Hội nghị tổng kết kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 đặt ra yêu cầu nhìn thẳng vào những sai phạm, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật và tăng cường quản trị rủi ro, trong đó trách nhiệm của con người giữ vai trò quyết định đối với tính nghiêm túc, công bằng của kỳ thi.
Kỳ thi quy mô lớn, thẳng thắn nhìn nhận sai phạm
Theo báo cáo tại hội nghị, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 có 1.223.776 thí sinh dự thi, tăng 61.642 thí sinh so với năm trước, là kỳ thi có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Đây là năm thứ hai kỳ thi được tổ chức theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 và là năm đầu tiên triển khai toàn bộ các khâu theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Công tác tổ chức kỳ thi được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, với sự phối hợp của các bộ, ngành và lực lượng chức năng. Các khâu chuẩn bị, ra đề, coi thi, chấm thi, công bố và phân tích kết quả được thực hiện theo quy chế, hướng đến mục tiêu tổ chức kỳ thi an toàn, nghiêm túc, giảm áp lực và chi phí xã hội.
Chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh khi 100% thí sinh đăng ký dự thi trực tuyến. Năm 2026, Bộ Giáo dục-Đào tạo khuyến khích các hội đồng thi sử dụng thiết bị quét an ninh cầm tay có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm định để kiểm soát thí sinh trước khi vào phòng thi. Nhiều địa phương đã triển khai giải pháp này, bước đầu hỗ trợ phát hiện, phòng ngừa hành vi gian lận bằng công nghệ cao.
Ở bộ phận chấm thi, lần đầu tiên rubric được áp dụng trong hướng dẫn chấm môn Ngữ văn. Bộ Giáo dục-Đào tạo tổ chức thống nhất đáp án và hướng dẫn chấm thi theo hình thức trực tuyến với 34 ban chấm thi môn Ngữ văn trên cả nước; đồng thời thành lập Hội đồng chấm thẩm định, tổ chức thẩm định tại 10 tỉnh, thành phố nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những sai lệch, bảo đảm sự thống nhất trong đánh giá kết quả.
Việc công khai, phân tích dữ liệu điểm thi theo môn thi, điểm thi, phòng thi và đối chiếu với kết quả học tập của học sinh tiếp tục được thực hiện, tạo điều kiện để xã hội giám sát chất lượng giáo dục và nhận diện những dấu hiệu bất thường.
Thực hiện Chỉ thị số 37/CT-TTg ngày 20/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo, Bộ Giáo dục-Đào tạo tiếp tục yêu cầu các địa phương tăng cường giáo dục pháp luật cho học sinh, bồi dưỡng đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp cho đội ngũ nhà giáo; đồng thời công khai kết quả thi, yêu cầu các sở Giáo dục-Đào tạo phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục thực chất.
Lấy phòng ngừa làm trọng tâm, nâng cao trách nhiệm con người
Từ thực tiễn kỳ thi năm 2026, Bộ Giáo dục-Đào tạo xác định cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông, tăng cường các biện pháp phòng ngừa và siết chặt công tác kiểm tra, giám sát ở tất cả các khâu.
Một trong những giải pháp được đặt ra là nghiên cứu bổ sung hệ thống camera giám sát phòng thi và khu vực thi. Dữ liệu camera sẽ là căn cứ phục vụ công tác hậu kiểm, xác minh và xử lý vi phạm. Bên cạnh đó, việc sử dụng thiết bị quét an ninh cầm tay, tăng cường kiểm tra chéo và đổi mới phương thức giám sát được xem xét nhằm hạn chế những kẽ hở có thể bị lợi dụng.
Bộ Giáo dục-Đào tạo sẽ chú trọng hơn đến quá trình lựa chọn, bố trí và quản lý cán bộ tham gia tổ chức kỳ thi; xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm quy định.
Phương án bố trí điểm thi cũng cần được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng tăng cường trộn thí sinh của các trường khác nhau tại cùng điểm thi. Trường hợp không thể thực hiện, cần có ý kiến của Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh trước khi quyết định.
Từ những kết quả và hạn chế của kỳ thi năm 2026, yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là giữ vững kỷ cương, bảo đảm công bằng cho thí sinh và nâng cao trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị.
Đây là cơ sở để củng cố niềm tin xã hội, bảo đảm kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông tiếp tục thực hiện đúng mục tiêu đánh giá kết quả học tập và làm căn cứ tin cậy cho tuyển sinh giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.
Tuy nhiên, những kết quả đạt được không làm lu mờ các hạn chế, sai phạm phát sinh trong quá trình tổ chức kỳ thi.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Giáo dục -Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng yêu cầu nhìn thẳng vào sự thật, xác định đúng bản chất vụ việc xảy ra tại điểm thi Trường trung học phổ thông chuyên tỉnh Tuyên Quang, không né tránh trách nhiệm và không dùng khái niệm “bệnh thành tích” để giảm nhẹ tính chất vi phạm.
Theo Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng, đây là vụ việc vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có sự bàn bạc, phân công nhiệm vụ, ảnh hưởng đến uy tín kỳ thi và niềm tin của xã hội. Những cá nhân liên quan phải được xem xét, xử lý nghiêm minh, đúng quy định pháp luật. Quan điểm xuyên suốt là không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người vi phạm giữ vị trí nào.
Việc xử lý sai phạm không chỉ nhằm bảo đảm công bằng cho thí sinh mà còn là yêu cầu để chấn chỉnh kỷ luật, nâng cao trách nhiệm của những người tham gia tổ chức kỳ thi. Bộ Giáo dục-Đào tạo phối hợp các đơn vị chức năng thuộc Bộ Công an và cơ quan liên quan để xem xét, xử lý các hành vi vi phạm theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục pháp luật.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật và điều chỉnh quy chế, Thứ trưởng thường trực Giáo dục-Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Công nghệ có thể hỗ trợ giám sát, phát hiện sai phạm nhưng khó ngăn chặn triệt để nếu người được giao nhiệm vụ cố tình lợi dụng vị trí công tác để vi phạm hoặc tiếp tay cho gian lận.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc bổ sung thiết bị hay hoàn thiện quy trình, mà phải nâng cao trách nhiệm công vụ, đạo đức nghề nghiệp và ý thức chấp hành pháp luật của từng cá nhân. Công tác phòng ngừa cần được đặt lên hàng đầu, chủ động nhận diện nguy cơ, khắc phục kẽ hở trong quy chế và tổ chức thực hiện, hạn chế khả năng xảy ra sai phạm.
