Đường dây chạy tiến sĩ tại Viện khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam

Sự việc bắt đầu bằng một lá đơn tố cáo Tiến sĩ Trần Tiến Hùng, nghiên cứu sinh tại Viện KHKTNN Việt Nam khóa 1997-2002, trong quá trình thi đầu vào năm 1997 đã nhờ người khác thi hộ môn tiếng Anh. Để "bảo vệ danh dự" cho một cơ quan nghiên cứu khoa học được xem là đầu ngành, Viện KHKTNN Việt Nam đã có công văn yêu cầu Phòng Kỹ thuật hình sự Công an TP Hà Nội giám định chữ viết trên các bài thi của thí sinh Trần Tiến Hùng. Theo văn bản thông báo kết quả giám định số 1119/ PC 21 của Công an TP Hà Nội "Chữ viết trên: "Bài kiểm tra Tiếng Anh- Trình độ C- Môn Đọc+ Viết" có phách số: Đ 135 ghi tên Trần Tiến Hùng, số báo danh: 11 (5 trang ký hiệu TLCGĐ) so với chữ viết trên: "Bài thi môn: Di truyền" có phách số D14 ghi tên Trần Tiến Hùng, số báo danh 4 (1 tờ và 1 phách- ký hiệu TLMSS: M1) là không phải do cùng một người viết ra".

Ngoài kết quả giám định của Phòng Kỹ thuật hình sự- Công an TP Hà Nội, Viện Khoa học hình sự- Tổng cục Cảnh sát cũng có một kết luận giám định (số 3311/C21) khẳng định: "Chữ viết trên "Bài kiểm tra: tiếng Anh- Trình độ C- môn Nghe ngày 23-5-1997 có số phách N82 đứng tên Trần Tiến Hùng (ký hiệu A) với chữ viết trên Bài thi môn Di Truyền có số phách D14 và trên đầu phách "Bài thi môn Di truyền" có số phách D14 mang tên Trần Tiến Hùng là không phải do một người viết ra. Những kết quả giám định của hai cơ quan giám định độc lập này gần như khẳng định ông Hùng đã gian lận trong quá trình thi đầu vào nghiên cứu sinh tiến sĩ khi nhờ người khác thi hộ.

Kết quả giám định không làm sửng sốt các quan chức tại Viện bởi từ lâu đã có dư luận về những đường dây chạy tiến sĩ rởm liên quan trực tiếp đến Trưởng phòng Đào tạo sau đại học, tiến sĩ Nguyễn Huy Hoàng- một giáo sư tiến sĩ cũng bị tố cáo là rởm.

Sau trường hợp của ông Hùng, hiện giữ chức Giám đốc Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường tỉnh Thừa Thiên- Huế bị phát hiện nhờ người thi hộ đầu vào, lại tiếp tục có đơn tố cáo trường hợp một tiến sĩ rởm khác, ông Đoàn Hữu Thanh, cũng là nghiên cứu sinh khóa 1997-2002. Đối với trường hợp này, Viện Khoa học hình sự- Bộ Công an kết luận như sau: Chữ viết trong bài kiểm tra tiếng Anh- Trình độ C- Môn Đọc+ Viết" ghi tên Đoàn Hữu Thanh có số phách Đ120 với chữ viết trong bài thi môn Di truyền ghi tên Đoàn Hữu Thanh số phách D9 là không phải do cũng một người viết ra.

Tại kết luận giám định 3312, Viện Kỹ thuật hình sự cũng xác định Chữ viết trên bài kiểm tra tiếng Anh của Đoàn Hữu Thanh và chữ viết trong bài Kiểm tra tiếng Anh ghi tên Lê Quốc Thanh là do một người viết ra.

Xem bảng điểm kết quả thi các môn học của nghiên cứu sinh Trần Văn Tuân gồm 24 môn thi (ông Tuân thi nghiên cứu sinh vào năm 1997, bảo vệ luận án tiến sĩ năm 2002 hiện đang giữ chức Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Bình) cho thấy: Đây là bảng điểm mà Phòng Đào tạo sau đại học Viện KHKTNN Việt Nam trình Bộ Giáo dục và Đào tạo để ông Tuân được bảo vệ luận án tiến sĩ.

