Điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, hiệu quả, bảo đảm an ninh tài chính quốc gia

Bộ Tài chính cho biết, Bộ đã ban hành các chương trình, kế hoạch hành động cụ thể theo nguyên tắc “6 rõ” để chỉ đạo triển khai kịp thời, hiệu quả các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, lãnh đạo chủ chốt, Quốc hội, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Phối hợp chặt chẽ các bộ, cơ quan, địa phương, chủ động tham mưu, triển khai đồng bộ, linh hoạt, sáng tạo, thực chất, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm tiến độ hoàn thành khối lượng lớn công việc; tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính; quản lý, điều hành chính sách tài khóa; thực hiện các nhiệm vụ an sinh xã hội; phát triển các thành phần kinh tế, doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư toàn xã hội; phát triển thị trường chứng khoán, bảo hiểm, các dịch vụ tài chính…; đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước…

Qua đó, đã đóng góp quan trọng vào những thành tựu về tăng trưởng, phát triển đất nước trong năm 2025 và cả nhiệm kỳ 2020-2025, góp phần tạo nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn tăng trưởng cao, bền vững trong thời gian tới. Cụ thể như sau:

Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm. Tăng trưởng GDP năm 2025 ước đạt khoảng 8%, bình quân 5 năm đạt 6,3% (nếu không tính năm 2021 do tác động của đại dịch Covid-19, tăng trưởng chỉ đạt 2,55%; giai đoạn 2022-2025 tăng trưởng bình quân 7,13%, vượt mục tiêu 6,5-7%);

GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt khoảng hơn 5.000 USD, gấp 1,4 lần năm 2020 (3.552 USD), vào nhóm thu nhập trung bình cao. Lạm phát hằng năm duy trì dưới 4%, thấp hơn mục tiêu, trong đó năm 2025 là khoảng 3,3%.

Thu ngân sách Nhà nước đến ngày 31/12/2025 đã đạt khoảng 2,65 triệu tỷ đồng, vượt 34,74% dự toán và tăng 30,3% so với cùng kỳ, hoàn thành mục tiêu đề ra (vượt ít nhất 25% dự toán); cơ cấu thu theo hướng bền vững, chủ yếu là từ sản xuất kinh doanh; cả giai đoạn đạt khoảng 18,3% GDP (mục tiêu là từ 16% trở lên) trong khi đã miễn, giảm, gia hạn thuế, phí… khoảng 1,1 triệu tỷ đồng; tiết kiệm triệt để chi hành chính để tăng chi an sinh xã hội, tỷ lệ chi đầu tư phát triển tăng từ 28% tổng chi ngân sách Nhà nước giai đoạn trước lên khoảng 32-33% tổng chi ngân sách Nhà nước, bảo đảm chi cho quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội, bộ máy và tập trung nguồn lực phát triển kết cấu hạ tầng; bội chi, nợ công trong ngưỡng an toàn, bình quân 5 năm lần lượt đạt khoảng 3,1-3,2% GDP và 35-36% GDP...

Thị trường tài chính phát triển ổn định, hiện đại; thị trường chứng khoán đã được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp trong năm 2025.

Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt hơn 930 tỷ USD, gấp 1,7 lần năm 2020; xuất siêu ước đạt hơn 20 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2025 ước đạt hơn 4,15 triệu tỷ đồng, bằng khoảng 32,3% so với GDP; 5 năm 2021-2025 ước đạt hơn 17,3 triệu tỷ đồng, tăng 44,6% so với giai đoạn trước, trong đó vốn đầu tư công đạt khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, tăng gần 55%.

Ba đột phá chiến lược được triển khai quyết liệt, hiệu quả, mở ra không gian và kiến tạo phát triển. Triển khai quyết liệt, hiệu quả việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; chuyển trạng thái từ quản lý hành chính sang phục vụ nhân dân và kiến tạo phát triển.

