Thị trường chứng khoán Tô-ky-ô ngày 28-6 vừa qua chứng kiến pha tăng điểm ấn tượng, lên hơn 3%. Chốt phiên giao dịch, chỉ số Nikkei 225 tăng 463,77 điểm (3,51%), lên 13.677,32 điểm, là mức tăng cao thứ ba kể từ đầu năm nay.
Theo báo cáo của Văn phòng Chính phủ Nhật Bản, trong quý I vừa qua, nước này đạt mức tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) 4,1%, cao hơn 1% so quý IV-2012 và là mức tăng cao nhất trong một năm. Báo cáo cũng cho thấy, chi tiêu vốn của các công ty trong quý I giảm 0,3% trong khi chi tiêu cá nhân, chiếm tới 60% GDP, tăng 0,9%. Kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản trong quý đầu năm nay tăng 3,8%, kim ngạch nhập khẩu tăng 1,0%.
Báo cáo sơ bộ của Bộ Tài chính Nhật Bản cho thấy, thặng dư tài khoản vãng lai của nước này trong tháng 4 vừa qua là khoảng 7,6 tỷ USD, tăng gấp hai lần so cùng kỳ năm 2012, đánh dấu tháng thứ ba liên tiếp thặng dư tài khoản vãng lai của Nhật Bản tăng. Trong khi đó, thâm hụt thương mại hàng hóa cũng tăng tháng thứ tám liên tiếp, đạt 8,37 tỷ USD, mức cao nhất trong tháng 4 kể từ năm 1985.
Với sự khởi sắc bước đầu nêu trên, Chính phủ Nhật Bản đặt nhiều niềm tin vào học thuyết Abenomics với hy vọng rằng chiến lược kinh tế này sẽ góp phần đắc lực trong việc thúc đẩy nền kinh tế của đất nước mặt trời mọc phục hồi một cách vững chắc.
Trước hết, việc sử dụng ngân sách linh hoạt là một trong "ba mũi tên" của học thuyết này. Theo đó, Chính phủ Nhật Bản sẽ tập trung vốn cho các công trình công cộng khổng lồ bất chấp nguồn ngân sách hạn chế. Trong chính sách tài khóa linh hoạt, giữa tháng 5 vừa qua, Nhật Bản đã thông qua khoản ngân sách 92.610 tỷ yên cho tài khóa 2013 nhằm thúc đẩy các chính sách kinh tế của Thủ tướng S.A-bê.
Ðây là lần đầu trong 17 năm qua khoản ngân sách ban đầu của Nhật Bản được kích hoạt vào tháng 5. Theo đó, lần đầu trong bốn năm qua, ngân sách cho các dự án công ích tăng lên mức 5.290 tỷ yên, tăng 15,6% so năm trước. Chính phủ cũng dành 4.390 tỷ yên dưới dạng ngân sách đặc biệt nhằm đẩy nhanh tiến độ tái thiết sau thảm họa kép động đất - sóng thần hồi tháng 3-2011, tăng 16,1% so ngân sách ban đầu năm 2012 dành cho kế hoạch này. Chính phủ hy vọng, nhờ khoản ngân sách khổng lồ trên, cùng với ngân sách bổ sung 13.100 tỷ yên cho tài khóa 2012 cấp cho các gói kích thích mà QH đã thông qua hồi đầu năm, kinh tế Nhật Bản sẽ có sự bứt phá ngoạn mục.
Thứ hai, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản quyết định duy trì chính sách nới lỏng tiền tệ nhằm chống giảm phát trong bối cảnh mức tiêu dùng và xuất khẩu của Nhật Bản đang bắt đầu phục hồi nhờ đồng yên giảm giá và sự khởi sắc trên thị trường chứng khoán. BOJ nhất trí tăng cơ số tiền tệ lưu thông trên thị trường với tốc độ hằng năm khoảng từ 583 đến 680 tỷ USD. Chính sách này sẽ được triển khai kết hợp cùng các biện pháp tài chính khác với mục tiêu đưa lạm phát lên 2% trong vòng hai năm thông qua tăng cường mua trái phiếu chính phủ và các tài sản tài chính có sự rủi ro hơn như các quỹ đầu tư tín thác.
Thứ ba, Chính phủ Nhật Bản cam kết sẽ nỗ lực thúc đẩy đầu tư cho lĩnh vực tư nhân và hoạt động của khối doanh nghiệp. Thủ tướng A-bê cũng cam kết lập các đặc khu kinh tế và nhấn mạnh vai trò của lĩnh vực kinh tế tư nhân trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nói chung. Ông đặt các mục tiêu cụ thể, như tăng tổng vốn đầu tư cho doanh nghiệp thêm 10% trong ba năm tới, lên mức khoảng 70 nghìn tỷ yên; tăng tổng thu nhập bình quân đầu người (hiện ở mức 3,84 triệu yên trong tài khóa 2012) thêm hơn 1,5 triệu yên trong 10 năm tới... Ngoài ra, chính phủ đặt mục tiêu tới năm 2020, tăng gấp ba lần kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hạ tầng lên 30 nghìn tỷ yên và tăng gấp hai lần kim ngạch xuất khẩu nông phẩm và thực phẩm, lên 1.000 tỷ yên. Chiến lược này là "mũi tên" cuối cùng trong "ba mũi tên" của Abenomics.
QUA gần nửa năm triển khai, chiến lược trên đang trở nên quen thuộc với tên gọi "Học thuyết kinh tế A-bê - Abenomics", với một số thành quả khả quan bước đầu, tạo lợi thế cho liên minh cầm quyền do đảng Dân chủ Tự do (LDP) đứng đầu trong cuộc bầu cử Thượng viện vào hôm nay (21-7). Các chuyên gia phân tích kinh tế cho rằng, kinh tế Nhật Bản đang được khôi phục đúng hướng và có thể tiếp tục tăng trưởng nhờ xuất khẩu và đầu tư của doanh nghiệp có khả năng phục hồi. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự kiến kinh tế Nhật Bản sẽ tăng trưởng 1,6% trong năm 2013.
Tuy nhiên, cũng không ít ý kiến lo ngại rằng, gói kích thích liên tục, có quy mô lớn của Chính phủ Nhật Bản có giúp vực dậy nền kinh tế số ba thế giới một cách bền vững hay không, nhất là nó tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến "núi nợ công", kìm hãm tiến trình cơ cấu lại nền kinh tế, v.v.