Theo tài liệu, trong bảng điểm này có 7 môn có dấu hiệu tổ chức thi riêng (sai quy chế) hoặc đút bài thi vào sau. Đó là các môn: Phương pháp nghiên cứu khoa học, Triết học, Hệ thống nông nghiệp, Sinh thái thực vật, Lý thuyết khai thác tài nguyên khí hậu, Lý luận dạy đại học...

Một trong những dạng thức khá phổ biến để trở thành tiến sĩ rởm tại Viện KHKTNN dưới sự chỉ đạo của ông Hoàng là tốt nghiệp một ngành, làm luận án tiến sĩ một ngành khác nhưng chạy để không phải thi các môn bắt buộc theo quy chế chuyển đổi ngành. Trường hợp điển hình là tiến sĩ Lê Quốc Doanh.

Ông Doanh tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp I, ngành "Thổ nhưỡng nông hoá", nghiên cứu sinh thạc sĩ tại Thái Lan với chuyên ngành "Hệ thống nông nghiệp". Năm 1996, ông Doanh làm nghiên cứu sinh và bảo vệ luận án tiến sĩ năm 2002 chuyên ngành "trồng trọt".

Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo: Nếu nghiên cứu sinh chưa có bằng thạc sĩ thì phải học các chứng chỉ tương đương thạc sĩ chuyên ngành mình làm tiến sĩ. Còn nếu nghiên cứu sinh đã có bằng thạc sĩ nhưng khác chuyên ngành thì phải thi các môn chuyên ngành phù hợp với chuyên ngành định làm tiến sĩ. Chính Viện KHKTNN dù không hề muốn cũng phải thừa nhận: Theo quy định, ông Lê Quốc Doanh phải thi khoảng 20 môn chuyên ngành trước khi bảo vệ luận án tiến sĩ nhưng thực tế vị tiến sĩ này đã không thi bất cứ môn nào.

Trả lời vấn đề này với các cơ quan chức năng, ông Doanh đáp: Phòng Đào tạo (Viện KHKTNN) không yêu cầu thi nên ông đã không thi các môn trên trong thời gian làm tiến sĩ. Còn ông Hoàng, phó giáo sư, tiến sĩ, Trưởng phòng Đào tạo sau đại học thừa nhận ông Doanh chưa thi các môn trên nhưng biện bạch theo cách hiểu của ông thì ông Doanh không phải thi. Ông Hoàng đã bật đèn xanh cho các tiến sĩ ăn bớt môn thi, làm sai quy chế và cuối cùng đã bao biện vô trách nhiệm như thế đấy.

Như vậy không phải là một mà có ít nhất bốn vị tiến sĩ đã từng dính dấp tới gian lận trong khi thi cử, ăn bớt môn thi, làm sai quy chế, thậm chí có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự. Vụ tiến sĩ rởm xảy ra vào năm 1997. Xin nhắc thời điểm 1997 là năm cuối cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép tổ chức thi riêng tại từng cơ sở trước khi tổ chức thi chung vào năm 1998.

Phải chăng tại Viện KHKTNN đang có một đường dây gian lận, thi hộ để trở thành tiến sĩ? Trong quá trình thực hiện điều tra, có thể thấy rất rõ vai trò của ông Nguyễn Huy Hoàng, Trưởng phòng Đào tạo sau đại học của Viện. Ông Hoàng có trách nhiệm thụ lý các hồ sơ nghiên cứu sinh, vừa đồng thời coi thi, vừa tổng hợp điểm để làm báo cáo. Trong các trường hợp gian lận nêu ở trên, cả người thi hộ lẫn người được thi hộ đều do ông Hoàng trực tiếp quản lý. Và chính ông, sau này cũng "hiện" nguyên hình là một Phó giáo sư, tiến sĩ rởm với đủ các thủ đoạn ăn bớt môn thi, chạy chứng chỉ, khai gian các đề tài nghiên cứu khoa học để được phong hàm giáo sư và là người trực tiếp tổ chức cho các nghiên cứu sinh tiến sĩ vi phạm pháp luật.