Lũy kế thu ngân sách Nhà nước 12 tháng đạt khoảng 2.650,1 nghìn tỷ đồng, bằng 134,74% so dự toán (tăng gần 683,3 nghìn tỷ đồng), tăng 30,3% so với cùng kỳ năm 2024; trong đó: thu nội địa (không kể dầu thô) đạt 2.279,9 nghìn tỷ đồng, bằng 136,66% dự toán, tăng 33,93% so cùng kỳ; thu ngân sách từ dầu thô đạt 90,13% dự toán, giảm 18,24% so cùng kỳ; thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 136,1% dự toán, tăng 17,66% so cùng kỳ; tỷ lệ động viên vào ngân sách Nhà nước đạt 20,7% GDP. Qua đó, góp phần có thêm nguồn lực tạo nguồn thực hiện cải cách chính sách tiền lương, xử lý các vấn đề quan trọng, cấp bách đột xuất phát sinh, tăng chi đầu tư phát triển và bảo đảm an sinh xã hội…

Phát biểu ý kiến chỉ đạo, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, nhìn lại năm 2025, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự ủng hộ của Quốc hội, sự vào cuộc tích cực của Chính phủ, sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp, sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế, đất nước ta đã đạt nhiều thành tựu quan trọng như kinh tế vĩ mô ổn định, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; kiểm soát nợ công, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài, bội chi ngân sách...

Thủ tướng khẳng định, trong thành tựu chung này của đất nước có sự đóng góp rất quan trọng của ngành Tài chính; khái quát thành tích này bằng 32 từ khoá: Tham mưu chính xác-Bộ máy tinh gọn-Thể chế hoàn thiện-Thu chi có dư-Doanh nghiệp đổi mới-Vĩ mô ổn định-Nhân dân hạnh phúc-Đất nước phát triển.

Thủ tướng phân tích thêm các cụm từ, theo đó:

“Tham mưu chính xác”: Vị thế bộ não chiến lược trong điều hành kinh tế vĩ mô. Ngành đã không chỉ dừng lại ở vai trò cơ quan quản lý thu chi ngân sách đơn thuần mà đã trở thành cơ quan tổng hợp tham mưu chiến lược, điều phối các nguồn lực phát triển quốc gia. Kịp thời tham mưu cho Chính phủ các kịch bản tăng trưởng linh hoạt.

Nhờ đó, Việt Nam tăng trưởng GDP ước đạt 8,02%, vượt xa các dự báo thận trọng đầu năm và đưa quy mô nền kinh tế lên vị thế mới trong khu vực; đưa quy mô nền kinh tế đạt 514 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người đạt 5.026 USD; tham mưu ban hành một số Nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị như Nghị quyết 68-NQ/TW, các chính sách về Trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do.

“Bộ máy tinh gọn”: Cuộc cách mạng lịch sử về tổ chức và hiệu năng. Thực hiện tinh thần “Tinh-Gọn-Mạnh”, ngành đã triển khai một quyết sách lịch sử về sắp xếp tổ chức theo Nghị quyết 18-NQ/TW. Hợp nhất Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước và Bảo hiểm xã hội Việt Nam thành một cơ cấu thống nhất.

Nhờ đó đã cắt giảm hơn 3.600 đầu mối (giảm 37%), tinh giản trên 10% biên chế so với năm 2021 nhưng hiệu năng tăng mạnh mẽ. Bộ máy vận hành thông suốt, xử lý kỷ lục 230.000 văn bản đi và đến mà không để xảy ra tình trạng ách tắc công việc. Đây là minh chứng rõ nhất cho tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám thay đổi” vì lợi ích của quốc gia.

“Thể chế hoàn thiện”: Chuyển đổi từ thể chế quản lý sang thể chế kiến tạo; gỡ nhiều nút thắt, trong đó 11 luật đã được thông qua ngay trong năm; xây dựng 7 Nghị quyết trụ cột định hướng phát triển đất nước; cung cấp hơn 468 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, gắn kết với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thông qua Đề án 06, đã cắt giảm và đơn giản hóa hơn 30% điều kiện kinh doanh.

