GT Advanced không giải thích nhiều vì sao hãng phải nộp đơn xin phá sản hôm thứ hai, 6-10. Công ty cũng từ chối bình luận về sự việc này. Tuy nhiên, các nhà phân tích và nhà quan sát cho rằng chính thương vụ của GT Advanced liên quan đến nhà máy của Apple tại Arizona để chế tạo kính sapphire chống trầy độc quyền cho Apple chính là nguyên nhân dẫn đến phá sản.
Hôm thứ tư, 8-10, Apple bày tỏ sự bất ngờ khi nghe tin đối tác phá sản và đang cân nhắc các bước tiếp theo. Phát ngôn viên của hãng cho biết đang tìm cách giữ lại việc làm cho lao động tại Arizona đồng thời làm việc với quan chức bang, địa phương để có bước đi đúng đắn.
Các công ty đang đua nhau một suất cung ứng linh kiện cho hàng trăm triệu iPhone, iPad và do đó thường mắc kẹt trong những giao dịch không cân xứng với Apple. Được Apple lựa chọn có thể mang đến doanh thu không nhỏ và giúp họ giành thêm khách hàng khác, song cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Theo nguồn tin của Reuters, khi tìm cách chuyển từ kính Gorilla của Corning sang kính sapphire, Apple đã liên lạc với một số nhà sản xuất, những người không muốn bỏ lỡ cơ hội “ngon ăn” này. Dù vậy, một bên sau khi gặp gỡ Apple đã từ chối do lo ngại Apple có thể đòi giảm giá sâu hơn nữa trong tương lai, gây ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận biên.
Trong điều khoản hợp đồng ký với GT Advanced tháng 11-2013, Apple cho biết sẽ trả trước 578 triệu USD giúp lắp đặt các lò luyện và máy móc khác trong nhà máy Arizona thuộc sở hữu Apple và tuyển dụng hơn 700 công nhân. Apple có thể hoàn vốn trong 5 năm kể từ năm 2015.
Kế hoạch trợ giúp tài chính của Apple cho nhà máy mới của GT Advanced không phải điều gì bất thường. Năm 2011, Apple đầu tư khoảng 1 tỷ USD vào nhà máy LCD do Sharp điều hành để sản xuất iPhone 4. Doanh số điện thoại thấp hơn dự báo, Sharp buộc phải tạm ngừng hoạt động tại đây.
“Chạy nhà máy độc quyền cho một khách hàng đồng nghĩa với việc bạn không có được sự bảo đảm vì việc sản xuất phụ thuộc vào nhu cầu”, một người thân cận với Sharp đánh giá. “Số lượng (của Apple) rất cao, có thể giúp nhà máy hoạt động hết 99% công suất song nếu không có đơn hàng, họ lâm vào cảnh ăn không ngồi rồi”.
Một nguồn tin tiết lộ Apple đã giúp GT Advanced đáp ứng được các yêu cầu kinh doanh song lại đưa ra quyết định khiến chính đối tác sụp đổ. Không như tin đồn, Apple không sử dụng màn hình sapphire cho iPhone 6. Giá cổ phiếu của GT Advanced giảm 25% trong hai phiên giao dịch sau khi iPhone 6 ra mắt. Kevin Starke, chuyên gia của hãng chứng khoán CRT Capital, suy đoán giữa hai bên có tranh chấp hoặc không thực hiện đúng lộ trình.
Các nhà phân tích khác xem sự phá sản của GT Advanced là lời cảnh tỉnh đến các công ty khác. Song, nếu tận dụng được quan hệ với Apple, họ có thể đa dạng hóa dòng sản phẩm và mở rộng nền tảng khách hàng, giống như một cách “làm đẹp” đơn xin việc tương tự trường hợp của Dialog Semiconductor và Cirrus Logic, hai nhà sản xuất chip có 80% doanh thu đến từ Apple.
