Khắc phục chứng táo bón ở trẻ em

Táo bón không phải là bệnh mà là chứng thường gặp ở trẻ nhỏ. Trẻ được coi là bị táo bón khi số lần đại tiện ít, đại tiện khó, phân rắn, khoảng cách đại tiện giữa hai lần xa nhau (3 - 4 ngày/lần). Khi đại tiện trẻ phải rặn nhiều, đỏ mặt, hậu môn chảy máu.

Trẻ bị táo thường lười ăn, bụng chướng, đầy hơi, khó tiêu, dễ nôn. Chứng táo bón xảy ra lâu dài và thường xuyên khiến trẻ lười ăn, chậm lớn, thậm chí còi cọc, suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sự phát triển sau này.

Nguyên nhân gây táo bón ở trẻ có nhiều và được chia làm hai nhóm. Nhóm một: Do tổn thương thực thể (tại đường tiêu hóa) hay gặp ở những trường hợp có dị tật bẩm sinh như phình to đại tràng bẩm sinh, suy giáp trạng, chiếm 5%, thường xảy ra ngay trong giai đoạn sơ sinh. Nhóm hai: Tổn thương do mắc phải như trẻ bị nứt kẽ hậu, hội chứng cài ruột. Hơn 90% trẻ bị táo bón mà nguyên nhân chính là do chế độ chăm sóc, ăn uống sai như cho trẻ uống ít nước dẫn đến thiếu nước, ăn quá nhiều chất đạm, ít chất xơ (rau xanh, quả tươi), pha sữa quá đặc hoặc ăn chưa đủ số lượng hằng ngày.

Nếu nguyên nhân táo bón do thực thể thì trẻ phải điều trị tại bệnh viện. Còn nguyên nhân do chế độ không hợp lý thì chỉ cần điều chỉnh chế độ ăn uống là 1 -2 ngày sau sẽ khắc phục được tình trạng này. Để xử trí chứng táo bón cho trẻ bằng chế độ dinh dưỡng, trong bữa ăn hằng ngày, các bà mẹ cần lựa chọn, sử dụng các loại rau có tính nhuận tràng như khoai lang, mồng tơi, rau dền, củ khoai lang... Đây là những loại rau mát, chứa nhiều chất xơ rất tốt cho quá trình tiêu hóa. Các bà mẹ lưu ý khi nấu bột, cháo cần băm nhỏ các loại rau, củ trên và cho trẻ ăn cả cái. Trẻ phải ăn đủ số lượng mỗi ngày vì nếu ăn ít cũng khiến cho việc tiêu hóa và đại tiện giảm. Sau mỗi bữa ăn, nên cho trẻ ăn các loại quả có tính nhuận tràng như chuối tiêu, đu đủ, bưởi, cam, quýt, thanh long... Đặc biệt trong đu đủ có chứa men tiêu hóa papain có tác dụng tiêu chất đạm rất tốt, chống táo. Khi táo, không nên cho trẻ ăn hồng xiêm, táo, cà rốt vì những loại quả này có chứa chất ta-nanh làm se niêm mạc ruột và giảm hấp thu nước. Khi trẻ táo bón nên cho uống nhiều nước mỗi ngày. Trẻ 6 tháng đến 1 tuổi, ngày uống 200-300 ml nước. Trẻ từ 1 - 3 tuổi, uống 300 - 400 ml. Trẻ trên 3 tuổi uống 500 ml. Ngoài ra thỉnh thoảng các mẹ nên cho trẻ uống nước cốt khoai lang.

Trường hợp mẹ bị táo trong thời kỳ cho con bú thì cả mẹ và con đều có thể dùng loại nước cốt khoai này. Nếu trẻ từ 5 tháng tuổi trở lên bị táo, các mẹ chú ý pha sữa loãng hơn bình thường một chút, có thể pha thêm một thìa nước cam, quýt vào cốc sữa đã để nguội cho trẻ ăn, hoặc dùng nước cháo nấu với các loại rau củ để pha sữa. Khi trẻ khó đại tiện, mẹ có thể xoa bụng cho trẻ từ trái qua phải 3 - 4 lần/ngày, sau ăn 1 - 2 tiếng nhằm kích thích nhu động ruột. Nếu trẻ bị bệnh còi xương, suy dinh dưỡng, thiếu máu thì cần điều trị ngay vì các bệnh này dễ khiến trẻ bị táo.

Ngoài chế độ ăn uống, vấn đề vệ sinh đại tiện phải đặc biệt quan tâm. Các mẹ cần tập cho trẻ thói quen đại tiện đúng giờ, tốt nhất là sau bữa ăn. Không bắt trẻ ngồi bô quá lâu. Việc thuốc chống táo bón ở trẻ hiện nay có nhiều, có tác dụng cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, tạo ra một số men tiêu hóa tốt, tăng cường hấp thu nước. Song các mẹ không nên lạm dụng cho trẻ uống. Còn việc tháo thụt chỉ là biện pháp cuối cùng. Nếu muốn tháo thụt, các bà mẹ bắt buộc phải dùng nước ấm có pha glycerin hoặc mật ong để thụt cho trẻ, tuy nhiên không nên sử dụng thường xuyên vì có thể tạo thói quen lệ thuộc vào thuốc khiến trẻ mất dần sự chủ động đại tiện, làm cho việc khắc phục ngày càng khó. Tốt nhất các mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện xử lý sớm.