Đặc biệt, việc chuẩn bị kịp thời các cơ sở pháp lý để triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam và thí điểm xây dựng thị trường tài sản mã hóa đã tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bắt nhịp với các xu thế tài chính toàn cầu. Tăng cường cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền; thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh.

“Thu chi có dư”: Đạt mức thu kỷ lục; huy động thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp; trên 80% là thu nội địa, tăng gần 34% so dự toán (thu từ doanh nghiệp); chi ngân sách đạt 94,1% dự toán. Tăng thu tiết kiệm chi để dành nguồn đầu tư cho lĩnh vực an ninh quốc phòng, an sinh xã hội; đầu tư phát triển.

“Vĩ mô ổn định”: Bảo đảm kinh tế vĩ mô ổn định, trong đó có các vấn đề gồm các vấn đề liên quan tỷ giá, lãi suất, tăng trưởng, lạm phát, xuất nhập khẩu đều đạt kết quả tốt.

“Doanh nghiệp đổi mới”: Năm qua, 564 dự án đã được khởi công, khánh thành với 5,14 triệu tỷ đồng, doanh nghiệp tư nhân đóng góp hơn 70% số này. Các doanh nghiệp đóng thuế chiếm 86% trong tổng thu nội địa. Một số doanh nghiệp lớn, kể cả doanh nghiệp tư nhân cũng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Giải ngân vốn FDI tăng cao kỷ lục.

“Nhân dân hạnh phúc”: Đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao; các hoạt động văn hoá, thể thao, du lịch phát triển mạnh mẽ; công tác an sinh xã hội được chăm lo tốt, được cộng đồng quốc tế đánh giá rất cao. Dành nguồn lực quan trọng để xóa nhà tạm, dột nát, triển khai “Chiến dịch Quang Trung”…

Ngành Tài chính đã chủ động tham mưu bố trí hàng chục nghìn tỷ đồng từ dự phòng ngân sách và quỹ dự trữ để hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi và chi trả gộp lương hưu, trợ cấp cho người dân vùng lũ. Đặc biệt, ngành đã tham mưu điều chỉnh tăng mức giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân lên 15,5 triệu đồng/tháng, trực tiếp giảm bớt gánh nặng chi phí cho hàng triệu người lao động trong bối cảnh giá cả biến động. Những chính sách này không chỉ là những con số tài chính mà là sự thấu cảm, đồng hành của Đảng và Nhà nước với mỗi người dân, tạo nên sự đồng thuận xã hội to lớn.

“Đất nước đổi mới”: Quy mô nền kinh tế, xuất nhập khẩu, thu nhập bình quân đầu người tăng mạnh; kết cấu hạ tầng thay đổi, trong đó nhiều công trình đường cao tốc, bến cảng, sân bay được đầu tư, xây dựng, hoàn thành, đi vào hoạt động. Ngành Tài chính xứng đáng là người “gác kho” trung thành, “bộ não” tinh nhuệ, nguồn lực phát triển.

Thủ tướng yêu cầu ngành Tài chính thẳng thắn nhìn vào các tồn tại, hạn chế: Giải ngân vốn đầu tư công vẫn là một “nút thắt” dai dẳng; phát triển kinh tế tư nhân và tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước chưa đạt kết quả như kỳ vọng; áp lực điều hành vĩ mô vẫn rất lớn trước các biến động quốc tế - vừa phải mở rộng hợp lý để hỗ trợ tăng trưởng nhưng phải giữ kỷ luật để tránh bất ổn vĩ mô; quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vẫn gặp những khó khăn bước đầu.

Về bài học kinh nghiệm, Thủ tướng nhấn mạnh bài học đoàn kết, thống nhất trong hệ thống chính trị; nắm chắc tình hình, phản ứng kịp thời, linh hoạt, hiệu quả; kết hợp hài hòa, hợp lý, hiệu quả giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khoá.

