọng đó là chưa có cơ quan nào quản lý và thẩm định các loại sách này. Chính vì vậy mới dẫn đến tình trạng "bội thực" sách như hiện nay, nhiều nhưng không tinh. Những người sử dụng là học sinh và giáo viên lại chưa được nói lên tiếng nói của mình, bởi vậy nên mới có sự khập khiễng: Sách thì quá nhiều mà vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thật sự của người sử dụng.

- Xin cảm ơn ông.

Từ phía phụ huynh và học sinh:
Quá khó khăn khi chọn sách tham khảo

* Chị Nguyễn Hồng Hà (khu tập thể Định Công, HN): "Không biết tham khảo ý kiến ai để chọn". Năm nay con tôi học lớp 6, tôi đã phải mất đến 2 ngày đi chọn sách cho cháu. Ngoài bộ SGK, cháu còn yêu cầu phải mua thêm cả mấy quyển "Để học tốt..." các môn văn, toán, Anh. Thế nhưng đứng trước một giá đầy sách thế này, biết quyển nào tốt, quyển nào không tốt để chọn?

Tôi cũng hỏi mấy người cùng mua xem nên chọn quyển nào, thậm chí hỏi cả nhân viên bán hàng, nhưng cũng chẳng ai biết rõ cả, cuối cùng tôi cứ chọn đại một quyển, chẳng biết có tác dụng gì không.

* Anh Đinh Văn Hùng (đường Lương Thế Vinh, quận Thanh Xuân, HN): "Quá tốn tiền cho sách tham khảo". Nếu như trước đây, chúng tôi đi học chỉ cần một bộ SGK là đủ thì bây giờ, học sinh phải mua quá nhiều sách, từ SGK, vở bài tập đến sách tham khảo, nâng cao... Tôi vừa mua bộ SGK và sách tham khảo (lớp 8) cho con, sơ sơ cũng mất gần 300.000 đồng, thế mà cháu còn bảo, vào năm học sẽ còn phải mua thêm vở bài tập và một số sách khác theo yêu cầu của cô giáo.

* Em Lê Thanh Lan (học sinh Trường THPT Trần Hưng Đạo, HN): "Mua sách tham khảo cho yên tâm". Năm nay em lên lớp 12, là năm cuối cấp nên em rất lo, bởi thế em mua rất nhiều sách tham khảo, bồi dưỡng, nâng cao... cho yên tâm. Bởi vì SGK chỉ đủ cho lớp học chính khoá thôi, còn ở các lớp học thêm, các thầy cô toàn giao bài trong sách nâng cao, nếu không mua thì em sẽ không thể theo được.

Thường thì em hay mua sách nâng cao, bồi dưỡng... theo yêu cầu của thầy cô giáo hoặc theo kinh nghiệm của bạn bè và các anh chị lớn, riêng môn văn thì em mua nhiều hơn, nhất là các quyển nói về tác giả, tác phẩm, đề tài... để đọc thêm.