Qua thông tin phản ánh của phụ huynh học sinh và công tác kiểm tra của nhiều nhà trường trên địa bàn TP Buôn Ma Thuột (Ðác Lắc), vừa qua đã phát hiện có khoảng 50 nghìn em học sinh tiểu học và THCS có thẻ BHYT bị trùng ngày sinh. Theo quy định, khi khám, chữa bệnh bằng thẻ BHYT phải xuất trình thêm giấy tờ tùy thân có ảnh (thẻ học sinh). Nhưng nếu thẻ BHYT mới, ghi ngày lại sai lệch với thẻ học sinh, thì sẽ không được bệnh viện nơi khám, chữa bệnh chấp nhận. Ðiều này đã gây không ít băn khoăn và lo lắng cho phụ huynh học sinh. Tìm hiểu thực tế cho thấy, tình trạng sai sót, ghi nhầm, trùng ngày tháng không chỉ xảy ra tại TP Buôn Ma Thuột, mà diễn ra tại nhiều địa phương như Lào Cai, Quảng Trị, Hà Nam, Hà Nội... Hiện tượng trùng thẻ BHYT xảy ra ngay tại tuyến xã, trong những đối tượng do UBND xã quản lý; đối với những người thuộc nhiều nhóm đối tượng khác nhau, trong đó có những đối tượng không thuộc xã quản lý; chậm, sai thẻ đang phổ biến nhất đối với nhóm trẻ em dưới sáu tuổi...
Số liệu thống kê của cơ quan Bảo hiểm Xã hội (BHXH) Việt Nam, trong hai năm 2011 và 2012, tổng số thẻ BHYT bị cấp trùng là hơn 1,3 triệu thẻ, tương ứng với số tiền hoàn trả ngân sách Nhà nước là 562,8 tỷ đồng. Riêng năm 2013, số liệu do Kiểm toán Nhà nước xác định tổng số thẻ bị cấp trùng là 230 nghìn thẻ, tương ứng với số tiền hoàn trả là 133,7 tỷ đồng. Theo ông Chu Minh Tộ, Trưởng ban Sổ, Thẻ BHXH Việt Nam, nguyên nhân dẫn đến tình trạng cấp trùng thẻ, sai thông tin trên thẻ BHYT là do có quá nhiều cơ quan, ban, ngành được quyền tham gia vào việc lập danh sách các đối tượng chính sách.
Thực tế cho thấy, hiện nay, đối tượng người nghèo, trẻ em thì do UBND xã lập danh sách; cựu chiến binh do Hội Cựu chiến binh lập; danh sách thân nhân sĩ quan quân đội được lập theo hệ thống cơ quan quân sự. Danh sách lập ra không tập trung vào một đầu mối nên không thể rà soát được các đối tượng. Cụ thể như với trẻ em dưới sáu tuổi, mặc dù hằng tháng UBND xã, phường đã lập danh sách số trẻ sinh trong tháng, nhưng đến tháng kế tiếp chưa nhận được thẻ BHYT lại tiếp tục lập danh sách số trẻ em đã kê khai tháng trước hoặc không loại trừ trẻ em dưới sáu tuổi là thân nhân của quân đội đã được BHXH Bộ Quốc phòng cấp thẻ BHYT... Về nguyên tắc, khi cơ quan BHXH nhận được danh sách có đóng dấu, ký tên của thủ trưởng cơ quan, tổ chức đã được luật và các văn bản hướng dẫn quy định thì vẫn phải cấp thẻ. Mặc dù, trong quá trình tổ chức thực hiện cũng có quy định rà soát lại thẻ BHYT, nhưng do hạ tầng công nghệ thông tin của hệ thống BHXH Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu, cho nên không thể loại được hết số thẻ trùng. Bên cạnh đó, còn do ý thức của người được hưởng chế độ ưu đãi về BHYT, mỗi người chỉ cần một thẻ BHYT để khám, chữa bệnh, nhưng khi có nhầm lẫn, cấp trùng thì không báo lại cơ quan chức năng để điều chỉnh.
