Hạ tầng chiến lược và kết nối vùng: “Đòn bẩy” thu hút FDI vào tỉnh Quảng Trị

Sau ngày 1/7/2025, tỉnh Quảng Trị bước vào một giai đoạn phát triển mới với không gian mở rộng hơn 12.700 km², quy mô dân số gần 1,9 triệu người. Bước tái cấu trúc toàn diện không gian phát triển theo hướng tích hợp này nhằm từng bước đưa Quảng Trị thành một trung tâm phát triển đa chức năng của khu vực bắc trung bộ. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định: Phát triển nhanh, bền vững, dựa trên trụ cột hạ tầng chiến lược.

Tăng khả năng kết nối, giảm chi phí

Thực tiễn phát triển thời gian qua cho thấy, Quảng Trị đang chuyển từ một địa phương ven biển quy mô trung bình thành không gian phát triển đa cửa ngõ của khu vực Bắc Trung Bộ gồm có vùng biển, cảng nước sâu, cửa khẩu quốc tế, cao tốc đường bộ xuyên Việt đi qua, sân bay, khu kinh tế, vùng công nghiệp, hành lang năng lượng.

Cấu trúc đa cửa ngõ giúp địa phương tăng khả năng kết nối, giảm chi phí logistics và nâng cao sức hấp dẫn đối với các chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc hội tụ đồng thời hệ thống cảng biển, cửa khẩu quốc tế, cao tốc và sân bay giúp Quảng Trị hình thành địa phương có nền tảng hạ tầng hiếm có tại khu vực bắc trung bộ.

Đây là điều kiện tiên quyết để chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ khai thác tài nguyên và thương mại truyền thống sang sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao và dịch vụ logistics hiện đại.

Giám đốc Trung tâm xúc tiến Đầu tư Thương mại và Du lịch Quảng Trị Nguyễn Đức Tân phân tích, điểm nổi bật trước hết của Quảng Trị nằm ở cấu trúc giao thông “song trục-đa cửa ngõ”.

Ngoài đường sắt và Quốc lộ 1, Quảng Trị có cao tốc đường bộ bắc-nam ở phía tây kết nối trực tiếp với Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, đường kết nối ven biển ở phía đông chạy xuyên suốt chiều dài tỉnh, đã định hình hai hành lang phát triển song song.

Các trục giao thông chiến lược đóng vai trò như “cực tăng trưởng” nơi dòng vốn, lao động và công nghệ hội tụ rồi lan tỏa ra không gian xung quanh. Cùng với đó là tăng tốc độ luân chuyển hàng hóa, giảm chi phí logistics và nâng cao độ tin cậy của chuỗi cung ứng.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất định hướng xuất khẩu, nhất là điện tử, cơ khí chính xác hay công nghiệp phụ trợ thì khả năng giao hàng đúng hạn là yếu tố then chốt. Việc sở hữu hai trục cao tốc song song giúp Quảng Trị gia tăng tính linh hoạt, giảm phụ thuộc vào một tuyến duy nhất và hạn chế rủi ro gián đoạn.

Dọc theo các tuyến cao tốc này, tỉnh có điều kiện quy hoạch các cụm công nghiệp vệ tinh, trung tâm logistics, kho bãi trung chuyển và các khu đô thị dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Đây sẽ là không gian phát triển mới, góp phần tái phân bổ dân cư và tạo thêm động lực tăng trưởng nội vùng.

Theo ông Nguyễn Đức Tân, so với các tỉnh trong khu vực bắc trung bộ thì Quảng Trị có đến hai cảng biển nước sâu Mỹ Thủy và Hòn La, đã tạo thành hệ thống cảng tổng hợp quy mô lớn, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải từ 50.000 đến 100.000 DWT, mở rộng năng lực xuất nhập khẩu và trung chuyển hàng hóa.

Đây là lợi thế chiến lược đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào vận tải biển cỡ lớn nhằm tối ưu chi phí. Lợi thế cảng nước sâu giúp tỉnh chủ động trong xuất nhập khẩu, giảm phụ thuộc vào các trung tâm cảng lớn khác, đồng thời tạo nền tảng phát triển công nghiệp nặng, năng lượng và chế biến quy mô lớn.

Các cảng nước sâu không chỉ phục vụ xuất nhập khẩu nội tỉnh, mà còn có thể đóng vai trò cửa ngõ ra biển cho khu vực trung Lào và đông bắc Thái Lan. Điều này mở ra cơ hội hình thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế, phát triển các dịch vụ logistics giá trị gia tăng như kho ngoại quan, gia công-tái xuất, phân phối khu vực.

Nhờ hệ thống cảng biển này, tỉnh có thể thu hút các dự án lớn mà trước đây bị hạn chế bởi hạ tầng vận tải. Trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn và trung chuyển hàng hóa quốc tế là yếu tố hấp dẫn đối với các tập đoàn đa quốc gia.

Ba cửa khẩu quốc tế Lao Bảo nối với Quốc lộ 9, La Lay nối với Quốc lộ 15D và Cha Lo nối với Quốc lộ 12A trên hành lang kinh tế đông-tây (EWEC) và hành lang kinh tế đông-tây song song (Para-EWEC) hình thành trục kết nối xuyên Á gồm Myanmar-Thái Lan-Lào-Việt Nam, rút ngắn quãng đường từ Thái Lan, Lào ra Biển Đông, tạo lợi thế cạnh tranh cho Quảng Trị trong phát triển logistics xuyên biên giới.

