Hội thảo nhằm quán triệt quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu; triển khai các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị; đồng thời bám sát tinh thần bài viết “Học tập suốt đời” ngày 2/3/2025 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Đây cũng là diễn đàn trao đổi về những vấn đề lý luận, thực tiễn, mô hình và giải pháp thúc đẩy học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập trong giai đoạn mới.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Lê Quân nhấn mạnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc học, tự học và học tập không ngừng. Quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai của dân tộc; đồng thời xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội để mọi người dân được học tập thường xuyên, học tập suốt đời.
Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Lê Quân phát biểu khai mạc hội thảo. (Ảnh: VĂN MẠNH)
Theo Thứ trưởng Lê Quân, trong bối cảnh tri thức, khoa học và công nghệ phát triển nhanh chóng, học tập suốt đời càng trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mỗi cá nhân, tổ chức và toàn xã hội.
Trong bài viết “Học tập suốt đời”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: học tập suốt đời là đòi hỏi cấp thiết đối với mỗi người, nhất là cán bộ, đảng viên; học tập phải góp phần hình thành những con người có tri thức, bản lĩnh, năng lực hành động, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Tinh thần xuyên suốt là học tập suốt đời để “dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hy sinh vì lợi ích chung".
Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo tiếp tục khẳng định yêu cầu phát huy truyền thống hiếu học, xây dựng xã hội học tập; khơi dậy phong trào học tập, tự học tập, học tập không ngừng, học tập suốt đời vì sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước; xây dựng nền giáo dục mở, liên thông, bảo đảm cơ hội học tập công bằng, bình đẳng cho mọi người.
Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ giải pháp để việc học trở thành nhu cầu tự thân và văn hóa của mỗi người; mở rộng cơ hội học tập cho mọi đối tượng; phát huy hiệu quả công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các phương thức giáo dục mở; đồng thời tăng cường trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, cơ sở giáo dục, gia đình, cộng đồng và người dân trong xây dựng xã hội học tập.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhung, Hiệu trưởng Trường đại học Mở Hà Nội cho biết, hội thảo nhận được 85 bài tham luận, trong đó 66 bài được lựa chọn đưa vào kỷ yếu. Các tham luận tiếp cận vấn đề học tập suốt đời từ nhiều góc độ, tập trung vào việc tạo nhu cầu, năng lực và văn hóa tự học; chuyển hóa tri thức thành hành động, trách nhiệm và sự đóng góp.
Các tham luận tập trung làm rõ giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Tổng Bí thư Tô Lâm về tự học, học tập suốt đời; gắn học tập suốt đời với xây dựng đội ngũ cán bộ, nguồn nhân lực có năng lực thực thi; phát huy vai trò của trường đại học trong hệ sinh thái học tập suốt đời; xây dựng nền tảng học tập từ gia đình, nhà trường và xã hội, thúc đẩy xây dựng công dân học tập và xã hội học tập từ cộng đồng.
Đáng chú ý, một trong những vấn đề được đặt ra là nhìn nhận trường đại học như một chủ thể quan trọng của hệ sinh thái học tập suốt đời. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhung, trong xã hội học tập, trường đại học không chỉ là nơi thực hiện chức năng đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao mà còn là địa chỉ mở cơ hội học tập công bằng, bình đẳng cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau trong xã hội.
Giáo dục đại học cần chuyển từ tư duy “đào tạo một lần cho một nghề” sang “đồng hành với người học suốt quá trình phát triển nghề nghiệp và cá nhân”, thông qua việc đa dạng hóa các chương trình đào tạo ngắn hạn, đào tạo lại, đào tạo bổ sung và các hình thức học tập linh hoạt.
"Cùng với đó, gia đình, nhà trường và xã hội cần tạo dựng môi trường giúp trẻ em, học sinh, sinh viên hình thành thói quen đọc, biết tự học, chủ động tìm kiếm tri thức và có trách nhiệm với sự phát triển của bản thân. Chuyển đổi số cũng được xác định là động lực mở rộng không gian học tập. Sự phát triển của các tài nguyên giáo dục mở, khóa học trực tuyến, nền tảng quản lý học tập và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách thức tiếp cận, tổ chức việc học", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhung nhấn mạnh.
Tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Thị Mỹ Lộc, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, tập trung phân tích mối quan hệ giữa học tập suốt đời với việc hình thành bản lĩnh, trách nhiệm của công dân, thể hiện qua tinh thần “dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hy sinh vì lợi ích chung”.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Thị Mỹ Lộc, mạch quan trọng của vấn đề là học tập-nhận thức, tư duy-hành động. Học tập không chỉ để tích lũy kiến thức mà còn nhằm phát triển tư duy, tạo nền tảng để mỗi người có chính kiến, sự tự tin để hình thành những ý tưởng mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Học tập cũng giúp con người dám nói, có tri thức và sự tự tin để bày tỏ quan điểm, biết lắng nghe, tiếp nhận và phản biện một cách văn minh, bảo vệ điều đúng và đóng góp cho lợi ích chung.
Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng, trong giáo dục thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, cần chú trọng hình thành tư duy sáng tạo, tư duy phức hợp, tư duy hệ thống và tư duy phản biện. Ngành giáo dục không chỉ đầu tư cho “hạ tầng kỹ thuật” mà cần chăm lo đến xây dựng “hạ tầng tư duy”, góp phần hình thành văn hóa học tập suốt đời, thói quen và kỹ năng tư duy.
