Góc khuất
Làng cổ bên sông Hồng của tôi ngày nào đã lùi dần vào ký ức, nhường chỗ cho vô vàn biệt thự và hàng chục nhà nghỉ bốn, năm tầng sang trọng, lô nhô các biển hiệu quảng cáo đủ mầu, mỗi nhà mang những tên gọi khác nhau đầy gợi cảm. Nào là Hoàng hôn, Hò hẹn 1, Hò hẹn 2, rồi Sành điệu, Ðiểm hẹn, Hồng hoa, Hương lan, v.v. Cô tôi cũng xây một ngôi nhà cao tầng ngay mặt đường từ tiền bán vườn để cho khách thuê phòng, tạo nguồn thu nhập cho con cháu. Cô bảo tôi: "Làng mình bây giờ trở thành phố nhà nghỉ rồi cháu ạ. Có phải là điểm đến hấp dẫn gì đâu mà bảo lắm du khách. Ðã thế lại xa trung tâm thành phố, lấy đâu ra người lỡ độ đường đến thuê nghỉ. Toàn để dành cho những cặp tình tang cả cháu ạ. Người ta có nhu cầu cần nơi tâm sự kín đáo thì mình phải chiều thôi. Miễn sao có đủ giấy tờ hợp lệ là được". Hôm trước, chúng tôi được cung cấp thông tin về việc "dân chơi" đang dạt mạnh sang các khu vực vùng ven sau khi công an triệt phá gay gắt các "động lắc" và tụ điểm tệ nạn xã hội trong nội thành. Thận trọng hơn và có phần lựa chọn kỹ càng, họ không còn lấy những quán bar, nhà hàng hay các vũ trường làm "bãi đáp" nữa mà tạm thời mượn phòng các nhà nghỉ để "bay" theo từng nhóm nhỏ với thuốc lắc, âm nhạc và rượu mạnh. Số đối tượng mới này đã góp phần tạo nên sự sôi động hằng đêm tại các khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ và các cuộc chơi "thiêu thân" lại tiếp tục "hết ngày dài cho đến đêm thâu". Lợi nhuận cao đã khiến một số nhà nghỉ sẵn sàng "liều" lao vào dịch vụ này.
Dãy phố phía bắc đầu cầu Chương Dương về đêm nhấp nháy vô số biển báo quảng cáo gọi mời của các nhà nghỉ. Nhưng có lẽ cao điểm phải là những ngày cuối tuần khi dân chơi từ các vũ trường bên kia sông nườm nượp đổ sang nghỉ, qua đêm với nhau trong hành trình của "điểm Z" cuối cùng. Thời gian buổi trưa ở các nhà nghỉ thì thường dành cho các "kiều nữ di động" đưa khách đến hoặc các đôi tình nhân thuê phòng là chính. Hiện nay, không chỉ có một số phố của quận Long Biên, huyện Gia Lâm, các "liên hiệp" nhà nghỉ cũng đã phát triển khá mạnh ở nhiều khu vực thuộc quận Hoàng Mai, Cầu Giấy, Hai Bà Trưng, Tây Hồ và thị trấn Ðông Anh.
Theo thống kê thì cả Hà Nội hiện có tới hơn 1.600 khách sạn mi-ni, nhà nghỉ và hàng nghìn nhà trọ bình dân. Bên cạnh nhu cầu chính đáng thì đằng sau hệ thống nhà nghỉ đó đang ẩn chứa không ít nỗi nhức nhối về các tệ nạn xã hội như nghiện hút ma túy, sử dụng thuốc lắc, đánh bạc, hoạt động xã hội đen và mại dâm. Theo chân Quang, một "thiếu gia" xuống khu phố nhà nghỉ Kim Ðồng bên bến xe Giáp Bát, tôi được chứng kiến phần nào không khí của một "thị trường tình yêu" sôi sục trong tiết trời Hà Nội tháng 6 oi bức. Bỏ học đại học giữa chừng, thú vui tiêu khiển của Quang giờ là những quân bài đỏ đen với bạn bè và chờ đợi bố mẹ từ nước ngoài gửi tiền về tiêu xài hằng tháng. Quang bảo: "Nếu anh thích để em gọi mấy em gái đến tán chuyện cho vui". Tôi hỏi lại: "Nhà nghỉ điều họ lên à". Quang hơi ngớ ra trước vẻ ngô ngố của tôi: "Ở đây phần lớn không nuôi tiếp viên, nhưng nếu cần thì nhà nghỉ vẫn có thể điều được hoặc là tự mình gọi đến. Họ sẵn sàng cho qua, thậm chí còn tạo điều kiện giới thiệu cho mình nữa là đằng khác". Buổi trưa, cả dãy phố dài hơn 200 m san sát một hàng xe ô-tô con biển trắng bóng lộn, sang trọng chở những ông chủ mặt đỏ gay trong men rượu, bia, đến thuê phòng nghỉ. Cùng với họ thỉnh thoảng là những chiếc xe máy của các "kiều nữ" nối đuôi nhau. Một cuộc trình diễn thời trang mùa hè khá mát mẻ cứ thế diễu qua trước mắt dân phố. Các bộ váy cánh ít vải đến mức không thể ít hơn được nữa trưng khoe làn da trắng và những đường nét nữ tính mềm mại quyến rũ. Có em thì lại kín mít như các "Ninja" thời hiện đại với khẩu trang, áo che nắng như đang sợ ai đó phát hiện được mình. Tình yêu thời "fast food" nhanh lắm, một tiếng rồi hai tiếng trôi qua, các cô gái lại rời nhà nghỉ trong sự bơ phờ, mệt mỏi, nhưng cũng có người thì hối hả như tiếp tục lao vào một cuộc chạy sô mới.
