Trong làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), ngành công nghiệp bán dẫn – nền tảng của mọi hệ thống công nghệ đang bước vào giai đoạn tăng trưởng chưa từng có. Theo McKinsey & Company, thị trường bán dẫn toàn cầu có thể đạt quy mô 1.000 tỷ USD vào năm 2030.
Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ này cũng kéo theo một thách thức lớn: thế giới có thể thiếu tới 1 triệu kỹ sư bán dẫn vào cuối thập kỷ này. Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang nổi lên như một mắt xích mới trong đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao.
Việt Nam trước cơ hội lớn trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu
Bán dẫn đang trở thành lĩnh vực chiến lược khi hiện diện trong hầu hết các công nghệ trọng yếu như AI, xe điện và trung tâm dữ liệu. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến mới của ngành công nghiệp này.
Những năm gần đây, làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng bán dẫn đã kéo theo sự hiện diện ngày càng rõ nét của các tập đoàn công nghệ toàn cầu tại Việt Nam. Intel đã liên tục mở rộng nhà máy lắp ráp và kiểm định chip tại Thành phố Hồ Chí Minh – một trong những cơ sở lớn nhất của tập đoàn trên toàn cầu.
Trong khi đó, Amkor Technology đưa vào vận hành nhà máy đóng gói – kiểm định trị giá hàng tỷ USD tại Bắc Ninh, còn Hana Micron cũng gia tăng đầu tư vào lĩnh vực OSAT tại Việt Nam.
Theo ông Trần Đức Long, Phó Giám đốc cơ sở tại Việt Nam của NXP Semiconductors, trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu, Việt Nam đang trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn bán dẫn mở rộng hoạt động R&D và kỹ thuật, mở ra cơ hội việc làm ngay tại thị trường nội địa cho nguồn nhân lực chất lượng cao.
Sự hiện diện của các “ông lớn” này không chỉ khẳng định vị thế ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng bán dẫn, mà còn kéo theo nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nguồn cung kỹ sư trong nước hiện vẫn chưa theo kịp tốc độ mở rộng của ngành, cả về số lượng lẫn tiêu chuẩn quốc tế.
Theo TS Hoàng Việt Hà, Viện trưởng Viện Đại học quốc tế FPT, Giám đốc Gachon Vietnam, Tập đoàn FPT, Việt Nam không nhất thiết phải tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn ngay từ đầu, mà có thể tập trung vào những khâu có lợi thế như thiết kế vi mạch (IC design), đóng gói và kiểm định.
“Bài toán nhân lực bán dẫn không chỉ nằm ở số lượng kỹ sư, mà còn ở việc xác định Việt Nam sẽ tham gia vào khâu nào trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu đi đúng hướng, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm nhân lực cho các công đoạn quan trọng trong ngành bán dẫn khu vực,” ông Hà nhận định.
Xây dựng hệ sinh thái nhân lực bán dẫn
Để giải bài toán nhân lực bán dẫn, điều cần thiết là xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ, trong đó cơ sở đào tạo đóng vai trò cung cấp nền tảng chuyên môn, doanh nghiệp dẫn dắt nhu cầu thực tiễn, còn hợp tác quốc tế giúp bảo đảm tiêu chuẩn đào tạo và tiếp cận công nghệ tiên tiến.
Những nội dung liên quan đến phát triển hệ sinh thái nhân lực sẽ được thảo luận tại Hội thảo tương lai ngành bán dẫn (Semiconductor Future Summit - “Inside the Chip, Inside the Future”) do Gachon Vietnam tổ chức ngày 11/4 tại Hà Nội, với mục tiêu thúc đẩy liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và đối tác quốc tế trong lĩnh vực công nghệ bán dẫn.
Sự kiện quy tụ các chuyên gia trong hệ sinh thái bán dẫn, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến cơ sở đào tạo. Đặc biệt, các diễn giả đến từ Đại học Gachon (Hàn Quốc) sẽ giới thiệu mô hình đào tạo công nghệ cao theo chuẩn quốc tế và kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn.
Bên cạnh các nội dung thảo luận chuyên môn, sự kiện còn mang đến không gian trải nghiệm công nghệ với nhiều khu vực tương tác, giúp người tham dự tiếp cận trực quan hơn với lĩnh vực bán dẫn và các xu hướng công nghệ mới: từ khám phá công nghệ chip, tìm hiểu môi trường học tập quốc tế đến cập nhật những công nghệ tương lai và kết nối cơ hội nghề nghiệp.
Trong khuôn khổ Hội thảo, hoạt động trao học bổng và kết nối giữa doanh nghiệp, nhà trường, sinh viên và phụ huynh cũng được tổ chức, góp phần hình thành cầu nối giữa đào tạo và thị trường lao động.
Trong bối cảnh đó, kinh nghiệm từ các quốc gia đi đầu trong ngành bán dẫn được xem là tham chiếu quan trọng cho Việt Nam.
Trong số các quốc gia dẫn đầu ngành bán dẫn, Hàn Quốc được xem là một trong những trung tâm công nghệ hàng đầu với hệ sinh thái phát triển toàn diện. Quốc gia này giữ vị trí top đầu ở nhiều khâu quan trọng như thiết kế chip, sản xuất chip nhớ, đồng thời nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về đầu tư R&D và đổi mới sáng tạo.
Đây cũng là nơi đặt trụ sở của các tập đoàn công nghệ lớn như Samsung Electronics và SK hynix - những doanh nghiệp dẫn dắt thị trường chip nhớ toàn cầu. Mô hình gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và doanh nghiệp tại Hàn Quốc được xem là một trong những yếu tố then chốt giúp quốc gia này xây dựng nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao.
Một điểm nhấn quan trọng của sự kiện là lễ ra mắt chương trình Gachon Vietnam, chương trình liên kết đào tạo Cử nhân ngành Công nghệ bán dẫn giữa Trường Đại học FPT và Đại học Gachon (Hàn Quốc) với lộ trình học 2 năm tại Việt Nam và 2 năm tại Đại học Gachon, Hàn Quốc.
Gachon là Đại học đầu tiên tại Hàn Quốc thành lập Trường Bán dẫn riêng với hệ thống phòng lab hiện đại bậc nhất. Trường nằm trong top 501-600 trường Đại học tốt nhất thế giới theo THE (Times Higher Education) năm 2026.
Trong quá trình học tập, sinh viên Gachon Vietnam có cơ hội thực hành, thực tập tại hệ sinh thái Tập đoàn FPT và mạng lưới đối tác rộng lớn ngành bán dẫn của Đại học Gachon (Hàn Quốc) như: Samsung Electronics, SK hynix, DB HiTek, Magnachip cùng các viện nghiên cứu và trung tâm công nghệ quốc gia. Sau khi hoàn thành chương trình, sinh viên được nhận bằng cử nhân quốc tế do Đại học Gachon, Hàn Quốc cấp.
