Hải Phòng thực hiện "một cửa"

Ðiều đó cho thấy, cải cách hành chính đã không còn là khẩu hiệu hô hào miệng, mà thật sự trở thành quyết tâm của đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố.

Quận Ngô Quyền mô hình điểm

Trụ sở UBND quận Ngô Quyền (TP Hải Phòng), đầu tháng 12, tại "Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo cơ chế "một cửa" mẫu, hiện đại", chị Trần Thị Quyên, 38 tuổi, nhà ở phường Ðông Khê đến xin cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, nói: "Gớm, cái tên dài thườn thượt mà thủ tục lại ngắn gọn, nhanh chóng, thuận tiện quá! Nhẹ cả người, chả bù cho trước kia, đi lại đến khổ". Chị ra khỏi cửa với nụ cười tươi rói. Câu nói của chị khiến những người đang ngồi đợi trong căn phòng sạch sẽ, thoáng đãng rộng 160 m2 cười một cách sảng khoái, vui vẻ.

Hơn 50 người dân ngồi thảnh thơi lấy số chờ đến lượt mình trong phòng, hẳn không ít người đã từng vấp phải thái độ lạnh lùng, vô cảm của một số cán bộ công quyền trước đây khi họ đến làm thủ tục xin cấp hồ sơ, giấy tờ.

Ông Nguyễn Văn Sinh, gần 70 tuổi, kể về ngày chưa xa bằng giọng còn chưa hết bức xúc: "Tôi cầm bộ hồ sơ, đứng rúm ró, khép nép ở cửa phòng, có cậu cán bộ chỉ bằng tuổi con cháu mình ở nhà nhưng nói năng trống không hạch sách đủ trò".

Ông nói đúng, chỉ cách đây hai, ba năm trở về trước, những người như ông muốn giải quyết thủ tục hành chính phải tự tìm đến các phòng chuyên môn, chờ đợi kết quả theo ngày hẹn của cán bộ, đi lại đến mòn lốp xe, mọi thứ từ thủ tục, lệ phí cho đến thời gian giải quyết đều tù mù. Nhiều chuyện phiền hà, nhũng nhiễu khiến dân thường cứ hễ có việc phải "đến cửa quan" thì sợ như sợ ngáo ộp.

Nhưng giờ đây, mọi chuyện đã khác! Ðập vào mắt những người lần đầu đến đây là chiếc bảng tra cứu hồ sơ điện tử màn hình cảm ứng dành cho người chưa thông thạo về trình tự giải quyết. Tôi tò mò di tay lên màn hình khoảng 25 inch sáng choang, ngay lập tức những thông tin cần thiết về thủ tục, hồ sơ hiển thị một cách đầy đủ. Ðến đây, công dân là khách hàng, là "thượng đế" được đón tiếp bằng thái độ ân cần. Khách đến lấy số thứ tự qua máy xếp hàng tự động, khi đến lượt mình, sẽ có tiếng loa thông báo đến cửa nào để làm thủ tục.

Cán bộ tiếp nhận in ngay cho khách một tờ giấy có mã vạch, chỉ cần soi qua máy quét mã vạch, máy vi tính sẽ hiển thị kết quả, biết ngay trạng thái hồ sơ của mình, đang được chuyển đến đâu. Chưa hết, còn hệ thống camera giám sát hoạt động toàn cảnh bộ phận "một cửa" và hàng chục máy vi tính nối mạng, cấu hình cao kết nối liên thông toàn quận và các phường để giải quyết công việc tiếp nhận và trả kết quả theo quy trình ISO 9001:2000.

