Hải Dương chống thất thu thuế tài nguyên

Thu thuế trong lĩnh vực thuê đất, tài nguyên và phí bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Hải Dương luôn là lĩnh vực gặp nhiều khó khăn, phức tạp. Vì  đối tượng phải nộp thuế lĩnh vực này luôn tìm cách trốn tránh, đối phó các cơ quan chức năng.  Ðến nay, tỉnh đã cho gần 700 doanh nghiệp thuê hơn 2.000 ha đất. Ða số các doanh nghiệp thuê đất đều tích cực triển khai, đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo nguồn thu ngân sách và việc làm cho địa phương. Tuy nhiên, trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số dự án thuê đất chậm đi vào sản xuất, kinh doanh, gây thất thu ngân sách. Thậm chí, một số chủ dự án còn chuyển nhượng đất trái phép để kiếm chênh lệch. Tình trạng bỏ hoang đất ngay tại những vị trí "đắc địa" như hai bên quốc lộ 5, trong các khu công nghiệp, trên địa bàn các đô thị, ở những vùng "bờ xôi, ruộng mật" chuyên canh lúa, đã gây bức xúc trong nhân dân.

Hải Dương có các nguồn tài nguyên, khoáng sản như đất đai, đá vôi, đất sét, cát... Tuy nhiên, việc đưa vào quản lý và khai thác nguồn tài nguyên, khoáng sản này còn nhiều hạn chế. Theo phản ánh của nhân dân, tình trạng khai thác trái phép cát, đất sét trắng, than trên địa bàn tỉnh diễn ra trong nhiều năm, nhưng việc kiểm soát, ngăn chặn còn chưa kịp thời. Hiện nhu cầu cát tại Hải Dương đáp ứng việc thi công đường cao tốc Hà Nội-Hải Phòng, san lấp mặt bằng các dự án khác rất cao. Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hải Dương, tình trạng khai thác cát trái phép tập trung tại các xã Liên Hòa, Bình Dân, Việt Hưng (Kim Thành), Hồng Phong, Văn Giang (Ninh Giang), Ðại Ðồng (Tứ Kỳ), An Lạc, Ðồng Lạc (Chí Linh), Trùng Khánh (Gia Lộc), phường Ngọc Châu (TP Hải Dương)... Khối lượng cát khai thác trái phép được tập kết tại 146 bến bãi; trong đó, chỉ có 58 bến bãi có giấy phép. Mỗi năm các điểm khai thác cát trái phép cung ứng cho thị trường gần 200.000 m3 cát.

Lợi dụng vào nguồn tài nguyên khai thác trái phép này, nhiều "doanh nghiệp ma" được thành lập. Các doanh nghiệp này sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) để hợp pháp hóa "đầu vào" cho các doanh nghiệp từ địa phương khác. Các "doanh nghiệp ma" này được thành lập thông qua một đường dây từ TP Hải Phòng, với thủ đoạn lợi dụng sự nhẹ dạ, cả tin của một số người dân thiếu hiểu biết như thuê nông dân ở một số huyện Kim Thành, Chí Linh làm "giám đốc" để đến cơ quan chức năng của tỉnh làm thủ tục đăng ký kinh doanh, mã số thuế, con dấu. 

Trước thực trạng này, ngày 15-9-2008, UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt đề án "Tăng cường quản lý, chống thất thu thuế trong lĩnh vực thuê đất, thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản". Theo đó, từ tỉnh đến các huyện, ban chỉ đạo đề án được thành lập với sự tham gia tích cực của các cấp, các ngành liên quan. Các cơ quan chức năng của tỉnh như Cục Thuế, Công an, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Kế hoạch và Ðầu tư tích cực tuyên truyền pháp luật hiện hành về thuế; mở các lớp tập huấn nghiệp vụ về thu tiền thuê đất, thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường; rà soát, đưa vào quản lý các đối tượng thuê đất và thực hiện các chính sách miễn, giảm tiền thuê đất theo quy định của pháp luật. Tỉnh Hải Dương chỉ đạo các ngành, các cấp phối hợp chặt chẽ để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; đẩy mạnh cải cách hành chính trong cấp đăng ký kinh doanh, mã số thuế, con dấu; chấn chỉnh tình trạng khai thác trái phép tài nguyên; kiên quyết xử lý các đối tượng cố tình vi phạm... Các tổ chức, cá nhân có thể nộp thuế thuê đất, thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường tại các điểm thu của Cục Thuế hoặc Chi nhánh Ngân hàng Ðầu tư và Phát triển, Kho bạc Nhà nước tỉnh.

