Ðối tượng, mức đóng, trách nhiệm và phương thức đóng bảo hiểm y tế

ND - Luật Bảo hiểm y tế đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ tư thông qua ngày 14-11-2008 và Chủ tịch nước ký Lệnh công bố ngày 28-11-2008. Luật này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-7-2009.

Luật Bảo hiểm y tế được ban hành nhằm đáp ứng nhu cầu khách quan của quá trình phát triển nền kinh tế thị trường, định hướng XHCN và quá trình tiến tới bảo hiểm y tế (BHYT) toàn dân, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện chính sách xã hội hóa công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Ðồng thời, tạo cơ sở pháp lý thể chế hóa quan điểm, định hướng của Ðảng và Nhà nước trong việc thực hiện chính sách tài chính y tế thông qua BHYT xã hội với mục tiêu xây dựng nền y tế Việt Nam công bằng, hiệu quả và phát triển.

Luật BHYT quy định về chế độ, chính sách BHYT, thẻ BHYT, phạm vi được hưởng BHYT; tổ chức khám bệnh, chữa bệnh cho người tham gia BHYT; thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT; quỹ BHYT; quyền và trách nhiệm của các bên liên quan đến BHYT.

Luật này không áp dụng đối với các loại hình BHYT mang tính kinh doanh. Quy định này xuất phát từ việc xác định BHYT theo quy định của Luật này là một chính sách an sinh xã hội do Nhà nước tổ chức thực hiện, không nhằm mục đích lợi nhuận.

Luật đã quy định cụ thể 24 nhóm đối tượng tham gia BHYT và một nhóm đối tượng khác để Chính phủ tùy tình hình cụ thể quy định thêm nhóm đối tượng tham gia BHYT. Trong số 24 nhóm đối tượng đã được xác định cụ thể, thì có 11 đối tượng được cấp thẻ BHYT từ nguồn ngân sách Nhà nước bảo đảm (trẻ em dưới sáu tuổi, người có công, cựu chiến binh, bảo trợ xã hội, người nghèo, người cao tuổi...). Luật cũng đã xác định mức trần đóng BHYT là 6% và giao Chính phủ căn cứ tình hình phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong từng giai đoạn cụ thể để quy định cụ thể mức đóng, mức hỗ trợ đối với từng nhóm đối tượng. Cụ thể như sau:

Mức đóng hằng tháng của người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ ba tháng trở lên theo quy định của pháp luật về lao động; người lao động là người quản lý doanh nghiệp hưởng lương, tiền công theo quy định của pháp luật về tiền lương, tiền công; cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật (gọi chung là người lao động); sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ và sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn, kỹ thuật đang công tác trong lực lượng công an nhân dân, tối đa bằng 6% mức tiền lương, tiền công tháng của người lao động, trong đó người sử dụng lao động đóng 2/3 và người lao động đóng 1/3. Trong thời gian người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản khi sinh con, nuôi con nuôi dưới bốn tháng tuổi theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội thì người lao động và người sử dụng lao động không phải đóng BHYT nhưng vẫn được tính vào thời gian tham gia BHYT liên tục để hưởng chế độ BHYT.

Mức đóng hằng tháng của người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng tối đa bằng 6% mức lương hưu, trợ cấp mất sức lao động và do tổ chức Bảo hiểm xã hội đóng.

Mức đóng hằng tháng của người đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng do bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; người đã thôi hưởng trợ cấp mất sức lao động đang hưởng trợ cấp hằng tháng từ ngân sách Nhà nước; cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, tối đa bằng 6% mức lương tối thiểu và do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng.

Mức đóng hằng tháng của người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa bằng 6% mức trợ cấp thất nghiệp và do tổ chức Bảo hiểm xã hội đóng.

Mức đóng hằng tháng của cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp từ ngân sách Nhà nước hằng tháng; người có công với cách mạng; cựu chiến binh theo quy định của pháp luật về cựu chiến binh; người trực tiếp tham gia kháng chiến chống Mỹ, cứu nước theo quy định của Chính phủ; đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp đương nhiệm; người thuộc diện hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hằng tháng theo quy định của pháp luật; người thuộc hộ gia đình nghèo, người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; thân nhân của người có công với cách mạng theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng; thân nhân của: sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp thuộc Quân đội Nhân dân đang tại ngũ; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ và sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn, kỹ thuật đang công tác trong lực lượng Công an Nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp đang làm công tác cơ yếu tại Ban Cơ yếu Chính phủ và người đang làm công tác cơ yếu hưởng lương theo bảng lương cấp bậc quân hàm sĩ quan quân đội và bảng lương quân nhân chuyên nghiệp thuộc quân đội nhưng không phải là quân nhân, công an nhân dân; trẻ em dưới sáu tuổi; người đã hiến bộ phận cơ thể người theo quy định của pháp luật về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, tối đa bằng 6% mức lương tối thiểu và do ngân sách Nhà nước đóng.

Mức đóng hằng tháng của người nước ngoài đang học tập tại Việt Nam được cấp học bổng từ ngân sách của Nhà nước Việt Nam tối đa bằng 6% mức lương tối thiểu và do cơ quan, tổ chức, đơn vị cấp học bổng đóng.

Mức đóng hằng tháng của người thuộc hộ gia đình cận nghèo, học sinh, sinh viên; người thuộc hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp tối đa bằng 6% mức lương tối thiểu và do đối tượng đóng. Ngân sách Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng BHYT cho các đối tượng này mà có mức sống trung bình.

Mức đóng hằng tháng của thân nhân người lao động (đối tượng nói ở phần trên) mà người lao động có trách nhiệm nuôi dưỡng và sống trong cùng hộ gia đình tối đa bằng 6% mức lương tối thiểu và do người lao động đóng.

Mức đóng hằng tháng của xã viên HTX, hộ kinh doanh cá thể tối đa bằng 6% mức lương tối thiểu và do đối tượng đóng.

Luật cũng quy định khá cụ thể các phương thức đóng BHYT, như: hằng tháng, người sử dụng lao động đóng BHYT cho người lao động và trích tiền đóng BHYT từ tiền lương, tiền công của người lao động để nộp cùng một lúc vào quỹ BHYT. Ðối với các doanh nghiệp nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp không trả lương theo tháng, thì ba tháng hoặc sáu tháng một lần, người sử dụng lao động đóng BHYT cho người lao động và trích tiền đóng BHYT từ tiền lương, tiền công của người lao động để nộp cùng lúc vào quỹ BHYT.

Vũ Hoàng Long