Dự cảm hiệu ứng thị trường của tỷ giá trung tâm

Theo quyết định trên, tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với USD do Ngân hàng Nhà nước công bố hàng ngày và sẽ vẫn giao động theo biên độ ±3% như hiện nay. Tỷ giá tính chéo của đồng Việt Nam với một số ngoại tệ khác để xác định trị giá tính thuế được công bố vào các ngày thứ năm hàng tuần hoặc ngày làm việc liền trước ngày thứ năm trong trường hợp ngày thứ năm là ngày lễ, ngày nghỉ.

Những ngày đầu áp dụng tỷ giá trung tâm giữa VND và USD, thị trường ngoại tệ đã ghi nhận những dấu hiệu tích cực:

Sáng 4-1, NHNN công bố tỷ giá trung tâm áp dụng ngày 4-1 là 21.896 đồng/USD. Các ngân hàng đồng loạt tăng giá bán USD lên gần kịch trần (Vietcombank, Dong A Bank niêm yết USD ở mức 22.470 – 22.540 đồng/USD. Viettinbank ở ngưỡng 22.455 – 22.540 đồng/USD; Eximbank là 22.450 – 22.540 đồng/USD; ACB là 22.450 - 22.530 đồng/USD mua vào và bán ra.

Sáng 5-1, NHNN công bố tỷ giá trung tâm là 21.907 đồng, đắt hơn 11 đồng so với ngày đầu tiên. Tỷ giá trần mà các ngân hàng thương mại được áp dụng cho ngày 6-1 là 22.564 VND/USD và tỷ giá sàn là 21.249 VND/USD.

Sáng 6-1, NHNN công bố tỷ giá trung tâm là 21.907 VND/USD, với biên độ ±3%, không đổi so với ngày 5-1, nhưng đã tăng 17 đồng so với tỷ giá bình quân liên ngân hàng trước đây. Tính đến thời điểm 10 giờ sáng 6-1, Vietcombank niêm yết giá USD ở mức 22.440-22.510 VND/USD chiều mua vào - bán ra, giảm 30 đồng ở cả hai chiều so với cùng thời điểm ngày 5-1 và ngày đầu tiên áp dụng tỷ giá trung tâm. Sacombank niêm yết tỷ giá USD và VND cũng có xu hướng giảm khi niêm yết ở mức 22.440-22.510 VND/USD chiều mua vào - bán ra, giảm 20 đồng so với hai ngày trước đó. Techcombank giá USD không thay đổi so với ngày 5-1 và ngày đầu tiên áp dụng tỷ giá trung tâm. BIDV niêm yết tỷ giá chiều bán ra ở mức thấp nhất với 22.500 VND/USD.

Sáng 7-1, NHNN công bố tỷ giá trung tâm tăng thêm 12 đồng so với hôm trước, lên mức 21.919 đồng. Giá USD tại các ngân hàng cũng tăng đồng loạt từ 10 - 30 đồng theo biên độ ±3%, tỷ giá trần là 22.576 đồng và tỷ giá sàn là 21.261 đồng/USD, vẫn ở mức thấp hơn so với mức trần mà NHNN quy định.

Sáng 8-1, NHNN công bố tỷ giá trung tâm thấp hơn 10 đồng, còn 21.909 đồng/USD so với mức 21.919 đồng hôm trước. Với biên độ tỷ giá ±3%, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được phép giao dịch USD ở mức 21.525 - 22.566 đồng. Kể từ khi áp dụng cơ chế tỷ giá mới từ ngày 4-1, đây là lần đầu tiên NHNN hạ mức giá niêm yết tỷ giá. So với ngày đầu công bố tỷ giá trung tâm, mức tỷ giá ngày 8-1 cao hơn 13 đồng. Phản ứng lại động thái giảm tỷ giá trung tâm là tình trạng “để yên xem sao” của các NHTM nhằm tranh thủ bổ sung lợi nhuận cơ hội “trời cho” này. Vietcombank và BIDV tiếp tục giữ nguyên niêm yết giá USD ở mức 22.470 – 22.540 VND/USD (mua vào – bán ra), không đổi so với hôm qua. Tương tự, Techcombank cũng vẫn giữ nguyên mức giá mua vào – bán ra ở mức 22.430 – 22.545 VND/USD. Eximbank giữ nguyên giá niêm yết mua vào – bán ra tại ngân hàng này cũng đang được niêm yết ở mức 22.440 – 22.520 VND/USD…

Nhìn chung, sau năm ngày áp dụng cơ chế tỷ giá mới, giá USD đã có sự biến động nhẹ, nhưng phần lớn đều giảm nhẹ từ 20 - 40 đồng cả hai chiều mua vào - bán ra.

