Thông thường vào mùa khô hạn, tại một số cánh đồng thuộc diện đất cao, cuối kênh, tận máng sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn nước tưới. Tuy nhiên, do công tác thủy lợi được quan tâm cho nên dù mấy tháng nay trời không mưa nhưng hoạt động sản xuất nông nghiệp vẫn diễn ra khá thuận lợi, nguồn nước tưới được bảo đảm.
Đủ nước tưới cho sản xuất
Vụ đông xuân năm nay, người dân trên địa bàn xã Đông Phú, huyện Lạng Giang gieo cấy hơn 200 ha, chủ yếu là rau màu. Tuy nhiên, do nằm ở vị trí cuối kênh của trạm bơm Vân Sơn cho nên việc đưa nước tưới về thường khó khăn hơn những vùng trũng thấp. Để khắc phục, Ủy ban nhân dân xã đã làm tốt thủy lợi nội đồng, vận động nhân dân thường xuyên thăm đồng be bờ, chống rò rỉ thất thoát nước. Cùng với đó, tổ chức khơi thông dòng chảy, tuyên truyền nhân dân không vứt rác thải xuống kênh mương. Theo đại diện lãnh đạo xã, ngoài nguồn nước tưới được trạm bơm Vân Sơn cấp, năm nay lượng nước một số hồ chứa như: Suối Nứa, Va, Cây Đa... khá dồi dào cho nên thuận lợi đưa nước về đồng ruộng phục vụ sản xuất.
Chị Phạm Thị Thúy ở thôn Đoàn Tùng, xã Đông Phú chia sẻ, vụ đông xuân này gia đình chị sản xuất ba sào hành và cà chua. Mặc dù nhiều tháng nay trên địa bàn không có mưa, thời tiết hanh khô, hơn nữa ruộng nhà chị ở vị trí cao, cuối máng song nước tưới trên các mương, máng vẫn rất phong phú, nhờ đó dễ dàng dẫn nước về ruộng.
Tìm hiểu tại các cánh đồng trồng rau màu khác được xem là khu vực cao, cuối kênh thuộc các xã: Tam Dị, Chu Điện, Cẩm Lý (huyện Lục Nam), thị trấn Kép, xã Hương Sơn, Quang Thịnh, Nghĩa Hưng, Hương Lạc (huyện Lạng Giang), xã Quỳnh Sơn và phường Tân An (TP Bắc Giang), người dân đều cho biết không thiếu nước sản xuất vì từ hồ chứa, các trạm bơm đã chủ động đưa nước về các kênh, mương theo lịch sản xuất, chăm sóc mùa vụ.
Ông Nguyễn Hữu Hùng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tam Dị cho biết: ‘‘Vụ đông xuân năm nay trên địa bàn xã sản xuất khoảng năm nghìn ha cây rau màu các loại. Thuộc diện cuối kênh, tận máng, song trung bình cứ 10 ngày đến 15 ngày lại được các trạm bơm bổ sung nguồn nước tưới vào kênh cho nên nông dân dễ dàng đón nước về ruộng. Chúng tôi tích cực vận động người dân khơi thông kênh mương nội đồng, chú ý thăm ruộng thường xuyên, dẫn nước vào ruộng theo lịch thông báo để tránh lãng phí nước tưới”.
Được biết, thời gian qua, các trạm bơm thuộc Công ty TNHH Một thành viên khai thác công trình thủy lợi Bắc Sông Thương đã tổ chức vận hành bảo đảm kế hoạch, điều hành nguồn nước phù hợp cho từng vùng với tổng diện tích hơn 23 nghìn ha. Đến nay, trong số 31 hồ chứa do công ty quản lý, hầu hết nước đều đạt dung tích thiết kế từ 55% đến 98%. Đối với các trạm bơm lấy nước từ sông Thương, sông Lục Nam, do mực nước xuống thấp cho nên đơn vị đã thực hiện nạo vét các cửa khẩu, kênh dẫn vào bể hút và thực hiện nối dài các ống hút hoặc đặt trạm bơm dã chiến ngoài sông bơm lên kênh; tăng cường bơm tưới ngược tối đa cho số diện tích ở các vùng trọng lực cuối các tuyến kênh chính.
