Bộ trưởng Thông tin và Viễn thông Indonesia Sofyan Djalil cho biết, các thành viên Phong trào Tự do Aceh (GAM) đang tiến hành thu gom vũ khí để giao nộp cho Chính phủ trong ba ngày kể từ ngày mai.
Ông S. Djalil tiết lộ, GAM sẽ giao nộp 210 vũ khí trong tổng số 840 vũ khí đã cam kết với Chính phủ nhằm thực hiện Hiệp định hoà bình hai bên ký ngày 15-8 vừa qua tại Helsinki (Phần Lan), số còn lại sẽ được trao nốt trong ba giai đoạn tiếp theo cho đến hết năm nay.
Theo ông S. Djalil, việc GAM nghiêm túc thực thi các điều khoản đã ký của bản Hiệp định hoà bình lịch sử đó "là một bước đi thực sự nhằm chấm dứt xung đột" đã kéo dài hàng thập kỷ qua.
Trong lễ giao nộp vũ khí, diễn ra tại Banda Aceh, Bireun và Sigli, mỗi bên đều cử đại diện của mình tới ba khu vực trên để giám sát và giao vũ khí cho lực lượng quân đội Indonesia. Chính phủ nước này cũng có kế hoạch mời Hạ viện dự lễ giao nộp vũ khí nói trên.
Bộ trưởng S. Djalil nói, đáp lại thiện chí của GAM, hôm nay, quân đội Indonesia rút khỏi Aceh 8.000 trong tổng số 32.000 quân , trong đó có hàng trăm dân quân tự vệ.
Trước đó, ngày 12-9, khoảng 200 nhà quan sát thuộc Liên minh châu Âu (EU) và năm nước Hiệp hội các quốc gia Đông- Nam Á (ASEAN) gồm Thái-lan, Singapore, Brunei, Malaysia và Philippines đã tới Aceh làm nhiệm vụ giám sát việc thực thi Hiệp định hoà bình theo lời mời của Chính phủ Indonesia.
Khoảng 2.000 thành viên liên quan GAM bị bắt giữ kể từ khi làn sóng chống Chính phủ bùng phát tháng 5-2003 cũng được trả tự do (trừ tù nhân phạm tội hình sự) trong vòng một tháng qua.
Ngày 15-8, tại Helsinki, Bộ trưởng Tư pháp Indonesia Hamid Awaluddin và ông Malik Mahmud, lãnh đạo GAM đã ký thoả thuận hoà bình chấm dứt cuộc xung đột kéo dài ngót 30 năm qua tại Aceh với sự chứng kiến của nhà trung gian hoà giải, cựu Tổng thống Hà Lan Martii Ahtisaari và Tổ chức sáng kiến quản lý khủng hoảng quốc tế (CMI).
Theo thỏa thuận này, mọi sự thù địch giữa Chính phủ và GAM sẽ được chấm dứt. Chính phủ sẽ rút lực lượng cảnh sát và quân sự khỏi Aceh vào cuối năm nay, đồng thời lực lượng Aceh phải giải giáp toàn bộ 3.000 quân. Chính phủ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập các đảng ở Aceh trong vòng một năm sau khi thoả thuận hoà bình được ký. Các tay súng GAM sẽ được cấp đất để làm ăn, sinh sống và được tạo điều kiện để sớm hoà nhập cộng đồng.
Tỉnh Aceh sẽ được quản lý bằng một quy chế mới sẽ được công bố ngày 31-3-2006, được hưởng 70% thu nhập từ nguồn tài nguyên dồi dào của khu vực. Các vấn đề đối ngoại, quốc phòng cũng như chính sách tiền tệ và tài chính của Aceh sẽ do chính quyền trung ương quản lý. Aceh được phép thu thuế phục vụ cho các nhu cầu nội bộ và được quyền quyết định lãi suất chính thức riêng. Chính phủ ân xá cho GAM trong hai tuần kể từ ngày ký hiệp định; thành lập Uỷ ban hoà hợp dân tộc và toà án về nhân quyền ở Aceh…
Aceh là vùng đất giàu tài nguyên ở miền bắc Indonesia thuộc đảo Sumatra có 4,2 triệu dân, từng bị thực dân Hà Lan đô hộ 300 năm, bị thiệt hại nặng nề nhất trong thảm hoạ động đất và sóng thần cuối năm ngoái, với hơn 130.000 người thiệt mạng.
