Ðổi thay ở Ðồng Tháp Mười

Lịch sử ghi lại, khi nước ta còn là thuộc địa, thực dân Pháp cũng có ý đồ khai thác Ðồng Tháp Mười, nhưng chúng phải bỏ dở vì thấy tốn kém quá và khó có khả năng chinh phục thiên nhiên. Hất cẳng thực dân Pháp, đế quốc Mỹ cùng chính quyền tay sai cũng cho xáng đào kênh từ An Long đi Gãy Cờ Ðen và bắt dân đào kênh Phước Xuyên nối từ ngọn Cả Cái - Tân Thành tới Gãy Cờ Ðen. Ngoài việc phục vụ khai thác Ðồng Tháp Mười, chúng còn có ý đồ quân sự là chia cắt Ðồng Tháp Mười của tỉnh ra làm ba phần để chống phá cách mạng, đồng thời di dân lập thành 12 khu dinh điền dọc kênh Ðồng Tiến và kênh Xáng Cụt. Thực chất của các khu dinh điền dọc biên giới và trong Ðồng Tháp Mười là các khu quân sự và hành chính gom dân để kiểm soát. Việc khai khẩn vùng đất đầy tiềm năng này khi ấy còn rất nhỏ lẻ và cho đến ngày 30-4-1975, khi chính quyền ngụy sụp đổ, cả một vùng Ðồng Tháp Mười rộng lớn cơ bản vẫn là cánh đồng hoang đầy cỏ, năn, lác... Ðặc biệt, đất ở đây còn bị nhiễm phèn. Khi mưa xuống, phèn lừng lên, cả vùng toàn nước phèn trong veo, nếm vào đầy vị chát, nấu cơm đen cả gạo, không ăn nổi.

Với diện tích tự nhiên hơn 600.000 ha và có 334.268 ha đất hoang hóa, nhưng thời ấy chỉ còn một ít cánh đồng dọc bờ bắc sông Tiền và giữa hai sông Tiền, sông Hậu làm ra lúa gạo và không thể đủ nuôi sống người dân trong tỉnh. Vì vậy, khai phá Ðồng Tháp Mười, cải tạo, bắt nó phục vụ con người là điều trăn trở và gặp không ít khó khăn của các cấp chính quyền và nhân dân trong tỉnh. Những ngày đầu trong công cuộc cải tạo đồng phèn thành đồng lúa thật gian nan, vất vả. Ðã có biết bao nhà khoa học, giáo sư, tiến sĩ đến với Ðồng Tháp Mười, thậm chí để cải tạo phèn lúc ban đầu còn phải thuê cả chuyên gia trị phèn nổi tiếng của Hà Lan sang giúp. Song các phương án đưa ra đều quá tốn kém, quá sức của tỉnh. Có người còn cho rằng "Cứ để nó yên ngàn đời như vậy, chọc tới phèn là tự sát".

Nhưng từ kinh nghiệm dân gian được rút ra trong cuộc sống, sự quyết tâm của những người có trách nhiệm, tâm huyết cùng với các kiến thức khoa học, tỉnh đi đến kết luận. Trị phèn bằng cách ém phèn, dùng nước ngọt để thau chua, rửa phèn, không cho phèn xì lên mặt đất là có thể trồng được lúa. Từ những kết luận ấy, công tác thủy lợi được hoạch định. Trung ương giúp đào kênh Hồng Ngự - Vĩnh Hưng đưa nước sông Tiền cải tạo hai bên cánh đồng Hồng Ngự, Tân Hồng. Thế rồi mạng lưới kênh thủy lợi kết hợp giao thông được thi công hàng loạt, như các kênh An Phong - Mỹ Hòa, Tân Thành - Lò Gạch, Phú Ðức, Kháng Chiến, 2-9. Việc đào kênh thủy lợi kết hợp giao thông, thâm canh cây lúa, 30 năm qua đưa đến kết quả làm thay đổi bộ mặt cả vùng.

30 năm sau Ngày giải phóng 30-4-1975, với công cuộc khai phá Ðồng Tháp Mười, đến năm 1995, tỉnh Ðồng Tháp đã cơ bản hoàn thành công tác khai hoang phục hóa và cải tạo đất phèn. Các giống lúa mới được đưa vào sản xuất, năng suất lúa, màu hằng năm không ngừng tăng. Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu sản xuất, tỉnh vẫn giữ vững sản lượng 2 triệu tấn lương thực, đồng thời đẩy mạnh tốc độ nuôi trồng thủy sản để đạt 100 triệu USD trong năm 2005. Thu nhập bình quân đầu người năm 2004 của tỉnh đạt 4,7 triệu đồng/người. Cơ cấu sản xuất nông nghiệp đã đi vào chiều sâu gắn với việc xây dựng, mở rộng những vùng sản xuất tập trung chuyên môn hóa như: vùng lúa chất lượng cao, vùng nuôi trồng thủy sản, vùng chuyên canh cây ăn trái, chuyên canh hoa cảnh, vùng chăn nuôi bò thịt, bò sữa. Từ cây lúa làm đà, Ðồng Tháp phân bổ lại lao động, bố trí hộ dân tránh lũ, né lũ, "sống chung với lũ" trên 246 cụm, tuyến dân cư có kết cấu hạ tầng ngày càng hoàn chỉnh. Ðến nay, toàn tỉnh đã có hơn 70% số dân sử dụng điện, 100% đường giao thông trải nhựa đã đi về các huyện, giao thông nông thôn các xã, ấp được bê-tông hóa, 100% số xã có trạm y tế. Các trạm y tế đều có bác sĩ để khám và chữa bệnh cho nhân dân. Những vùng sâu như Giồng Găng, năm 1984 khi mới thành lập nông trường chỉ có 14 hộ, đến nay đã có 2.200 hộ. Ðất lành đón dân về, cùng với đó là hệ thống điện, đường, trường học, chợ, cầu đường hoàn chỉnh. Chợ Giồng Găng sầm uất với hàng trăm hộ mua bán. Nơi đây đã mọc lên những ngôi nhà 3, 4 tầng, làm thay đổi bộ mặt nông thôn.

Về Ðồng Tháp Mười hôm nay là đến với vùng lúa. Lúa vàng đồng, lúa vào bao chất đầy trước cửa nhà, trước dòng kênh. Về với Ðồng Tháp còn là về với nghĩa nặng tình sâu. 30 năm sau ngày giải phóng, thành công lớn nhất của tỉnh là đánh thức, chế ngự, chinh phục Ðồng Tháp Mười sau giấc ngủ dài. Biết khơi dậy tiềm năng của vùng đất, biết phát huy truyền thống dân tộc.

DUY TÂN (Ðồng Tháp)