Vụ trưởng Tổ chức cán bộ (Bộ TN và MT) Tạ Đình Thi cho biết: Hiện nay, Bộ TN và MT có 30 tổ chức, gồm các vụ, văn phòng, tổng cục, cục, văn phòng ban chỉ đạo, với hơn 1.200 công chức đang công tác tại các đơn vị quản lý nhà nước và gần 11 nghìn viên chức, người lao động đang làm việc trong các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp. Đội ngũ công chức, viên chức của ngành tại địa phương có khoảng 33 nghìn người, trong đó cấp tỉnh, thành phố có 12.600 người, cấp huyện có chín nghìn người và cấp xã có 12 nghìn người. Tuy nhiên, tại một số lĩnh vực đang phải đối mặt sự thiếu hụt đội ngũ công chức, viên chức có trình độ cao, chuyên môn sâu, phần lớn số công chức, viên chức được đào tạo về các chuyên ngành kỹ thuật lại thiếu kỹ năng quản lý. Trong khi đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực ngành TN và MT còn nhiều bất cập, chính sách thu hút học sinh, sinh viên chưa được quan tâm xây dựng dẫn đến một số ngành, chuyên ngành được đào tạo tràn lan, trong khi một số ngành ít có sinh viên, học sinh theo học, như ngành khí tượng thủy văn, biến đổi khí hậu, quản lý biển và hải đảo… Bên cạnh đó, số công chức, viên chức, chuyên gia được đào tạo trình độ cao ở các nước tiên tiến trên thế giới trước đây đã về hưu, hoặc chuẩn bị về hưu, nhưng hiện nay chưa có đội ngũ thay thế… Vụ trưởng Tạ Đình Thi cho biết thêm: Hiện nay, Bộ TN và MT có ba cơ sở đào tạo nhân lực đại học, cao đẳng là Trường đại học TN và MT Hà Nội, Trường đại học TN và MT TP Hồ Chí Minh, Trường cao đẳng TN và MT miền trung; ba viện đang đào tạo trình độ tiến sĩ. Về quy mô, các trường đang đào tạo trung bình khoảng chín nghìn sinh viên/năm. Trong giai đoạn từ 2010 đến nay, các trường đã đào tạo khoảng 10 nghìn sinh viên hệ cao đẳng; bốn nghìn sinh viên hệ trung cấp. Tuy nhiên, về quy mô đào tạo giữa các ngành chưa cân đối, một số lĩnh vực còn thiếu ngành đào tạo, như biển và hải đảo, biến đổi khí hậu, quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên… Các trường trực thuộc Bộ TN và MT chưa đào tạo được cán bộ có trình độ thạc sĩ trở lên, dẫn đến phần lớn nhân lực quản lý TN và MT ở các cơ quan T.Ư, cấp tỉnh và cấp huyện được đào tạo ở các trường đại học và các cơ sở đào tạo khác ngoài Bộ TN và MT. Vì vậy, tính chủ động nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của ngành, nhất là các lĩnh vực quản lý mới như biển và hải đảo, biến đổi khí hậu còn rất hạn chế… Chia sẻ về vấn đề trên, TS Nguyễn Hồng Lân (Trường đại học TN và MT Hà Nội) nhận định: Một trong những nguyên nhân ảnh hưởng tới số lượng, chất lượng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ quản lý nhà nước về biển, hải đảo là việc làm và thu nhập của sinh viên sau khi ra trường. Thực tế cho thấy, số lượng công việc liên quan các lĩnh vực khoa học, kinh tế và quản lý biển còn nhiều hạn chế nên chưa thu hút được sinh viên theo học. Trong khi đó, đầu tư cho công tác đào tạo nhân lực còn quá ít, máy móc thiết bị lạc hậu, kỹ năng thực hành chưa nhiều. Vì thế, sinh viên ra trường chưa đáp ứng yêu cầu công việc, nhất là trình độ ngoại ngữ, tác phong hàng hải quốc tế. Ngoài ra, các chính sách lương thưởng, chế độ đãi ngộ cho lĩnh vực kinh tế đặc thù này còn kém hấp dẫn, khiến tình trạng chảy máu chất xám sang các lĩnh vực, thành phần kinh tế khác khá cao.
Thứ trưởng TN và MT Nguyễn Thái Lai cho biết: Mặc dù thời gian qua, công tác quản lý TN và MT đã đạt một số kết quả đáng khích lệ trên các lĩnh vực. Tuy nhiên, công tác đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực còn nhiều bất cập; hệ thống các cơ sở đào tạo chưa có sự liên thông, liên kết và quy hoạch mạng lưới; đội ngũ giảng dạy còn thiếu về số lượng; cơ sở vật chất, điều kiện giảng dạy còn khó khăn và kém so với mức chung của các nước trong khu vực… Trước thực trạng nêu trên, thời gian tới Bộ TN và MT sẽ tiến hành xây dựng quy hoạch mạng lưới các cơ sở đào tạo về TN và MT trên cả nước, để phù hợp mạng lưới các cơ sở đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân; hình thành các liên kết vùng, khu vực, cũng như tạo dựng các diễn đàn nhằm trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp trong quản lý, đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích học sinh, sinh viên các chuyên ngành về TN và MT, nhất là một số ngành khó tuyển, các ngành quản lý mới; xây dựng cơ chế, chính sách xã hội hóa để tăng cường nguồn lực cho công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực lĩnh vực TN và MT… Công tác đào tạo sẽ được đầu tư nguồn kinh phí xây dựng hệ thống học liệu điện tử, biên soạn và nâng cao chất lượng các giáo trình dùng chung của các cơ sở đào tạo các chuyên ngành thuộc lĩnh vực TN và MT; đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy phù hợp đối tượng người học; hoàn thiện quy chuẩn đầu ra về kiến thức, nâng cao khả năng vận dụng kiến thức cơ bản và thực tiễn, bảo đảm kỹ năng, phẩm chất và thái độ của sinh viên sau khi ra trường.
