Trên nương cà-phê mới trồng hai năm, vợ chồng anh Vàng A Thò ở bản Háng Lìa B, xã Tìa Dình miệt mài làm cỏ, bón phân mặc mồ hôi đầm đìa trên trán. Chỉ tay về nương cà-phê xanh mướt mải, anh Vàng A Thò khẽ nõi: Đây vốn là nương trồng sắn của gia đình tôi nhưng làm sắn vất vả, đất nhanh bạc màu, hiệu quả không cao thế nên năm 2023 tôi quyết định phá cây sắn trồng cây cà-phê. Đó là loại cây mới với gia đình tôi và mới trên đất Tìa Dình, nhưng tôi tin hiệu quả kinh tế của cây cà-phê.
Sát nương cà-phê của gia đình anh Vàng A Thò là nương cà phê của gia đình anh Vàng A Giống cùng ở bản Háng Lìa B. Dù mới trồng hồi cuối tháng 5/2025 nhưng cây cà-phê trên nương của gia đình anh Giống cứng cáp hơn hẳn. Hàng cách hàng theo lối, xen giữa các hàng cà phê trên nương nhà anh Giống còn có các cây mắc-ca đã cao ngang ngực người đang vươn mầm vươn lá xanh mơn mởn. Anh Vàng A Giống, cho biết: Toàn bộ cây cà-phê và cây mắc-ca trồng trên nương này (khoảng 1,5ha) đều được cấp hồi tháng 5/2025 từ dự án hỗ trợ sản xuất. Trước khi được cấp cây giống, gia đình anh Giống và các gia đình trong bản, trong xã đều được cán bộ nông nghiệp và cán bộ khuyến nông xã hướng dẫn kỹ thuật đào hố, trộn phân để trồng, chăm sóc cây cà-phê, cây mắc-ca theo từng chu kỳ sinh trưởng. Tuân thủ đúng kỹ thuật, trồng cây đúng thời vụ thế nên chỉ sau hơn 3 tháng trồng cây đã phát triển tốt; lá mọc đều, cây khỏe, không sâu bệnh.
Cùng bản Háng Lìa B với anh Thò, anh Giống hiện có nhiều gia đình đã trồng cây cà-phê trên các diện tích trước đây trồng cây sắn; nhiều gia đình tự bỏ vốn đi mua cây giống và nhờ cán bộ nông nghiệp xã hướng dẫn cách trồng, chăm cây. Trưởng bản Háng Lìa B Vàng A Mua phấn khởi nói như khoe: Tính chung diện tích cây cà-phê của người dân hai bản Háng Lìa A, Háng Lìa B đã trồng thì hiện lên tới 50ha. Hầu hết cây giống do bà con tự mua chứ không trông chờ cấp cây giống như trước nữa.
Chứng kiến niềm vui, sự tin tưởng của nông dân các bản trên địa bàn xa Tìa Dình khi mạnh dạn chuyển đổi cây trồng truyền thống sang các loại cây trồng mới, đồng chí Vàng A Nếnh, Trưởng phòng Kinh tế xã Tìa Dình, nói rằng không phải chỉ bà con nông dân mà cán bộ, công chức xã Tìa Dình đều có niềm tin, kỳ vọng rất nhiều ở cây cà phê. Dẫn chứng hai cây cà phê của ông Vàng Súa Dơ ở bản Háng Lìa B, anh Vàng A Nếnh cho biết: Không phải chỉ một năm hay hai năm mà hai cây cà phê của gia đình ông Dơ đã cho quả cả chục năm nay rồi. Cây giống là ông Dơ xin của người quen ở Xa Dung rồi đem về trồng ở góc vườn (trồng như để làm bờ rào) không chăm không bón vậy mà năm nào cây cũng sai trĩu quả. Gần nhà ông Dơ có một gia đình có mấy cây cà phê khoảng chừng 7 năm tuổi cũng sai quả lắm. Từ minh chứng thực tiễn cùng với các kiến thức, quy trình đang áp dụng chăm sóc cây cà phê ở Tìa Dình thì người dân và cán bộ địa phương đều tin tưởng cây cà phê thực sự phù hợp khí hậu, thổ nhưỡng và chắc chắn sản lượng sẽ không kém cây cà phê trồng ở các địa phương khác.
Thông tin thêm về sự đổi thay trong ý thức, cách làm của nông dân với việc chuyển đổi cây trồng trên địa bàn, đồng chí Bùi Xuân Thức, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tìa Dình, cho biết: Ngoài lợi thế diện tích đất rộng thì Tìa Dình có nguồn lao động địa phương dồi dào, bà con chăm chỉ nhưng do canh tác chủ yếu cây trồng truyền thống, như: sắn, ngô, lúa nương… hiệu quả không cao nên tỷ lệ nghèo và cận nghèo của Tìa Dình vẫn cao. Theo chủ trương của tỉnh về chuyển đổi cơ cấu cây trồng thì xã đã tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển đổi cây trồng, thay thế cây trồng truyền thống bằng cây cà-phê, mắc-ca và cây lê vàng. Đến thời điểm hiện tại, nông dân trong xã đã trồng 20,8ha cây lê vàng; 21,49ha cây mắc-ca và 54,58ha cây cà-phê. Trong đó, Chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số hỗ trợ kinh phí trồng mới 18,8ha cây lê vàng; 28,4 ha cây cà phê; 21ha cây mắc-ca; còn lại là diện tích do bà con tự mua cây giống về trồng. Hiện tại, các loại cây trồng này đều sinh trưởng tốt, phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng địa phương.
Với mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 toàn xã Tìa Dình có 1.000ha cây cà-phê, 200ha cây mắc-ca và 60ha cây lê vàng đã được Đại hội Đại biểu Đảng bộ xã lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2025-2030) thông qua, đồng chí Nguyễn Văn Tăng, Bí thư Đảng ủy xã Tìa Dình, khẳng định: Cấp ủy, chính quyền xã Tìa Dình sẽ cụ thể từng giải pháp cho từng loại cây trồng; đồng thời quyết liệt thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp gắn với thị trường bằng việc lồng ghép nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia; chú trọng tuyên truyền, vận động nhân dân phát huy nội lực, chủ động đầu tư vốn mở rộng diện tích trồng cà-phê, mắc-ca tại những nơi có điều kiện phù hợp, gắn với liên kết doanh nghiệp tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm cho nông dân, giúp nông dân yên tâm phát triển vùng trồng và cây trồng mới…