Thẻ BHYT có ý nghĩa an sinh xã hội, hỗ trợ nhiều người nghèo, người thuộc diện chính sách, bảo trợ xã hội. Nhưng việc cấp trùng, sai thông tin trên thẻ BHYT, không chỉ gây khó khăn phiền toái cho đối tượng tham gia khám, chữa bệnh, quyền lợi của người tham gia BHYT, mà còn gây lãng phí cho ngân sách Nhà nước hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Do vậy, để quản lý chặt chẽ việc cấp phát thẻ BHYT, khắc phục tình trạng cấp trùng thẻ cần có giải pháp đồng bộ từ ban hành chính sách, tổ chức thực hiện và đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng. Nội dung sửa đổi trong Thông tư 09/2009, hướng dẫn triển khai BHYT thực hiện từ tháng 1-2015, cần có sự hợp tác giữa các bên liên quan trong nghiên cứu hoàn thiện mô hình chính quyền xã quản lý đối tượng BHYT với những quy định, hướng dẫn cụ thể cho tuyến xã và các bên tham gia vận hành hệ thống BHYT thực hiện Luật BHXH. UBND cấp xã sẽ là cơ quan đầu mối duy nhất có trách nhiệm lập danh sách người tham gia BHYT, vì đây là cơ quan hành chính cơ sở trực tiếp quản lý người dân. Cùng với các quy định về giảm nhóm đối tượng, tập trung đầu mối quản lý nhằm giảm mức thấp nhất trùng chéo thì giải pháp hiện đại hóa quản lý bằng công nghệ thông tin, hướng tới cấp thẻ BHYT bằng thẻ điện tử thay thế cho thẻ giấy, mã số thẻ BHYT được sử dụng bằng chính mã số công dân định danh duy nhất sẽ là các giải pháp nhằm thực hiện tốt quy định: mỗi người chỉ được cấp một thẻ BHYT. Thực hiện theo mô hình một cửa liên thông các thủ tục hành chính như: đăng ký thường trú/tạm trú, cấp thẻ BHYT cho trẻ em dưới sáu tuổi để kịp thời có thẻ khám, chữa bệnh BHYT.
"Ðể nâng cao hiệu quả trong việc rà soát và tránh cấp trùng thẻ BHYT, từ tháng 8-2014, BHXH Việt Nam đã có phần mềm cảnh báo trùng đối tượng đề nghị cấp thẻ BHYT và ban hành các địa phương chủ động rà soát thông tin cơ bản trên thẻ BHYT; đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị có liên quan trên địa bàn của địa phương để thống nhất số liệu làm cơ sở phát hành thẻ BHYT cho các năm sau".
CHU MINH TỘ
Trưởng ban Sổ, Thẻ BHXH Việt Nam
"Ðối với trẻ em dưới sáu tuổi, hằng tháng, UBND xã, phường, thị trấn có trách nhiệm lập danh sách số trẻ sinh trong tháng chuyển BHXH cấp thẻ BHYT. Trường hợp trẻ em dưới sáu tuổi chưa được cấp thẻ BHYT thì tiếp tục sử dụng thẻ Khám bệnh, chữa bệnh miễn phí còn giá trị sử dụng cho đến khi được cấp thẻ BHYT".
(Thông tư liên tịch số 09/2009/TTLT-BYT-BTC ngày 14-8-2009, của Bộ Tài chính, Bộ Y tế, hướng dẫn thực hiện BHYT)
"Chúng tôi là những người dân ở vùng sâu, vùng xa, khi đi khám, chữa bệnh đều trông chờ cả vào thẻ BHYT. Rất mong các ngành chức năng trong quá trình làm thẻ BHYT nên rà soát kỹ thông tin, tránh xảy ra sai sót, gây khó khăn cho người dân khi đi khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế".
BÙI THỊ HIỀN
(Thị trấn Cổ Phúc, huyện Trấn Yên, Yên Bái)