Đơn vị cũng đã duy tu, bảo dưỡng thay thế, sửa chữa, cải tạo hàng chục tổ máy ở các trạm bơm: Xuân Hương 1, Bảo Sơn, Tân Tiến, Thanh Cảm, Khám Lạng… Đối với trạm bơm Lãng Sơn, khi mực nước sông Thương xuống thấp, đơn vị lắp đặt ba tổ máy bơm điện dã chiến đổ vào kênh dẫn qua cống Lũ Phú; đồng thời, trạm bơm Lãng Sơn bơm tưới ngược mở rộng cho 53 ha rau màu các thôn: Tân Sơn, Ngọc Sơn, Núi, Voi, Quỳnh, xã Quỳnh Sơn (TP Bắc Giang)…
Điều tiết hợp lý các công trình thủy lợi
Hiện nay, các địa phương đang bước vào vụ chiêm xuân, theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang, tổng diện tích gieo trồng vụ này trên toàn tỉnh là 65 nghìn ha, trong đó lúa 45,9 nghìn ha; ngô 3.000 ha; lạc 5.000 ha; khoai lang hơn 1,1 nghìn ha; rau các loại hơn 6,9 nghìn ha… Theo thống kê sơ bộ, trên địa bàn tỉnh có 274 đập, hồ chứa nước, dung tích nước tại các hồ chứa này bảo đảm đủ cung cấp phục vụ sản xuất.
Căn cứ tình hình nguồn nước, kế hoạch sản xuất, thời vụ gieo trồng của từng địa phương, các công ty khai thác công trình thủy lợi của tỉnh đã xây dựng phương án quản lý, vận hành hệ thống công trình thủy lợi. Theo đó, các đơn vị đã phân công lực lượng trực ngày, đêm bảo vệ an toàn công trình và điều phối nước theo đúng kế hoạch phân phối. Đồng thời, bám sát địa bàn tưới để tuyên truyền nhân dân sử dụng nước tưới hiệu quả, tưới tiết kiệm ngay từ đầu vụ. Tận dụng tối đa các nguồn nước có trên các hệ thống ao, đầm, kênh tiêu, sông ngòi và nước hồi quy từ các hồ, đập.
Theo ông Nguyễn Văn Dĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở đã chỉ đạo cơ quan chuyên trực thuộc, đề nghị Ủy ban nhân dân các địa phương và các công ty một thành viên khai thác công trình thủy lợi tập trung thông tin về tình hình, dự báo ngắn hạn, dài hạn về thủy văn, nguồn nước, nguy cơ hạn hán, thiếu nước để các địa phương và người người dân biết, chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống khô hạn. Song song với đó là tổ chức rà soát các khu vực có khả năng bị hạn, hoặc thiếu nước; xây dựng kế hoạch phòng, chống hạn, thiếu để kịp thời triển khai các giải pháp phù hợp; chủ động tu bổ sửa chữa các công trình, máy móc, thiết bị trạm bơm, nạo vét kênh mương các cấp và kênh nội đồng, trong đó ưu tiên các cửa khẩu dẫn nước vào cống tưới và kênh dẫn vào các trạm bơm tưới; tập trung khơi thông dòng chảy, giải tỏa ách tắc trên hệ thống dẫn nước, nhất là kênh dẫn vào cửa cổng, bể hút các trạm bơm. Thường xuyên kiểm kê, đánh giá cụ thể nguồn nước trong công trình thủy lợi, bố trí tưới tiết kiệm nước ngay từ đầu vụ, có kế hoạch phân phối nước hợp lý để bố trí cơ cấu sản xuất, mùa vụ, bảo đảm hạn chế tác động của hạn hán, thiếu nước ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Vận động nhân dân chuyển đổi một số diện tích đất trồng lúa đối với những vùng có nguy cơ thiếu nước cao sang cây trồng cạn ngắn ngày.
Cùng với đó, tranh thủ tuyên truyền người dân tận dụng tối đa nguồn nước bổ sung từ các hồ chứa thủy điện trong các đợt xả nước đã được thông báo đến nhân dân chủ động lấy nước, trữ nước, đổ ải sớm phục vụ làm đất, gieo trồng vụ chiêm xuân trong khung thời vụ tốt nhất. Vận hành, điều tiết nước tại các đập, hồ chứa nước thủy lợi thật tiết kiệm, hợp lý để chủ động dự trữ nguồn nước bảo đảm nhu cầu cấp nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, nhất là trong các tháng cao điểm nắng nóng vào đầu năm 2025.
