Hổ ốm yếu, bị hậu sản vì... không được vận động
10 giờ sáng là giờ thú dữ được cho ăn một lần duy nhất trong ngày. Anh Cường - bác sĩ thú y, đội phó đội chăn nuôi kể rằng một tuần thú được nhịn một bữa, đói chúng sẽ tăng vận động, đỡ sinh bệnh. Người cho ăn đang chặt từng tảng thịt và sườn bò ra, ngay đằng sau lưng anh là chuồng của con hổ Đông. Nó là bố của bốn hổ con do hổ mẹ Lâm Nhi sinh từ tháng tư năm ngoái. Con thú nặng trên hai tạ, ria nhọn hoắt, mắt như đèn pha đang gầm gừ vì ngửi thấy mùi thịt tươi. Cân xong khẩu phần cho từng con thú (hổ to 6 kg thịt một bữa, hổ con 5 kg/bữa), người cho ăn cầm tảng sườn định thò tay qua cửa chuồng vứt vào thì anh Cường hô to: "Từ từ...” rồi xô lại. Anh bảo phải ném tảng sườn vào tận góc trong tít xa của chuồng, dụ con thú nhảy theo. Sau khi nó bận bịu gặm tảng sườn ở góc chuồng, mới được ném tiếp thịt vào. Đây là cách cho ăn đỡ nguy hiểm, phòng con thú đói đứng ngay sát cửa chuồng, dễ mất tay như chơi.
Chúng tôi đến chuồng của con Đông “con” mới được tuổi rưỡi (đẻ 20-4-2003) đã nặng gần tạ. Thấy anh Cường, nó nhăn cái mặt vằn vện rồi kêu “oáo” một tiếng như chào. Nó là hổ đực - con của hổ Lâm Nhi, vì sinh tại vườn thú nên khá thân với người. Những lúc anh em vào dọn vệ sinh hay bác sĩ Tiệp vào chăm sóc, mọi người vẫn vuốt ve và nó cũng đùa giỡn lại bằng cách "thử" gặm tay người. Nghe anh Cường kể vậy, nhìn lại hàm răng bàn chông của chú hổ nhóc mà tôi ghê người...
Hai trong số bốn con hổ con được Vườn thú Thủ Lệ tặng Thảo Cầm Viên TP Hồ Chí Minh. Vườn thú Thủ Lệ chỉ giữ lại một đôi (một đực, một cái). Khu chuồng nuôi thú dữ được xây từ khoảng năm 1974-1975, là lúc chuyển vườn thú từ Bách Thảo về Thủ Lệ. Lúc đó thú dữ chỉ có 7, 8 con.
Hổ con mỗi bữa ăn 5 kg thịt.
Đến nay khu chuồng thú dữ đã lên đến hơn hai chục con, gồm 10 con gấu; năm con hổ Đông Dương, một con hổ Amur từ vườn thú Leipzig; hai con sư tử; một con báo đen Nam Mỹ, hai con báo hoa mai; hai con beo lửa...
Anh Tùng – Phó giám đốc vườn thú cho biết tổng diện tích dành cho thú dữ vẫn nguyên xi từ những năm 1970, khoảng 1.016m2. Bên ngoài tự nhiên, một đêm hổ có thể vận động tới 100-200km. Với điều kiện nuôi nhốt thì càng rộng càng tốt, nhưng diện tích tối thiểu cho mỗi con hổ chí ít phải trên 50m2 để chúng vẫy vùng. Vậy mà diện tích dành cho hổ ở Thủ Lệ hiện nay là 250m2 cho sáu con, quá tù cẳng để chúa sơn lâm càng thêm nhớ rừng.
Cũng có lẽ vì do điều kiện chuồng nuôi quá chật chội như vậy, nên hổ mẹ Lâm Nhi sau khi sinh vài tháng đã bị "hậu sản" mà chết. Đây là điều buồn thảm nhất với anh em ở đây mà không ai muốn nhắc lại. Anh Tùng kể khi con hổ Hà Giang chết năm 1991, và hổ Lâm Nhi sau này ra đi, lần nào cũng có người khóc...
Một "tiểu thiên nhiên"
Chị Tiệp, nhân viên vườn thú thăm nom bầy hổ dữ.
Khu chuồng mới gồm sáu gian sẽ là một "tiểu thiên nhiên thực sự cho bầy hổ. Chúng có vùng vận động rộng tới 1.300m2, có bể tắm, cây bụi, cây bóng mát, núi đá, thảm cỏ. Người xem cũng không phải ngắm chúng qua hàng rào sắt dày đặc, mả có thể nhìn chúng vận động trong một môi trường gần giống với tự nhiên từ bên ngoài hào nước có tường đá ngăn cách, trên một con đường dạo rộng 2,2m. Loài hổ trong tự nhiên vốn sống độc thân chứ không theo bầy đàn như sư tử. Nên việc xây chuồng mới, tách hổ riêng ra sẽ bảo đảm môi sinh tốt nhất trong điều kiện hiện có cho chúng phát triển sinh sản.
Anh Tùng cho biết, song song với dự án này, một Safari park thực sự cho nhiều loài (cũng do Vườn thú Hà Nội quản lý) sẽ được xây dựng tại Mỹ Đình lấy tên là Công viên động vật bán hoang dã Mỹ Đình - Trung Văn. Công viên này có khả năng rộng tới 160ha. Các động vật được nuôi ở đây sẽ có vùng sinh thái tự nhiên với giới hạn cho khách thăm quan được ẩn giấu bằng hào nước hoặc rào xung điện, kính thép... Hiện nay, Giám đốc Vườn thú Hà Nội và bác sĩ Mai Quế Tiệp đang đi Thái-lan để nghiên cứu mô hình Safari park bên đó để về Việt Nam thực hiện.