Như vậy, từ nay tỷ giá không còn cố định như trước đây nữa, mà được điều chỉnh lên/xuống hàng ngày, với mức độ sẽ được NHNN tính toán, bảo đảm yếu tố linh hoạt, theo đúng chế độ tỷ giá thả nổi có quản lý đã được xác định tại các văn bản về quản lý ngoại hối hiện hành. Cách thức điều hành tỷ giá mới này sẽ cho phép tỷ giá phản ứng linh hoạt, kịp thời hơn với diễn biến trong nước và quốc tế; giảm bớt áp lực bán ngoại tệ can thiệp thị trường và kỳ vọng đầu cơ khác. Bên cạnh việc điều hành tỷ giá theo cách thức mới, NHNN sẽ thực hiện các giải pháp đồng bộ để bảo đảm mục tiêu ổn định thị trường ngoại hối, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Chính sách lãi suất tiền gửi USD bằng 0% và chế độ tỷ giá linh hoạt mới được áp dụng sẽ có tác động tích cực và cả thêm áp lực quản trị đối với các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp. Nhiều ngân hàng sẽ giảm được chi phí trả lãi tiền gửi và tăng cơ hội mua vào lượng USD trên thị trường; đồng thời, có thêm kỳ vọng kinh doanh ngoại hối dựa trên mặt bằng cung cầu và giá cả thị trường linh hoạt và biến động mau lẹ hơn. Thị trường tài chính phái sinh, nhất là thị trường quyền chọn, hợp đồng mua - bán ngoại tệ tương lai sẽ phát triển, tăng hàng chục lần về quy mô so với trước đó. Theo NHNN, trước đây giao dịch kỳ hạn giữa các tổ chức tín dụng với các khách hàng thường xuyên dưới 10 triệu USD/ngày trên toàn thị trường, thì những ngày gần đây giao dịch kỳ hạn giữa các tổ chức tín dụng với khách hàng lên đến 200 triệu USD/ngày, thậm chí có ngày lên 400 triệu USD/ngày. Theo đó, doanh nghiệp cũng sử dụng nhiều hơn công cụ phái sinh, giúp bảo hiểm tỷ giá tốt hơn cho doanh nghiệp.

Một số ngân hàng và doanh nghiệp có thể chịu rủi ro tỷ giá cao hơn nếu năng lực phân tích chính sách và phản ứng thị trường chậm được cải thiện, coi nhẹ sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Thậm chí, một số ngân hàng có thể chịu áp lực khó huy động USD mới, trong khi gia tăng áp lực rút tiền gửi USD của các khoản tiền gửi cũ đáo hạn đang được hưởng lãi suất cũ…

Thực tế thế giới và trong nước cho thấy, không có một cơ chế tỷ giá hối đoái nào là tối ưu trong mọi trường hợp, mọi lúc, mọi quốc gia; Nhưng chính sách tỷ giá linh hoạt vẫn là phương thức phổ biến được nhiều quốc gia lựa chọn nhất để giữ ổn định tỷ giá trong xu hướng vận động chung “có lên - có xuống”. Linh hoạt cũng không có nghĩa là tùy tiện thay đổi theo ý chí chủ quan vì một mục tiêu cục bộ, ngắn hạn nào đó, mà cần cân nhắc hài hòa các mục tiêu được lựa chọn phù hợp điều kiện lịch sử cụ thể, hướng tới lâu dài và vì lợi ích tổng thể chung. Linh hoạt chính sách để giữ ổn định tỷ giá không chỉ là điều kiện ổn định giá trị đồng tiền Việt, mà còn có ý nghĩa chính trị và kinh tế đặc biệt, gắn với yêu cầu giữ vững ổn định vĩ mô, hỗ trợ sự ổn định và phát triển của các doanh nghiệp, củng cố niềm tin trên thị trường và hài hòa các lợi ích trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Chế độ tỷ giá của Việt Nam đã được xác định ở Pháp lệnh ngoại hối là thực hiện theo chế độ tỷ giá thả nổi có quản lý, tức là linh hoạt nhưng vẫn phải có quản lý của NHNN, phù hợp mục tiêu chính sách tiền tệ, chính sách kinh tế vĩ mô; bảo đảm ổn định của tỷ giá và thị trường ngoại hối, nâng cao vị thế VND, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Với những giải pháp mà NHNN đã và đang triển khai, đặc biệt là việc sẵn sàng bán ngoại tệ để can thiệp, kiểm soát chặt chẽ hoạt động mua bán ngoại hối, ngăn chặn và hạn chế những nhu cầu ảo, nhu cầu ngoại hối không chính đáng… có nhiều cơ sở để kỳ vọng tỷ giá trong thời gian tới sẽ tiếp tục ổn định, không có biến động kiểu ‘sốc tỷ giá”.

Năm 2016 và tiếp theo sẽ tiếp tục lộ trình tái cơ cấu các ngân hàng và tổ chức tín dụng theo những yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt và nhanh hơn, áp đặt tuân thủ các chuẩn mực và thông lệ thế giới, nhất là về quản trị rủi ro cao hơn… Với mức độ tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng ngày càng cao theo nội dung AEC và các FTA đang và sẽ triển khai có sự tham gia của Việt Nam và với chính sách tỷ giá mới, các NHTM sẽ có thêm cơ hội và cả áp lực mở rộng và đa dạng hóa sản phẩm, lĩnh vực và quy mô kinh doanh, gia tăng các hoạt động M&A, tìm kiếm các đối tác mới, phù hợp trong và ngoài nước, khu vực. Các ngân hàng, cũng như các doanh nghiệp khác, phải chủ động có kịch bản, chiến lược, bước đi cụ thể và xây dựng văn hóa kinh doanh dài hạn, chuyên nghiệp, chất lượng và hiệu quả cao hơn.

Có thể, nhờ sự cộng hưởng những cơ hội và thách thức nêu trên, nên kỳ vọng về những tập đoàn tài chính - ngân hàng Việt Nam có tầm vóc hơn, có tính quốc tế và năng lực cạnh tranh cao, cũng sẽ đậm dần hơn…