Trước tháng 9-2006, quận Ngô Quyền đã bắt đầu triển khai hoạt động bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hành chính, tuy có thay đổi về hình thức tiếp nhận hồ sơ, song nội dung và kết quả thì vẫn y nguyên. Tuần vài buổi, cán bộ ngồi sau "một cửa" ngáp ngắn, ngáp dài tiếp nhận hồ sơ, hết giờ ôm chồng hồ sơ mang về phòng giải quyết. "Một cửa" kiểu này là "một cửa, nhiều khóa", chả khác gì "văn thư cải tiến". Có nghĩa là bộ phận này chỉ biết tiếp nhận hồ sơ, còn giải quyết như thế nào thì chỉ có "trời mới biết"!

Ngày 25-9-2006, quận Ngô Quyền khai trương bộ phận "một cửa" hiện đại. Cùng thời gian này, quận chính thức được cấp chứng chỉ ISO 9001:2000 trong dịch vụ hành chính công ở sáu lĩnh vực. Ðến nay, UBND quận đã công khai hóa toàn bộ hoạt động của quận trên mạng, áp dụng thành công việc giao ban trên mạng với toàn bộ lãnh đạo quận. Cán bộ có chuyên môn vững nhất được điều từ các phòng chức năng về làm việc tại bộ phận "một cửa".

Sau một năm hoạt động, "một cửa" ở quận Ngô Quyền được đánh giá là một trong những mô hình điểm của cả nước, nhiều nơi đến tham quan, học tập.

Theo Phó Chủ tịch UBND quận Nguyễn Xuân Phi: Từ ngày khai trương, "một cửa" được trả lại đúng tên gọi và bản chất tốt đẹp của nó. Công dân đến giao dịch không phải đi lại nhiều nơi, không bị gây phiền hà, sách nhiễu. Mọi giao dịch hành chính của công dân được thực hiện tại một địa điểm duy nhất: Bộ phận "một cửa" hiện đại". Bộ phận này hoạt động theo nguyên tắc "độc lập - chuyên trách", người dân được tôn trọng, bình đẳng trong giao dịch. Khi toàn bộ quy trình hành chính được công khai hóa, người dân được quyền giám sát mọi khâu, mọi bước thực hiện của cán bộ, đồng thời, các cán bộ cũng giám sát lẫn nhau trong việc xử lý hồ sơ, bảo đảm hoạt động quản lý Nhà nước luôn minh bạch, lành mạnh và hiệu quả.

Ông Nguyễn Xuân Phi cho biết thêm: Kết quả giải quyết công việc tại các lĩnh vực sau một năm đều tăng hai, ba lần so với trước khi triển khai, thời gian tiếp nhận và giải quyết hồ sơ đúng hạn theo quy trình ISO đạt hơn 90%. Qua thống kê lấy ý kiến nhân dân, hơn 95% số người được hỏi hài lòng về chất lượng và ủng hộ sự đổi mới của bộ phận này. Riêng lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quận cấp hơn 2.700 giấy, tăng rất cao so những năm trước và nhiều hơn tất cả những năm trước cộng lại. Tròn một năm khai trương mô hình "một cửa", quận tiếp tục khai trương hoạt động "một cửa" liên thông phường - quận tại ba phường: Lạch Tray, Máy Tơ và Máy Chai. Ðây là bước tiến mới trong việc quản lý điều hành xuyên suốt từ quận xuống các phường ở một số lĩnh vực đặc biệt phức tạp.

Cần cán bộ thạo việc, công tâm

Ông Ðinh Thành Công, Giám đốc Sở Nội vụ Hải Phòng, cho biết: "Năm 2006, thành phố chọn chủ đề của năm là "Năm cải cách hành chính", tôi thấy bất ngờ. Bởi đây là lĩnh vực khó, đòi hỏi cả hệ thống chính trị vào cuộc, và thực tế lúc đó, cải cách hành chính là khâu yếu nhất của thành phố".

Cách đây vài năm, Chủ tịch UBND thành phố Trịnh Quang Sử có cuộc đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp. Không khí diễn đàn nóng bỏng với quá nhiều ý kiến gai góc. Sự nhũng nhiễu, phiền hà ở không ít các cơ quan công quyền khiến đồng chí phải thốt lên: "Cán bộ chúng ta không được coi doanh nghiệp là "chùm khế ngọt" để "trèo hái mỗi ngày".