Thủ tướng nêu rõ, năm 2026 này, ngành Tài chính phải tạo đột phá để bảo đảm đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Trên tinh thần đó, Thủ tướng khái quát phương châm lãnh đạo điều hành năm 2026 của ngành với 24 từ: “Khát vọng hùng cường-Thể chế tiên phong-Điều hành hiệu quả-Số hóa đi đầu-Thu chi đột phá-Tài chính bền vững”.

Theo đó, ngành Tài chính phải có khát vọng, tầm nhìn, nhìn xa trông rộng, nghĩ sâu làm lớn; phải tháo gỡ các nút thắt cho người dân, doanh nghiệp; điều hành linh hoạt và hiệu quả; đi đầu trong chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu, nhất là trong lĩnh vực thu thuế, phí, lệ phí. Thu đúng, thu đủ, thu kịp thời; bảo đảm lợi ích hài hoà, rủi ro chia sẻ; tăng cường tiết kiệm chi. Tài chính quốc gia phải bền vững, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm.

Thủ tướng nhấn mạnh các nhóm giải pháp sau:

Một là, tiên phong về đổi mới tư duy và thể chế, xứng đáng là cơ quan tham mưu tổng hợp điều phối kinh tế vĩ mô. Tinh thần phải chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo cho phát triển; biến thể chế từ điểm nghẽn sang cạnh tranh quốc gia.

Hai là, tham mưu, đề xuất các giải pháp điều hành chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, đồng thời bảo đảm an ninh tài chính quốc gia. Tập trung nguồn lực cho các dự án lớn như các dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối Trung Quốc… Cần phải “vươn ra biển lớn, tiến sâu vào lòng đất, bay cao lên vũ trụ”.

Ba là, thực hiện phát triển hộ kinh doanh. Xây dựng cơ chế, chính sách để chuyển đổi các hộ kinh doanh này thành doanh nghiệp; doanh nghiệp nhỏ thành doanh nghiệp vừa, doanh nghiệp vừa trở thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp lớn trở thành doanh nghiệp đa quốc gia.

Bốn là, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và hạ tầng chiến lược. Ngành Tài chính tập trung đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, quyết tâm hết tháng 1 này giải ngân 100% vốn đầu tư công, phải "xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái" trong lĩnh vực, không để dự án chờ vốn.

Năm là, góp phần quan trọng vào vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sử dụng hiệu quả tài sản công, phân cấp, phân quyền theo hướng “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, mạnh dạn giao các địa phương các dự án trọng điểm; tăng cường quản lý doanh nghiệp…

Sáu là, phát triển mạnh mẽ kinh tế tư nhân và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước; triển khai mạnh mẽ Nghị quyết 68-NQ/TW; xây dựng cơ chế, chính sách để tuyên truyền, tăng cường củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với Nhà nước. Xây dựng cơ chế, chính sách để nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ; kết nối các doanh nghiệp Việt Nam với các chuỗi giá trị toàn cầu.

Bảy là, tiếp tục tiếp tục tiên phong trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, đào tạo. Trước ngày 15/1 này, Bộ Tài chính phải cấp phép cho sàn giao dịch tài sản mã hóa trên tinh thần mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm, tất cả vì sự phát triển của đất nước; sớm hình thành Cổng đầu tư một cửa quốc gia để tăng cường thu hút đầu tư…

Tám là, làm tốt công tác truyền thông, truyền thông phải đi trước một bước, tạo sự đồng thuận của xã hội.

Thủ tướng nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 là một “ngọn núi cao” cần phải chinh phục, đòi hỏi sự nỗ lực gấp bội của từng cán bộ ngành Tài chính; do đó phải phân công "6 rõ: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả"; phải biến khát vọng thành hiện thực. Đảng, Nhà nước luôn tin tưởng, đồng hành, quan tâm hỗ trợ để ngành tài chính sẽ hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao phó.