Mỗi ngày, toàn thành phố phát sinh trung bình 9.500 tấn rác thải sinh hoạt, chưa kể nguồn rác thải công nghiệp, y tế. Hiện, tất cả lượng rác thải này được các đơn vị xử lý rác của thành phố thu gom, vận chuyển, xử lý, tái chế và tái sử dụng bảo đảm tiêu chuẩn môi trường. Tuy nhiên, phần lớn rác thải sinh hoạt đang được xử lý bằng công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh; số ít còn lại được xử lý bằng phương pháp đốt (không thu hồi năng lượng), chưa đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường.
Trước đây, TP Hồ Chí Minh đề ra kế hoạch định hướng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 hướng đến quản lý môi trường xanh, ứng dụng công nghệ đốt phát điện để xử lý chất thải, giảm dần tỷ lệ chôn lấp. Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ TP Hồ Chí Minh lần thứ 11, nhiệm kỳ 2020 - 2025, đề ra mục tiêu đến năm 2025 thành phố sẽ đạt tỷ lệ xử lý rác thải sinh hoạt bằng công nghệ mới hiện đại (đốt phát điện) và tái chế đạt ít nhất 80%; năm 2030 đạt 100%.
Năm 2019, TP Hồ Chí Minh tổ chức khởi công hai nhà máy chuyển đổi công nghệ xử lý chất thải rắn theo công nghệ đốt phát điện đầu tiên của thành phố với tổng công suất 4.000 tấn/ngày tại Khu liên hợp xử lý chất thải Tây Bắc (huyện Củ Chi) do Công ty cổ phần Ðầu tư phát triển Tâm Sinh Nghĩa và Công ty cổ phần Vietstar làm chủ đầu tư. Dự kiến, thành phố sẽ tiến hành khởi công xây dựng Nhà máy xử lý chất thải Tasco có công suất xử lý 500 tấn chất thải rắn sinh hoạt/ngày; 500 tấn chất thải công nghiệp/ngày; 120 tấn chất thải nguy hại/ngày tại Khu liên hợp xử lý chất thải Tây Bắc. Thành phố cũng đang thẩm định phương án chuyển đổi công nghệ xử lý rác thải khối lượng 3.000 tấn từ công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh sang công nghệ đốt thu điện năng, phân compost, phân bón lỏng... của Công ty TNHH Xử lý chất thải Việt Nam tại Khu liên hợp xử lý chất thải Ða Phước.
Công ty TNHH một thành viên Môi trường Ðô thị TP Hồ Chí Minh (Citenco) đã lập hồ sơ trình UBND thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt dự án đầu tư xây dựng nhà máy đốt rác sinh hoạt phát điện theo công nghệ của Ðức công suất 1.000 tấn rác/ngày, tổng mức đầu tư 3.000 tỷ đồng tại bãi chôn lấp số 3, Khu liên hợp xử lý chất thải Phước Hiệp (huyện Củ Chi). Giám đốc Citenco Huỳnh Minh Nhựt cho biết, đề án này được các sở, ngành của thành phố lấy ý kiến sau đó đề nghị UBND thành phố trình HÐND thành phố Hồ Chí Minh xem xét quyết định. Ðây là dự án rất cấp bách cần được đẩy nhanh tiến độ để hiện đại hóa công tác xử lý rác của thành phố. Citenco đã chuẩn bị mọi nguồn lực và sẵn sàng triển khai dự án. Dự kiến sẽ hoàn thành dự án sau 24 tháng thi công sau khi thành phố trao quyết định đầu tư...
Sau nhiều năm nghiên cứu giải pháp đốt rác phát điện, Thạc sĩ Nguyễn Văn Bình, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Tín Thành, có trụ sở tại quận Tân Bình, chia sẻ, công ty ông và các nhà khoa học cộng sự đã nghiên cứu làm chủ được công nghệ điện-rác phù hợp xử lý rác thải hỗn tạp được Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài nguyên và Môi trường nghiệm thu, đánh giá cao. Theo đó, hệ thống xử lý rác này sẽ phân loại, đẩy ra ngoài các loại rác không phân hủy và khó tái chế. Rác hữu cơ sẽ được máy tách nước, rút các chất hữu cơ mô mềm ra để chế biến phân bón; thành phần xen-lu-lô còn lại được ép khô, đem đốt sinh ra nhiên liệu và quay lại đốt các chất vô cơ sinh nhiệt để phát điện. Phần lò đốt sẽ được chế tạo và lắp đặt theo công nghệ của châu Âu có các buồng đốt đạt nhiệt độ hơn 1.300oC giúp đốt kiệt rác, giảm khí độc hại...
"Nguồn phân bón từ rác được công ty sử dụng bón cho cây cao lương được canh tác tại các địa phương. Cây cao lương cũng là nguyên liệu chính đốt rác phát điện, tạo vòng kinh tế tuần hoàn hiệu quả, tiết giảm chi phí", Thạc sĩ Nguyễn Văn Bình cho biết thêm...
Việc đón nhận nhiều nhà đầu tư triển khai các dự án đốt rác phát điện là tín hiệu đáng mừng giúp TP Hồ Chí Minh nhanh chóng chuyển đổi phương thức xử lý rác thải hiện đại, giảm tỷ lệ chôn lấp rác dễ gây ô nhiễm thứ phát, giảm diện tích đất xử lý rác trong bối cảnh quỹ đất của thành phố ngày càng giảm. Tuy vậy, đến nay, một số dự án đốt rác phát điện trên địa bàn thành phố vẫn gặp không ít khó khăn do vướng các thủ tục đầu tư. Ngoài ra, các dự án đốt rác phát điện đầu tiên của thành phố vẫn chưa hoàn thành đúng tiến độ dù đã được triển khai gần hai năm. Do đó, thành phố cần có giải pháp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về cơ chế, thủ tục đầu tư để đạt mục tiêu hiện đại hóa quy trình xử lý rác thải...
