Nhưng hiện nay, phần lớn các gia đình ở nông thôn đều sử dụng bếp ga, hoặc bếp than, trâu bò cũng không có, cho nên sau khi thu hoạch xong, nông dân thường đốt rơm, rạ để giải phóng mặt bằng ruộng cho vụ tiếp theo và lấy tro làm phân bón.
Tuy nhiên, việc làm này gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người dân, tác động xấu đến môi trường và giao thông trên địa bàn. Trung bình một héc-ta lúa cho từ 10 đến 12 tấn rơm, rạ. Việc đốt lượng phế thải nông nghiệp khổng lồ này sẽ tạo ra hàng trăm hợp chất có hại cho sức khỏe con người, làm tăng lượng khí thải vào bầu khí quyển. Theo nhiều chuyên gia y tế, khói rơm rạ có tính cay, làm chảy nước mắt, gây kích thích phản ứng ở họng, làm người hít phải bị ho, hắt hơi, buồn nôn, ngạt thở... Người hít khói rơm, rạ nhiều và lâu có thể bị biến đổi cấu trúc của bộ máy hô hấp, gây ung thư phổi... Vào những ngày trời ẩm hoặc đứng gió, khói rơm khuếch tán chậm, tác hại càng kéo dài, nhất là đối với trẻ em, người già, người mắc bệnh về đường hô hấp.
Khói bụi từ việc đốt rơm, rạ còn ảnh hưởng lớn đến giao thông trên địa bàn thành phố. Những người tham gia giao thông trên các tuyến đường nông thôn đều bị khói mờ mịt làm chảy nước mắt, hạn chế tầm nhìn, rất nguy hiểm. Nguy hại hơn, một số người còn đốt rơm, rạ ở gần cột điện, đường dây điện, xe máy... có nguy cơ xảy ra cháy, nổ rất lớn. Khói bụi còn ảnh hưởng không khí khu vực nội thành, làm bầu trời mờ mịt, tạo ra khối không khí nóng trên cao. Mặt khác, nhiều chuyên gia sinh học cho biết quan niệm việc đốt rơm, rạ để làm phân bón ruộng là hết sức sai lầm và là sự lãng phí lớn. Khi đốt các chất hữu cơ có trong rơm, rạ và trong đất do nhiệt độ cao sẽ biến thành chất vô cơ làm cho đồng ruộng bị khô, chai cứng. Phần tro chỉ còn sót lại chút ít phốt-pho, ka-li, can-xi..., không giúp ích mấy cho cây trồng.
Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết: tình trạng này đã diễn ra nhiều năm nay và ngày càng trở nên bức xúc. Năm nào, Sở cũng có văn bản gửi xuống các huyện, đề nghị có biện pháp quản lý. Tuy nhiên, sự việc vẫn tiếp diễn.
Mới đây, trong hai ngày 7 và 8-7, Chi cục Bảo vệ Môi trường đã thành lập một số đoàn kiểm tra, trực tiếp xuống các huyện, xã để vận động người dân và cùng với địa phương tìm giải pháp khắc phục. Trước mắt sẽ hướng dẫn người dân chỉ đốt rơm, rạ khi đã được phơi khô, đốt ở đầu gió, lựa chọn thời gian thích hợp...
Tuy nhiên, bên cạnh khuyến cáo người nông dân không đốt rơm, rạ bừa bãi, vô tội vạ, các ngành chức năng cũng cần nghiên cứu, triển khai các giải pháp giúp người nông dân tận dụng nguồn nguyên liệu này phục vụ sản xuất. Theo các chuyên gia nông nghiệp, rơm là nguồn nguyên liệu quý đối với các cơ sở trồng nấm.
Ước tính một tấn rơm rạ để trồng nấm sẽ thu được 780 kg nấm tươi, giá bán từ 20 nghìn đến 30 nghìn đồng/kg. Một phương pháp nữa là chuyển rơm, rạ xuống các hầm khí sinh học (biogas). Qua sự phân giải và tổng hợp của các vi sinh vật thì toàn bộ chất hữu cơ trong rơm, rạ sẽ biến thành khí đốt dùng để đun nấu, thắp sáng. Phần dịch trong bể là nguồn phân bón rất tốt và rất sạch, dùng làm thức ăn cho thủy sản... Những phương pháp này cần sớm được phổ biến rộng rãi cho các hộ nông dân ở Thủ đô, khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường do việc đốt rơm, rạ sau mỗi vụ thu hoạch, góp phần mang lại hiệu quả kinh tế cao cho các hộ nông dân.