Trong bối cảnh Cộng đồng kinh tế ASEAN thúc đẩy tự do hóa thương mại, vai trò của các hành lang kinh tế xuyên Á ngày càng rõ nét. Điều này cũng gợi mở khả năng hình thành khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển và cửa khẩu của Quảng Trị, mở ra cơ hội thu hút các dự án xuyên biên giới và sản xuất xuất khẩu.

Cùng với hệ thống đường bộ và cảng biển là cấu trúc hai sân bay. Cảng hàng không Đồng Hới năng động và dự án Cảng hàng không Quảng Trị sắp hoàn thành, tạo thành hệ thống hàng không song trục, nâng cao năng lực tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế, chuyên gia kỹ thuật cao, vận tải hàng hóa cũng như khách du lịch trong, ngoài nước.

Nhất là tiềm năng phát triển vận tải hàng hóa bằng đường hàng không sẽ hỗ trợ các ngành công nghệ cao, điện tử, logistics lạnh và thương mại điện tử xuyên biên giới.

Cấu trúc “hai sân bay-hai cảng biển-ba cửa khẩu quốc tế” tạo thành mạng lưới giao thông đa tầng, gia tăng tính linh hoạt cho nhà đầu tư trong tổ chức sản xuất và phân phối, đây là yếu tố mang tính đột phá.

Cơ sở vững chắc để thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I, giai đoạn 2025-2030 xác định rõ mục tiêu xây dựng Quảng Trị trở thành trung tâm năng lượng của khu vực Bắc Trung Bộ. Cùng với giao thông, tỉnh xác định hạ tầng năng lượng là nền tảng cho công nghiệp thế hệ mới, lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên chuyển đổi xanh nên được đầu tư theo hướng lâu dài, bền vững.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương cho biết, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I, giai đoạn 2025-2030 xác định rõ mục tiêu xây dựng Quảng Trị trở thành trung tâm năng lượng của khu vực Bắc Trung Bộ. Cùng với giao thông, tỉnh xác định hạ tầng năng lượng là nền tảng cho công nghiệp thế hệ mới, lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên chuyển đổi xanh nên được đầu tư theo hướng lâu dài, bền vững.

Đến đầu tháng 2/2026, tổng công suất đã phát điện và vận hành thương mại của các dự án điện gió và mặt trời trên địa bàn tỉnh là 1.529,8MW. Tỉnh định hướng phát triển các dự án năng lượng tái tạo, dự án LNG quy mô lớn, bảo đảm nguồn cung điện ổn định cho sản xuất và đáp ứng cho các ngành nghề có nhu cầu sử dụng nguồn điện sạch.

Trong bối cảnh toàn cầu chuyển dịch sang kinh tế xanh và giảm phát thải carbon, lợi thế về nguồn điện sạch và ổn định như Quảng Trị mang ý nghĩa chiến lược. Với quỹ đất công nghiệp dồi dào, chi phí cạnh tranh, nguồn năng lượng sạch, nguồn nhân lực được cải thiện, Quảng Trị đang hướng tới đón dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài chất lượng cao trong các lĩnh vực logistics, năng lượng tái tạo, công nghiệp phụ trợ và công nghiệp vật liệu bán dẫn.

Một yếu tố nền tảng khác là cải cách thể chế và môi trường đầu tư. Tỉnh Quảng Trị đã và đang đẩy mạnh tái cơ cấu bộ máy theo hướng tinh gọn, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, triển khai mô hình “một cửa” liên thông trong xử lý thủ tục đầu tư, đặc biệt nâng cấp cơ quan xúc tiến đầu tư (IPA) để hỗ trợ, đồng hành sát sao với doanh nghiệp và triển khai công tác xúc tiến đầu tư “tại chỗ”.

Thời gian giải quyết hồ sơ được rút ngắn, quy trình được công khai minh bạch, góp phần nâng cao niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp. Quan điểm phát triển theo không gian mở, gắn kết giữa vùng ven biển, cửa khẩu và khu vực miền núi giúp tỉnh tận dụng tối đa lợi thế tổng hợp sau sáp nhập.

Quảng Trị đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến đầu tư tiềm năng. Việc hội tụ các hành lang kinh tế chiến lược cùng hệ thống hạ tầng đa cửa ngõ đang mở ra cơ hội để tỉnh chuyển hóa lợi thế địa kinh tế thành động lực tăng trưởng mới, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương

Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương, thực tiễn cho thấy vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thế hệ mới không chỉ tìm kiếm ưu đãi trong đầu tư, mà đặt lên hàng đầu sự ổn định, khả năng kết nối, niềm tin doanh nghiệp và triển vọng dài hạn. Quảng Trị đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến đầu tư tiềm năng. So với các tỉnh Bắc Trung Bộ, Quảng Trị nằm ở giao điểm của 3 trục chiến lược của đất nước: Đó là hành lang bắc-nam; hành lang kinh tế đông-tây và trục năng lượng miền trung.

Việc hội tụ các hành lang kinh tế chiến lược cùng hệ thống hạ tầng đa cửa ngõ đang mở ra cơ hội để tỉnh chuyển hóa lợi thế địa kinh tế thành động lực tăng trưởng mới, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045.