Những phức tạp và bất ổn trong các nhà nghỉ đang là nỗi nhức nhối về an ninh-trật tự, làm vẩn đục môi trường văn hóa xã hội ở các khu dân cư thành phố. Dư luận đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo về các tệ nạn xã hội đang diễn ra khi âm thầm, lúc ồn ào, náo động, nửa công khai ở những khu nhà nghỉ, nhà trọ bình dân và các lực lượng chức năng cũng đã vào cuộc với nhiều chiến dịch kiểm tra, truy quét nhưng rồi đâu vẫn vào đó. Hình như trong quy định về quản lý, kiểm soát hoạt động dịch vụ này có điều gì đó còn chưa ổn và cách xử lý vi phạm chưa nghiêm, chưa đủ tính chất răn đe nhằm nâng cao ý thức tự giác chấp hành của các khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ.
Một số giải pháp quản lý
Theo quy định, các cơ sở lưu trú ngoài việc đăng ký kinh doanh còn phải thực hiện nghiêm về đăng ký tạm trú. Mỗi cơ sở phải có sổ theo dõi khách đến, khách đi, đồng thời yêu cầu khách phải xuất trình giấy tờ tùy thân, đăng ký tạm trú. Trong thực tế rất nhiều nhà nghỉ, khách sạn tư nhân vi phạm quy định này. Việc quá thoải mái và dễ dàng trong những thủ tục thuê phòng, không kiểm tra hoặc kiểm tra không đầy đủ giấy tờ tùy thân của khách đang được các nhà nghỉ coi như một biện pháp cạnh tranh, thu hút khách. Có những trường hợp, cả một nhóm khách chỉ có một chứng minh thư, thậm chí là không có giấy tờ gì cũng vẫn được thuê phòng. Việc bỏ qua các thủ tục trên là lỗ hổng trong công tác quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho các băng nhóm và một số kẻ tội phạm có chỗ dung thân để lẩn tránh pháp luật và là địa điểm cho hoạt động tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật xảy ra, gây khó khăn trong điều tra, xác minh của các cơ quan chức năng.
Hiện nay, Bộ Công an đang chỉ đạo các địa phương thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ mở chiến dịch phòng, chống tệ nạn xã hội, tham mưu cho các cấp ủy đảng, chính quyền phát động toàn dân tham gia phát hiện và tố giác hoạt động mại dâm, sử dụng ma túy, cùng các ngành chức năng kiểm tra, chấn chỉnh quản lý hoạt động của các loại hình dịch vụ văn hóa, kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ.
Theo lãnh đạo công an Hà Nội, ngành sẽ tăng cường giáo dục ý thức trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ, xử lý nghiêm khắc những người nào bao che cho các cơ sở và đối tượng vi phạm, nơi nào để các tụ điểm tệ nạn xã hội tồn tại, cán bộ, công an phụ trách địa bàn sẽ phải kiểm điểm rõ trách nhiệm. Công an thành phố cũng có phương án xử lý những trọng điểm khu vực khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ, phối hợp các ban, ngành tổng kiểm tra tất cả các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa và lưu trú, xóa bỏ những tụ điểm có dấu hiệu hoạt động chứa chấp mại dâm, đánh bạc và tổ chức sử dụng ma túy, thuốc lắc trên địa bàn. Những chủ cơ sở vi phạm quy định về tạm trú và kinh doanh nhà nghỉ sẽ bị xử lý hành chính nghiêm khắc, thậm chí có thể bị đình chỉ hoạt động, nếu cố tình bao che, chứa chấp phạm tội sẽ bị truy tố hình sự.
Dư luận rất phấn khởi trước các chiến dịch truy quét tệ nạn, lập lại trật tự, an ninh xã hội và môi trường văn hóa của các lực lượng chức năng. Riêng trong lĩnh vực hoạt động dịch vụ khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ, nhiều ý kiến cho rằng nên có thêm những quy định rõ ràng, buộc các cơ sở lưu trú cam kết không cho phép trẻ em trong độ tuổi vị thành niên thuê phòng nghỉ hoặc nhà trọ. Bên cạnh việc hội đủ các yếu tố kinh doanh và các quy định tạm trú, còn phải có một cơ chế kiểm soát, chế tài của cộng đồng dân cư với hoạt động dịch vụ nhà nghỉ, nhà trọ để những dịch vụ này không ảnh hưởng an ninh, trật tự và môi trường văn hóa chung quanh. Cơ chế này có thể được thực hiện thông qua công tác kiểm tra thường xuyên của chính quyền cơ sở và những thẩm định của tổ dân phố. Nên xét cấp lại giấy phép kinh doanh hằng năm cho các nhà nghỉ kèm theo điều kiện đánh giá của tổ dân phố và cảnh sát khu vực về việc giữ gìn an ninh và môi trường văn hóa của cộng đồng dân cư, nếu không bảo đảm các yêu cầu thì phải đình chỉ ngay việc kinh doanh.