Sau hơn một năm triển khai, đề án "Tăng cường quản lý, chống thất thu thuế trong lĩnh vực thuê đất, thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản" tại Hải Dương bước đầu đạt nhiều kết quả khả quan, góp phần tăng nguồn thu ngân sách cho địa phương 62,8 tỷ đồng. Ðến nay, tỉnh đã đưa vào quản lý 1.121 đối tượng thuê gần 3.000 ha đất, tăng 264 đối tượng và hơn 1.067 ha đất so năm 2007. Năm 2009, tỉnh xác định được số tiền thuê đất phải thu hơn 90,6 tỷ đồng. Trong quá trình triển khai đề án, các cơ quan chức năng đã phát hiện một số dự án chuyển nhượng đất không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ nghĩa vụ tài chính; ẩn dưới hình thức chuyển nhượng vốn để trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế. Các cơ quan chức năng đã truy thu hơn 27,85 tỷ đồng từ 59 dự án chuyển nhượng đất. Tỉnh đưa vào quản lý 143 đối tượng khai thác tài nguyên; thu nộp ngân sách hơn 21,6 tỷ đồng thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường.

Cho đến bây giờ, chị Lương Thị Lướt, nông dân thôn Ðại Ðồng, xã Ðồng Gia (Kim Thành) mới hiểu hết về mức độ nguy hiểm của việc bị người khác thuê làm "giám đốc". Trong ngôi nhà cấp bốn, với không nhiều tài sản đáng giá, chị Lướt vừa kể với chúng tôi, vừa lo sợ: "Cuối năm 2008, tôi được vợ chồng ông Việt ở xã Ðại Ðức (Kim Thành) đến thuê làm "giám đốc", được trả lương ba triệu đồng/tháng. Sau đó, ông Việt bảo tôi cho mượn chứng minh thư nhân dân, sổ hộ khẩu và đưa tôi lên tỉnh để làm thủ tục thành lập doanh nghiệp. Tôi có ký tên vào một số giấy tờ tại đây nhưng không nhớ là những giấy tờ gì. Ông Việt tiếp tục đưa tôi đến Chi cục Thuế TP Hải Dương để làm thủ tục mua một quyển hóa đơn GTGT. Sau đó, tôi đưa toàn bộ giấy tờ liên quan, hóa đơn GTGT cho ông Việt quản lý. Ðối với các tờ kê khai thuế GTGT hằng tháng, tôi không ký và không biết gì hết. Ðến tháng 3-2009, tôi báo với ông Việt là không làm "giám đốc" nữa. Không biết việc làm này của tôi sẽ bị các cơ quan chức năng xử lý như thế nào?".

Ðây cũng chỉ là một trong số các "giám đốc" là nông dân bị lợi dụng do trình độ hiểu biết còn hạn chế. Ðến nay, Cục Thuế, Công an, Sở Kế hoạch và Ðầu tư tỉnh đã kịp thời ngăn chặn, phát hiện 43 "doanh nghiệp ma" được thành lập để buôn bán trái phép hóa đơn GTGT; truy thu và xử phạt gần 10 tỷ đồng. Cục Thuế đã chủ động phối hợp Công an tỉnh và UBND các huyện kiên trì vận động, thuyết phục các "giám đốc" là nông dân được thuê ra khai báo. Qua đấu tranh, các cơ quan chức năng đã lập biên bản và thông báo toàn quốc các số hóa đơn bất hợp pháp với số tiền ghi trên hóa đơn gần 70 tỷ đồng. Theo Cục trưởng Cục Thuế tỉnh Hải Dương Lê Thị Dương, phần lớn các "giám đốc" là nông dân đều khai báo thành khẩn để tạo điều kiện cho các cơ quan chức năng điều tra. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp khi bị phát hiện khai tăng "đầu vào" để chiếm đoạt số tiền lớn từ hoàn thuế GTGT đã phản ứng quyết liệt. Cục Thuế tỉnh kiên trì tuyên truyền, vận động, và truy thu được nguồn thuế đáng kể. Ðối với một số doanh nghiệp cố tình chống đối, Cục Thuế tỉnh chuyển hồ sơ sang cơ quan công an xử lý. Rõ ràng, thông qua việc thực hiện đề án này, sức răn đe đối với các doanh nghiệp có ý định làm ăn bất hợp pháp rất lớn.

Ðánh giá về hiệu quả của đề án, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hải Dương Lê Hồng Văn, Trưởng Ban chỉ đạo thực hiện đề án, cho biết: Thông qua triển khai đề án, tỉnh Hải Dương đã lập lại kỷ cương trong quản lý hoạt động cho thuê đất, khai thác tài nguyên và khoáng sản. Ðề án đã nâng cao vai trò trách nhiệm của các cấp, các ngành trong việc tổ chức chỉ đạo, điều hành triển khai có hiệu quả chính sách, pháp luật của Nhà nước về thuế; tạo điều kiện cho một số doanh nghiệp đã thuê đất nhưng không có khả năng để triển khai dự án được phép chuyển nhượng. Các dự án được tỉnh cho phép chuyển nhượng chỉ khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính, nhằm tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương. Thời gian tới, các cấp, các ngành của tỉnh cần có sự phối hợp chặt chẽ; tăng cường kiểm tra, kiểm soát các hoạt động thuê đất và khai thác tài nguyên, khoáng sản; kiên quyết xử lý, thu hồi đất đối với các dự án "treo" và các hoạt động khai thác trái phép tài nguyên, khoáng sản.