Giữ hồn sen giấy

Bao năm buồn vui cùng nghề làm hoa sen giấy, họa sĩ Thân Văn Huy và cộng sự vẫn luôn tâm nguyện bảo tồn nghề truyền thống của làng Thanh Tiên, xã Phú Mậu, huyện Phú Vang (Thừa Thiên - Huế), dẫu đã không biết bao lần, người họa sĩ "chân quê" ấy ngậm ngùi khi thấy nghề làm sen giấy đang dần mai một...

Ngay từ khi mới chào đời, Thân Văn Huy đã đắm mình trong sắc mầu lung linh của những bông hoa giấy được bàn tay khéo léo của những người dân làng Thanh Tiên tạo ra. Tuổi thơ trong anh luôn là một khoảng trời trong trẻo và ngập tràn hạnh phúc. Năm 1968, Huy thi đỗ vào Trường cao đẳng Mỹ thuật Huế. Hễ cầm cọ là anh quên hết, chỉ biết vẽ, miệt mài và say mê. Rung động trước nét đẹp tinh túy của cảnh vật thiên nhiên quen thuộc ở quê nhà, Huy đã tìm nguồn cảm hứng trong những bức tranh hoa sen và sau đó phục dựng và bảo tồn nghề làm hoa sen giấy đã khởi nguồn từ 50 năm trước. Nghề làm sen giấy phải kiên trì, công phu. Giấy làm hoa thường là giấy dó hay giấy vẽ. Giấy được gấp nếp nhỏ li ti sau đó dùng keo dính lại thành chùm như cánh sen. Cuống sen được làm từ những thân mây khô. Khó và tỉ mỉ nhất là công đoạn nhuộm mầu cho cánh sen.

Trăn trở và âm thầm tìm cách vực dậy nghề làm hoa sen giấy, họa sĩ Thân Văn Huy cùng em trai Thân Văn Hoài và những nghệ nhân trong làng tìm cách làm thử, không ngờ kết quả rất mỹ mãn. Trước đây, sen giấy Thanh Tiên được làm bằng giấy bổi, kém chất lượng, thường nhuộm theo kiểu truyền thống chung một gam mầu hồng nên khó tiêu thụ. Nhưng với cách áp dụng nghệ thuật nhuộm của hội họa, cánh sen có sắc mầu độc đáo, từ hồng đậm, nhạt dần và phớt trắng. Màu từ đậm ở phía chóp rồi chuyển sang nhạt dần ở cuống hoa. Nó tạo nên cái hồn cho cánh sen nhẹ nhàng, thanh thoát.

Nay những bông sen giấy được cách tân làm bằng giấy A4. Cùng với tre, mây làm cọng sen, mầu vẽ, hồ dán, dưới bàn tay khéo léo của các nghệ nhân tạo nên một cành sen giấy trông giống như thật. Thông thường, mỗi búp sen cần khoảng 8-12 cánh sen giấy. Hoa sen giấy hiện đại nay đa dạng mầu sắc, có thêm phần nhị sen mầu vàng, lá sen mầu xanh và gương sen bằng xốp cắm hoa. Cánh sen mầu xanh biểu tượng cho sự thanh tịnh và trí tuệ; mầu hồng thể hiện tấm lòng trong trắng, mầu trắng là sự thuần khiết trong tâm hồn còn mầu vàng tượng trưng cho sự thanh tịnh tuyệt hảo của đức Phật.

Những bông sen giấy đầu tiên trưng bày trong các triển lãm, Festival đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của công chúng. Ðặc biệt là sau Festival Huế 2010 vừa qua, đơn đặt hàng từ khắp nơi 'bay' về ngôi làng nhỏ. Khắp xóm làng ai cũng vui mừng vì nghề làm sen giấy đã có cơ phục hồi, giúp bà con có thêm thu nhập trong những ngày nông nhàn, khác hẳn trước kia phải bỏ nghề vì hàng làm ra không tiêu thụ được.

Họa sĩ Thân Văn Huy vui vẻ nói: 'Nghề truyền thống của làng sẽ không thể tiếp tục mai một. Chúng tôi sẽ quảng bá mạnh mẽ hơn nét độc đáo, tinh tế của hoa sen giấy, qua đó mong tìm kiếm thị trường nhằm làm sống lại làng hoa truyền thống quê hương'.

* Trong cuộc triển lãm hoa sen và lấy ý kiến của nhân dân về bình chọn quốc hoa lần thứ ba tại TP Hồ Chí Minh, hai anh em họa sĩ Thân Văn Huy, Thân Văn Hoài đã được mời tham dự. Tháng trước, hoa sen giấy Thanh Tiên đã ra mắt công chúng thưởng ngoạn tại Hà Nội và Ðà Nẵng.