Cải cách hành chính là "đánh thẳng" vào điểm yếu để môi trường đầu tư của thành phố trong sáng hơn, là tiền đề cho sự phát triển. Thành phố cử các đoàn đi học tập kinh nghiệm ở một số địa phương trong cả nước, sau đó về tiến hành làm. Ðến nay, 24/26 sở, ngành của thành phố đã triển khai thực hiện cơ chế "một cửa", trong đó, 18 cơ quan áp dụng bộ phận "một cửa" có phần độc lập, chuyên trách.

Sở Kế hoạch và Ðầu tư thực hiện cơ chế "một cửa liên thông" đối với lĩnh vực cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy phép khắc dấu, giấy chứng nhận đăng ký mẫu dấu, cấp mã số thuế, bước đầu chuẩn bị Ðề án "một cửa liên thông" trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận đầu tư vốn ngoài ngân sách.

Sở Tài nguyên - Môi trường đang triển khai xây dựng Ðề án cơ chế "một cửa liên thông" trong việc giới thiệu địa điểm, giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất...

Thực hiện mô hình "một cửa" có phần độc lập, chuyên trách là yêu cầu tất yếu, đáp ứng sự kỳ vọng của nhân dân. Nhằm nâng cao trình độ, chất lượng, trách nhiệm đội ngũ cán bộ, công chức, kiên quyết rà soát, tinh giản hoặc điều chuyển công tác đối với những cán bộ năng lực yếu, có hành vi sách nhiễu, gây phiền hà đối với tổ chức, công dân. Cán bộ làm việc tại bộ phận "một cửa" có cơ chế khuyến khích và tạo điều kiện để được học tập nâng cao trình độ, bảo đảm thu nhập ở mức khá.

Tuy nhiên, cải cách hành chính của TP Hải Phòng còn thiếu toàn diện, đồng bộ, chưa nâng cao chất lượng ở diện rộng và một số việc còn chậm so kế hoạch. So với 17 nhiệm vụ được UBND thành phố giao, mới đạt được kết quả khoảng 70%, công tác rà soát một số lĩnh vực trọng điểm để đơn giản hóa các thủ tục hành chính không được quan tâm. Nhiều thủ tục đã trở nên lỗi thời mà chậm được sửa đổi, gây khó khăn cho các tổ chức, doanh nghiệp và công dân.

Một vị nguyên là cán bộ cấp sở khi nhận xét về làm thủ tục ở Sở Kế hoạch và Ðầu tư Hải Phòng, lắc đầu nói: "Nhũng nhiễu lắm, ngay bản thân tôi từng là cán bộ của sở mà họ còn không tha, thì doanh nghiệp còn bị hành đến đâu". Các doanh nghiệp khi được hỏi về thủ tục hành chính còn "vướng" ở khâu nào, họ đều kêu mắc nhất ở hai Sở Tài nguyên - Môi trường, Kế hoạch và Ðầu tư.

Như vậy có nghĩa là, tại những nơi "nhạy cảm" nhất đâu đó vẫn chưa thể dứt điểm tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực. Quyết định cho sự thành công của hoạt động "một cửa" hiện đại vẫn là yếu tố con người. Vì cho dù có sẵn một cơ sở vật chất hoàn thiện, hệ thống trang thiết bị hiện đại, quy trình làm việc đầy đủ, nhưng không có những cán bộ thạo việc và công tâm, thì hệ thống "một cửa" chỉ là cỗ máy vô hồn không hơn không kém. Có lẽ vì thế mà ba năm liên tiếp, TP Hải Phòng đều nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm là cải cách hành chính, bắt đầu từ thay đổi nhận thức của cán bộ, công chức, ngăn chặn, đẩy lùi các biểu hiện sách nhiễu, tiêu cực để họ thật sự là công bộc của nhân dân.