Đó là nhận xét của các thầy cô giáo chấm thi môn văn. Và người ta đang bàn đến một cuộc cải cách ra đề văn, một cuộc cải cách dạy và học văn trong nhà trường.
Một túi bài thi môn văn (gồm 34 bài thi) tại Hội đồng chấm của Đại học (ĐH) Sư phạm Hà Nội (SPHN) (chấm cho một trường ĐH khu vực khác) được thống kê cho kết quả như sau: 24 bài dưới điểm trung bình; 10 bài đạt 5-6 điểm; hai bài đạt 7 điểm.
Các lỗi của thí sinh muôn hình vạn trạng và thể hiện từng điểm yếu rất rõ ràng. PGS TS La Khắc Hòa (ĐH SPHN) nhận xét đề ra theo kiểu như hiện nay trơn tru, không có gì thật mới, quen thuộc với học trò.
Thầy La Khắc Hòa, người đang chấm một túi bài mà cả tập bài chỉ có hai điểm 7, phần lớn còn lại là điểm 4,5 – 5, cho biết, học trò làm bài thi mắc các lỗi: Sai chính tả ngữ pháp n - l lung tung hoặc đề thi chỉ hỏi những vấn đề trong SGK nhưng TS không trả lời được; thơ thì diễn nôm; chuyện thì kể lể.
Một lỗi nữa không biết của ai: học trò được coi là giỏi thì nói giống như sách, giống như văn mẫu, như đáp án; hiếm có những gì là sự phát hiện của bản thân.
| Nên bỏ kiểu ra đề… khuyến khích học vẹt Ông Đinh Văn Thiện (Thư ký Ban chấm thi ĐH SPHN) cho rằng: “Hiện nay người ta đang xôn xao một vấn đề văn dễ hay khó. Theo tôi, năng lực của TS mới quan trọng. Chỉ có học và không học; chỉ có năng lực và không năng lực; không có chuyện khó dễ. Một truyện ngắn “Vợ chồng A Phủ” người ta có thể ra nhiều đề. Thí dụ: phân tích tâm trạng của Mỵ ngày Xuân trên cánh đồng làng. Người ta học văn là để có năng lực văn chương, để diễn đạt mọi vấn đề đời sống chứ không phải học văn là để nói về một vấn đề mà học sinh nào cũng biết. Phải loại trừ những kiểu đề thi có sẵn trong sách luyện thi, trong văn mẫu khiến thí sinh có thể chép...”. |
PGS TS Lã Nhâm Thìn, Chủ nhiệm khoa Văn - Trưởng môn chấm thi môn Văn, ĐH SPHN, đặt vấn đề: Đề thi kiểu như hiện nay khó chọn được TS giỏi thực sự, thi cử phải hướng tới những đề văn có tính chất phát hiện, khái quát, tổng hợp tư duy. Như thế mới chọn được TS có năng lực thực sự. Nếu chỉ ra đề vào một vấn đề cụ thể, một tác phẩm cụ thể thì TS ít phát huy năng lực và tư duy tổng hợp.
Còn PGS TS Nguyễn Thị Bình (ĐH SPHN) nêu ý kiến: Nếu ra đề khó dư luận sẽ phản đối. Việc ra đề phải tính đến cả tâm lý nguyện vọng của nhân dân, phải bám sát chương trình mà ra.
Theo bà Bình, nếu thay đổi cách ra đề thì phải thay đổi cách học, thay đổi chương trình và cách dạy, chương trình học phải giảm tải, không được đánh đố, không gây khó khăn cho người học.
Đề có thể không cần nhiều câu, nên kết hợp yêu cầu cảm thụ tác phẩm với tăng cường tư duy khái quát khả năng lý luận, để học trò không hoàn toàn phụ thuộc vào chuyện học thuộc và sẽ làm giảm hẳn hiện tượng phao thi khiến thí sinh phải tư duy trên cơ sở kiến thức cảm thụ, học được; biết tổ chức bài viết theo những sáng tạo chứ không viết tràng giang đại hải như bây giờ.
PGS TS Lê Quang Hưng (ĐH SPHN) cho rằng khi cả nước ra chung một đề thì đề thi hợp với đối tượng này nhưng lại không hợp với đối tượng kia. Ông ước mong đề Văn cho thí sinh thi vào các trường phải khác nhau. Theo ông cả nước thi một đề thì có muốn cải tiến, cách tân cũng rất khó, vì yêu cầu về Văn mỗi trường khác nhau.
Cải tiến đề thi phải nhìn nhận cho đúng để kết hợp hài hòa giữa những gì thí sinh được học và những gì là cảm nhận riêng, là sáng tạo của họ; kết hợp giữa nghị luận văn học và nghị luận xã hội chính trị chứ không phải đi từ cực đoan này sang cực đoan khác là ý kiến được các thầy chấm thi văn nêu lên nhiều nhất.
Theo các thầy, trong ba câu hỏi của đề thi văn hiện nay phải nên một phần để thí sinh phát huy tính sáng tạo, năng lực cá nhân và một phần kiểm tra kiến thức đã học được trên cơ sở mặt bằng phân hóa thí sinh, đề thi không nên bỏ qua chuẩn mực kiến thức dạy và học ở nhà trường.
