Theo Kế hoạch phát triển KH-CN của TP Hồ Chí Minh, mục tiêu đề ra đến năm 2020 là xây dựng thành phố trở thành một trung tâm KH-CN của cả nước và khu vực. Trong đó, chú trọng nâng cao trình độ nghiên cứu khoa học và năng lực sáng tạo để tiếp thu và vận dụng các thành tựu KH-CN, làm chủ công nghệ tiên tiến, tăng nhanh tỷ trọng đóng góp của KH-CN vào phát triển kinh tế - xã hội, để KH-CN thật sự là động lực trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế và chất lượng sống của nhân dân, bảo đảm phát triển bền vững và hội nhập thành công vào nền kinh tế thế giới.
Thời gian qua, ngành KH-CN của thành phố đã có những bước tiến rõ rệt, khẳng định vai trò và sức lan tỏa trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo ra nhiều sản phẩm KH-CN không chỉ cho thành phố mà cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía nam. Công viên phần mềm Quang Trung, Khu Công nghệ cao, Khu Nông nghiệp công nghệ cao... là những "điểm son" của ngành KH-CN thành phố. Hoạt động từ tháng 3-2001 đến nay, Công viên phần mềm Quang Trung đã trở thành mô hình mẫu trong quản lý một ngành công nghệ cao và đã thu hút hơn 120 doanh nghiệp (DN) hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin (CNTT). Các sản phẩm, giải pháp CNTT tại đây được xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới. Ðối với Khu Công nghệ cao, sau hơn 15 năm hình thành và phát triển, đã định hình, trở thành "vùng đất" thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phố theo hướng sản xuất, kinh doanh có hàm lượng KH-CN cao. Ðến nay, Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh thu hút 134 nhà đầu tư, trong đó, có nhiều tập đoàn, công ty công nghệ cao như: Intel, Samsung, Nidec, FPT, Nonogen… với tổng vốn đầu tư hơn bảy tỷ USD, hằng năm đóng góp hơn 90% tổng giá trị sản phẩm sản xuất công nghệ cao của thành phố. Năm 2017, giá trị sản xuất đạt hơn 10 tỷ USD và mục tiêu đề ra đến năm 2020 sẽ vượt mốc 20 tỷ USD. Trưởng Ban quản lý Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh Lê Hoài Quốc cho biết: "Trong 15 năm kế tiếp, Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh đưa ra tầm nhìn và sứ mệnh trở thành một đô thị KH-CN phát triển hàng đầu ở khu vực Ðông - Nam Á, là nơi tập hợp nguồn lực cơ sở vật chất và công nghệ để thúc đẩy nhanh quá trình nghiên cứu - đào tạo - ươm tạo DN công nghệ cao. Trong đó, trọng tâm là thu hút các dự án vi điện tử, quang điện tử, CNTT, viễn thông, cơ khí chính xác và tự động hóa, chế tạo rô-bốt, công nghệ sinh học áp dụng trong lĩnh vực y tế, năng lượng mới…". Tuy vậy, sự phát triển KH-CN của thành phố trong thời gian qua vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển của kinh tế - xã hội; các chính sách về KH-CN thiếu sự tập trung và nhất quán, nhất là về nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, chưa đáp ứng với nhu cầu phát triển. Ông Lê Hữu Nguyên, Phó Giám đốc Văn phòng Misa tại TP Hồ Chí Minh thuộc Công ty cổ phần Misa nêu thực trạng: "Nguồn nhân lực không chỉ chúng tôi mà nhiều DN khác đều thiếu. Chúng tôi phải đến tận các trường đào tạo nguồn nhân lực CNTT để kêu gọi. Cấp thiết nhất hiện nay là thành phố phải đào tạo được nguồn nhận lực CNTT chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của các DN". Chỉ tính ở lĩnh vực CNTT - viễn thông, hiện, TP Hồ Chí Minh có gần 80 nghìn người đang làm việc. Năm 2017, giá trị xuất khẩu của ngành đạt gần chín tỷ USD, chiếm 25% tổng giá trị xuất khẩu của thành phố. Theo ý kiến của các chuyên gia, đây là tỷ lệ khá lớn, song giá trị gia tăng lại chưa cao, do nhập khẩu còn nhiều. Một trong những nguyên nhân là do nguồn nhân lực CNTT của thành phố chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của DN, số người làm việc trong lĩnh vực CNTT - viễn thông hiện chỉ chiếm 1,86% lao động cả thành phố là quá thấp… Phó Giáo sư, Tiến sĩ (PGS, TS) Nguyễn Hội Nghĩa, Phó Giám đốc Ðại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh cho rằng: Theo kế hoạch tổng thể, Việt Nam cần một triệu nhân lực CNTT vào năm 2020, nhưng cả nước hiện nay mới chỉ có hơn 177 nghìn sinh viên CNTT được đào tạo ở các trường đại học, cao đẳng. Hiện, thành phố thu hút hơn 120 doanh nghiệp CNTT nhưng lại thiếu nguồn nhân lực để phát triển. Từ nay đến năm 2020, thành phố đã, đang và thiếu một lượng lớn kỹ sư CNTT. PGS, TS Nguyễn Hội Nghĩa đề xuất: "Ðể thu hút đầu tư mạnh mẽ nước ngoài trong lĩnh vực CNTT thì tài nguyên của chúng ta phải là nguồn nhân lực vừa đủ và phải có trình độ chuyên môn cao. Do đó, khi sự phối hợp ba nhà: Nhà nước - nhà trường - nhà tuyển dụng chưa có kế hoạch rõ ràng, chưa phát huy hết được sức mạnh trong đào tạo thì khó đạt được mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực CNTT". Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, KH-CN là nền tảng, là nhân tố quyết định góp phần giải quyết các thách thức để TP Hồ Chí Minh phát triển năng động, sáng tạo và bền vững. Do đó, thành phố cần đổi mới chính sách, cơ chế quản lý và tài chính... nhằm tạo điều kiện thuận lợi, thông thoáng cho hoạt động KH-CN phát triển…
