Giải pháp phòng chống rủi ro tiền tệ

Cách đây vài tháng một số phương tiện thông tin đại chúng đã nêu thông tin về xuất hiện trong lưu thông loại tiền polymer giả, nhưng đến nay NHNN mới chính thức công bố thừa nhận đã có bằng chứng thực tế. Điều đó cho thấy có thể còn một số lượng tờ tiền polymer nào đó có thể vẫn đang lưu hành trong nền kinh tế mà chưa được phát hiện và thu giữ, mặc dù mức độ làm giả rất sơ sài, rất dễ bị phát hiện!

Nạn tiền giả có xu hướng gia tăng

Nạn tiền giả Đồng Việt Nam có xu hướng tăng lên trong mấy năm gần đây. Chỉ riêng trong 11 tháng đầu năm 2004 vừa qua, tổng số tiền giả mà hệ thống ngân hàng và Kho bạc Nhà nước phát hiện được đã lên tới 16,5 tỷ đồng tiền giả, tập trung ở loại tiền bằng giấy cotton in và phát hành trước đây, nhiều nhất là loại mệnh giá 100.000 đồng và 50.000 đồng. Thực tế đó một mặt cho thấy nạn tiền giả ở nước ta lớn và đáng quan tâm đến mức độ nào; nhưng mặt khác cũng cho thấy một khối lượng lớn thu nhập của dân cư bị thiệt hại do khối lượng tiền giả gần tương ứng với số phát hiện đó.

Điều đáng nói nhất là người dân gặp rủi ro thiệt hại do nạn tiền giả chủ yếu là hộ nông dân, trình độ văn hóa thấp, ở các vùng xa, vùng sâu,... Nhà nước đã phải tìm phương án sản xuất và lưu hành tiền polymer, mặc dù chi phí rất tốn kém, nhưng nay lại tiếp tục bị làm giả, lại buộc cơ quan chức năng phải tìm ra giải pháp mới để chống làm giả.

Tăng cường sử dụng biện pháp công nghệ cao

Trên thế giới, nhiều loại tiền ngoại tệ khác của các nền công nghiệp lớn, trình độ phát triển cao, ngay cả USD Mỹ, Euro,... cũng bị làm giả, với mức độ siêu giả. Đồng Euro vừa mới được lưu hành cũng đã bị làm giả. Theo Tổng giám đốc Ngân hàng ngoại thương Việt Nam, trong năm 2004, ngân hàng này đã phát hiện ra một phi vụ 3.000 USD Mỹ giả ở Hà Nội, xuất phát từ một cửa hàng tư nhân khi nhận tiền thanh toán mua hàng hóa của du khách nước ngoài. Đây là quy mô tiêu tiền đôla giả lớn nhất trong nhiều năm qua.

Một dạng rủi ro tiền tệ khác cũng đáng quan tâm ở nước ta, đó là tình trạng sử dụng thẻ tín dụng quốc tế giả. Rất nhiều vụ khách quốc tế cố tình lừa đảo sử dụng thẻ tín dụng sản xuất ở nước ngoài đem đến Việt Nam để thanh toán tiền mua hàng hóa và dịch vụ đã được phát hiện ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh... trong thời gian gần đây. Các loại thẻ tín dụng giả này mỗi khi thanh toán lên tới vài nghìn USD, thậm chí vài chục nghìn USD. Không những vậy, người Việt Nam là chủ sở hữu thẻ tín dụng, cũng bị bọn lừa đảo quốc tế tìm cách ăn cắp mật mã khi giao dịch để lấy cắp tiền của chính chủ thẻ chính thức.

Các chuyên gia tiền tệ - ngân hàng trong nước cũng như quốc tế đều khẳng định rằng, nạn làm tiền giả, séc du lịch giả, thẻ tín dụng giả, hay ăn cắp tiền trên mạng không thể triệt tiêu được. Các kỹ thuật phòng chống giả và ăn cắp càng tối tân, hiện đại cao cấp đến đâu thì thủ đoạn của chúng càng tinh vi đến đấy. Nhưng các nhà quản trị tài chính-tiền tệ cũng lạc quan cho rằng đang ngày càng hạn chế một cách có hiệu quả, giảm thiểu các rủi ro tiền tệ cho khách hàng và ngân hàng. Đó là các giải pháp về kỹ thuật và công nghệ ở trình độ cao cho phép bảo mật, bảo đảm an toàn.

Các Ngân hàng thương mại trong nước thường xuyên khuyến cáo cho khách hàng cách phát hiện và phòng chống thủ đoạn lừa đảo, ăn cắp, làm giả, tự mình phòng chống và cảnh giác. Người dân cũng dần dần chuyển từ thói quên sử dụng tiền mặt sang lựa chọn các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng, đặc biệt là sử dụng thẻ thanh toán do các ngân hàng phát hành trong chi tiêu, mua sắm, lĩnh lương, chuyển tiền.

Tới đây có thể một hội nghị chuyên đề về phòng chống rủi ro tiền tệ, chuyên về nạn tiền giả, séc giá và thẻ tín dụng giả, sẽ được tổ chức giữa ngành ngân hàng và Bộ công an nhằm tìm ra các biện pháp phòng chống rủi ro chung, giảm thiểu rủi ro về kinh tế cho người dân.

Theo khuyến cáo của các tổ chức thẻ tín dụng quốc tế, thì những nước đang phát triển và chậm phát triển, những nền kinh tế mới nổi là những nơi dễ bị lợi dụng. Đó chính là những nơi mà bọn lừa đảo quốc tế thường lựa chọn để sử dụng ngoại tệ giả, thanh toán thẻ tín dụng giả và séc du lịch giả. Bởi vậy, các ngân hàng, các cửa hàng, cơ sở kinh doanh và người dân ở các quốc gia này cần hết sức cảnh giác. Người dân khi phát hiện thấy các dấu hiệu nghi ngờ của khách quốc tế khi thanh toán, chi trả thì phải khẩn cấp báo ngay cho cơ quan chức năng kịp thời đến xử lý.

Trong điều kiện dân trí nước ta có hạn, việc tiếp cận với các phương tiện thanh toán quốc tế hiện đại trong điều kiện hội nhập nhanh có nhiều hạn chế, thì vai trò hàng đầu không ai khác, trách nhiệm chính vẫn thuộc về các ngân hàng trong việc giảm thiểu rủi ro tiền tệ cho người dân, bao gồm cả kỹ thuật, nghiệp vụ, tuyên truyền, giải thích và hướng dẫn cho đông đảo khách hàng. Các cơ quan pháp luật cần nghiêm trị những kẻ tàng trữ, lưu hành tiền giả, nhất là ngay từ khu vực biên giới, cửa khẩu.