* Vì niềm đam mê nghiên cứu âm nhạc Việt Nam, suốt 12 năm qua ông tự bỏ tiền túi để thường xuyên về Việt Nam vùi đầu trong các thư viện, đến nỗi bị vợ chê là "sống tẻ ngắt” và để tham dự các hội thảo quốc tế liên quan đến Việt Nam...
- (Cười): Vâng, tháng 11 tới đây cả gia đình chúng tôi sẽ lại đến Hawaii, tham gia hội thảo về chiến tranh và Việt Nam. Ở đó, tôi sẽ có một bản tham luận về những ca khúc trong chiến tranh, nhất là ca khúc trong phim Cách mạng của Việt Nam. Tôi rất thích Bài ca không quên của nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn.
* Tức là ông đã chuyển sang nghiên cứu một giai đoạn âm nhạc mới của Việt Nam, bởi cho đến nay ông hầu như chỉ viết về những giai đoạn trong thời kỳ đầu của tân nhạc?
- Những bài viết đã được công bố của tôi, trước hết đăng trên tạp chí Âm nhạc châu Á (Asean Music), quả thực chủ yếu nói về nền ca khúc Việt Nam thời kỳ đầu tiên, như bài Truyền thống và cách tân trong ca khúc đại chúng Việt Nam thời kỳ đầu, Nhạc tiền chiến - nguyên gốc của ca khúc đại chúng Việt Nam, Bối cảnh Đông Dương và những ca khúc Việt Nam hiện đại đầu tiên...
Giờ đây tôi chuyển sang nghiên cứu những ca khúc Việt Nam được viết trong thời kỳ chiến tranh và sau này.
* Sự chuyển đổi đó hẳn đem lại rất nhiều hứng thú cho ông, vì hầu hết các nhạc sĩ tham gia viết ca khúc trong thời gian chiến tranh đều vẫn còn sống và tiếp tục sáng tác?
- Đúng thế. Trong hai tuần đầu về Việt Nam, tôi tranh thủ ở TP Hồ Chí Minh, gặp được Phạm Minh Tuấn, Trần Tiến, cả nhạc sĩ trẻ Trần Minh Phi. Tiếc là tôi không còn cơ hội gặp Trịnh Công Sơn.
* Nhưng hẳn là ông cũng thấy nhạc nhẹ Việt Nam giờ đây đã có một lượng công chúng đáng kể, đã có những ca sĩ tài năng?
- Vâng, tôi thừa nhận. Tôi vẫn nghe Trần Thu Hà, Thanh Lam và Mỹ Tâm đấy chứ. Nhưng nhìn rộng ra một chút nhé, công chúng thường xuyên của họ là thanh niên thành thị, chứ không phải nông thôn nơi chiếm 80% dân số Việt Nam đâu.
* Nghiên cứu những ca khúc trong những giai đoạn sau này của Việt Nam, ông thấy có gì đặc biệt?
- Tôi quan tâm trước hết đến dòng ca khúc cách mạng trong chiến tranh và dòng ca khúc hậu chiến, tạm gọi như vậy đi. Tôi gặp Phạm Minh Tuấn và Trần Tiến là vì thế.
So sánh hai dòng nhạc này là một kỳ công và thấy rất nhiều điểm thú vị. Chẳng hạn sau chiến tranh có những ca khúc viết tiếp về chiến tranh, nhưng ở khía cạnh nói đến sự lãng quên, đến những trắc ẩn của con người trong thời bình. Theo chủ đề này, có một ca khúc rất ý nghĩa của Trần Tiến tên là Trần trụi, được công bố năm 1 997. Trong khi đó, dòng ca khúc thời trước mang trọng trách cổ vũ, động viên tinh thần chiến đấu cũng như niềm tin chiến thắng nhiều hơn. Có những ca khúc tưởng vọng quá khứ rất da diết như Cỏ non thành cổ của nhạc sĩ Tân Huyền chẳng hạn, tôi cũng đã có hẹn gặp nhạc sĩ này ở Hà Nội...
* Tính đại chúng trong sinh hoạt âm nhạc hiện nay ở Việt Nam cũng là điều được ông quan tâm ?
- Dĩ nhiên rồi. Tôi về quê vợ ở Vĩnh Phúc, thấy hầu như ở đâu người ta cũng hát karaoke nhạc Việt nhưng hình ảnh minh họa toàn là các cô người mẫu Trung Quốc, xấu lắm, mặc bikini đi dạo trên bãi biển. Âm thanh và hình ảnh chẳng ăn khớp nhau chút nào, nhưng người ta vẫn thích thú.
Đó chính là một mảng đời sống thực sự của âm nhạc đại chúng mà tiếc là dường như chưa có nhà nghiên cứu nào của Việt Nam tìm hiểu ngọn nguồn.
* Hay như thể loại "nhạc chế", tại sao bị cấm mà nó vẫn phổ biến như vậy Tất cả những điều đó nói lên điều gì về tâm lý và thẩm mỹ âm nhạc của đại chúng?
Tôi cho rằng, những điều này, nếu được nghiên cứu kỹ lưỡng, sẽ giúp ích rất nhiều cho giới sáng tác, để họ hiểu đại chúng hơn và đáp ứng nhu cầu của đại chúng tốt hơn...
* Ông bỏ công sức và tiền bạc để nghiên cứu và phổ biến các nghiên cứu âm nhạc Việt Nam của mình. Ông thấy công việc này có đem lại ích lợi cụ thể nào cho ông không? Uy tín của ông tại Thư viện thành phố San Francisco, nơi ông đang làm việc chẳng hạn?
Ích lợi cụ thể nào đó thì không. Tôi bắt đầu tìm hiểu vì yêu thích, nay chẳng lẽ lại bỏ lửng, thế thì phí hoài mất bao nhiêu năm. Chỉ có một vài đồng nghiệp của tôi biết thôi, vì nghiên cứu nói chung là một công việc độc lập của cá nhân, không được tài trợ của ai cả. Chỉ vì thỉnh thoảng, tôi lại được mời tham gia các hội thảo quốc tế về âm nhạc nên có đồng nghiệp nào biết, họ cũng nể nang tôi một chút.
