Giáo dục giới tính, chuyện chưa bao giờ muộn

Giáo dục giới tính có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách của trẻ. Việc lồng ghép GDGT cho học sinh trong trường học nhằm giúp các em có kiến thức về việc chăm sóc sức khỏe sinh sản và giới tính vị thành niên, cũng như tránh những hậu quả đáng tiếc do thiếu hiểu biết. Trao đổi với chúng tôi, Hiệu trưởng Trường THCS Ngô Sĩ Liên (Hà Nội) Lý Thị Lương cho biết: Hiểu biết về cơ thể, giới tính của mình và cả người khác phái là nhu cầu nhất thiết và tự nhiên, nhất là những người đang ở tuổi trưởng thành. Nhà trường liên kết với cán bộ dân số kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn phường tổ chức những buổi tọa đàm, trao đổi về GDGT và sức khỏe sinh sản vị thành niên.

Tại đây, mọi thắc mắc, thầm kín nhất của tuổi học sinh được giải đáp một cách thẳng thắn, rõ ràng và khoa học. Việc học sinh không được trang bị đầy đủ kiến thức về giới tính thay vì tìm hiểu qua những trang mạng không chính thống đã để lại nhiều hệ lụy, điển hình là tỷ lệ nạo phá thai ở độ tuổi học sinh ngày càng cao. Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh, thỏa mãn nhu cầu được tư vấn về giới tính và giải đáp những băn khoăn, trăn trở của tuổi học trò trước các vấn đề tế nhị muốn biết nhưng ngại hỏi, Trường THCS Ngô Sĩ Liên đã thành lập phòng tư vấn tâm lý tuổi hồng với chức năng tư vấn giải đáp những thắc mắc liên quan đến tuổi vị thành niên; lắng nghe mọi tâm tư, khó khăn trở ngại của các em; trợ giúp các em vượt qua những khó khăn để thích nghi tốt hơn với trường học.

Thực tế, GDGT trong nhà trường hiện nay chưa thật sự phù hợp với sự phát triển tâm, sinh lý sớm của học sinh, nội dung vẫn còn chung chung, không thiết thực. Ðiều này gây nên những hạn chế nhất định trong việc tiếp thu kiến thức GDGT và sức khỏe sinh sản mới chỉ dừng ở mức lồng ghép vào một số môn học thông tin về dân số, sức khỏe sinh sản, tình dục an toàn để tránh lây nhiễm HIV chứ nội dung chưa thực sự hấp dẫn và sinh động.

Nguyễn Minh Anh, học sinh Trường THCS Chu Văn An chia sẻ: "Nội dung lồng ghép vào môn học rất ít, không thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu. Nhiều bạn do không có kiến thức nên đã đi quá giới hạn, ảnh hưởng đến cuộc sống, học tập". Theo Hiệu trưởng Trường tiểu học Trưng Trắc Dương Thu Hà, GDGT cần phải thực hiện khi học sinh ở lứa tuổi lớp một, lớp hai, trong các giờ tự nhiên xã hội, đạo đức như dạy học sinh cách sử dụng các vật dụng vệ sinh cho đúng quy trình để bảo đảm an toàn. Giáo viên cũng cần thường xuyên dạy trẻ có ý thức tự bảo vệ nói không với bất kỳ hành vi xâm phạm cơ thể của người lớn.

Tuy nhiên, khi nói đến việc GDGT thì các bậc phụ huynh còn e ngại và cho rằng việc đó là "vẽ đường cho hươu chạy". Không đồng tình quan điểm này, Thạc sĩ Vũ Thu Hà, Phòng tâm lý tuổi hồng, Trường THCS Ngô Sĩ Liên, cho hay: Nhu cầu hiểu biết để tự bảo vệ mình là chính đáng. Phòng tâm lý tuổi hồng có chương trình đào tạo tâm, sinh lý lứa tuổi vị thành niên, bao gồm cả sức khỏe sinh sản vị thành niên, dạy về phát triển giới tính, cảm xúc, ứng xử nam - nữ, tình bạn và sự cảm mến tuổi học trò. Trang bị kiến thức sinh sản cho các em vẫn tốt hơn là để các em tự tìm hiểu. Ở lứa tuổi này, phụ huynh hãy ở cạnh con, chia sẻ, giải thích và hỗ trợ các con trong quá trình phát triển. Nếu "ngại ngùng" thì có thể mua sách GDGT cho tuổi vị thành niên. Ngày nay, giới trẻ dễ dàng tiếp cận mọi thông tin trên in-tơ-nét. Nếu không có định hướng rõ nét về giới tính, sức khỏe sinh sản hay cha mẹ thiếu sự quan tâm sẽ dẫn đến những thiệt hại đáng tiếc cho bản thân và để lại những hậu quả lâu dài, đau lòng cho gia đình và xã hội.

Sự phát triển kinh tế - xã hội ngày càng đa dạng và phức tạp tác động trực tiếp đến đời sống tâm lý lứa tuổi học sinh với nhiều biểu hiện đáng lo ngại. Theo khảo sát gần đây của Bộ Giáo dục và Ðào tạo tại một số trường THCS, THPT, đại học ở Hà Nội, Hải Dương, hầu hết học sinh, sinh viên gặp khó khăn vướng mắc tâm, sinh lý (trong đó khối phổ thông là 95,33%, đại học là 85,92%). Ðặc biệt, ở lứa tuổi học sinh phổ thông, mức độ thường xuyên có những vướng mắc và cần chia sẻ là cao nhất với 80,17%. 82,31% học sinh được hỏi đều mong muốn nhà trường, cơ sở giáo dục có phòng tư vấn tâm lý riêng, kín đáo để thuận tiện cho các em. Phần lớn HSSV mong muốn trong nhà trường có cán bộ chuyên trách tư vấn tâm lý được đào tạo bài bản, có chuyên môn về tâm lý học đường để giúp các em chia sẻ những khó khăn, vướng mắc.

Thiết nghĩ, Bộ GD và ÐT cần đưa giáo dục giới tính là nội dung bắt buộc ở bậc học phổ thông và phải là một quá trình liên tục và tổng thể. Các nhà trường cần tăng cường các hoạt động ngoại khóa, tọa đàm, giao lưu giữa học sinh, giáo viên với các chuyên gia GDGT, tạo môi trường thân thiện để học sinh tiếp cận vấn đề giới tính một cách cởi mở. Gia đình phải là điểm tựa quan trọng của các em trong việc cung cấp, hỗ trợ các em kiến thức về giới tính và sức khỏe sinh sản, lắng nghe và tạo niềm tin để các em có thể cởi mở giãi bày tâm sự.