Nguy cơ “âm” quỹ khoảng 5.000 tỷ đồng
Về tình hình thực hiện công tác KCB BHYT sáu tháng đầu năm 2016, Phó Trưởng ban Thực hiện chính sách BHYT (BHXH Việt Nam) Lê Văn Phúc cho biết: Một điểm mới trong đăng ký KCB BHYT năm 2016 là số người đăng ký KCB ban đầu tại tuyến huyện đã tăng 6,4% (đạt 48,9%), chủ yếu do điều chỉnh lại tuyến của các bệnh viện (BV) hạng II. Tại một số địa phương, số thẻ đăng ký KCB ban đầu tại tuyến tỉnh rất cao.
Theo báo cáo của BHXH các tỉnh, đến ngày 20-7, ước tình hình KCB BHYT toàn quốc như sau: Tổng số lượt KCB gần 61,2 triệu lượt với tổng số tiền chi KCB gần 29.000 tỷ đồng (so với sáu tháng đầu năm 2015 là 22.000 tỷ đồng). Trong đó, số chi phí KCB tính theo giá mới hơn 2.374 tỷ đồng. Tính toán của BHXH Việt Nam cho thấy, với tốc độ chi phí KCB sáu tháng đầu năm và nếu áp dụng lộ trình tăng giá dịch vụ kỹ thuật đã cơ cấu tiền lương thì ước cả năm tổng lượt KCB là gần 145 triệu lượt người; chi KCB BHYT toàn quốc sẽ khoảng 69.000 tỷ đồng, âm so với kế hoạch được giao gần 5.000 tỷ đồng. Trong sáu tháng đầu năm, dự kiến đã có 23 tỉnh bội chi quỹ KCB BHYT. Và mặc dù, sáu tháng đầu năm tác động của việc gia tăng chi phí KCB theo Thông tư 37 về điều chỉnh mức giá viện phí chưa quá lớn, nhưng một số tỉnh, thành phố đã có chi phí gia tăng khá lớn, như: Thanh Hóa, Vĩnh Phúc, Khánh Hòa, Kiên Giang, Quảng Nam, Đà Nẵng…
Hiện tại, Bộ Y tế thống nhất chưa áp dụng giá dịch vụ y tế (DVYT) có tính tiền lương vào đối với một số cơ sở KCB tại thời điểm từ ngày 1-7 và dự kiến lộ trình áp dụng giá DVYT đã cơ cấu tiền lương của các tỉnh có sự điều chỉnh khác nhau, phụ thuộc vào độ bao phủ BHYT của từng địa phương và tính đến tác động của giá dịch vụ kỹ thuật (DVKT) vào chỉ số giá tiêu dùng (CPI).
Tuy nhiên, Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Minh Thảo lo ngại: Mặc dù còn nhiều địa phương chưa có báo cáo chính xác, nhưng trong sáu tháng đầu năm, số chi KCB BHYT đã gần 29.000 tỷ đồng. Trong khi đó, khi Chính phủ giao kế hoạch với tổng quỹ 65.000 tỷ đồng đã được BHXH Việt Nam và Bộ Y tế tính toán theo nhu cầu thực tế, tính cả phần tăng thêm của việc thông tuyến và phần tăng viện phí theo Thông tư 37 theo lộ trình dự kiến của năm 2016. Với tốc độ chi phí KCB như hiện nay, mặc dù lộ trình tăng viện phí đã được Bộ Y tế và BHXH Việt Nam thống nhất tạm thời lùi lại, thì con số 65.000 tỷ đồng vẫn khó có thể đủ và chắc chắn sẽ vượt quỹ khoảng 5.000 tỷ đồng, điều này sẽ rất khó khăn trong việc sử dụng quỹ dự phòng trung ương để bù.
Trong khi đó, kết quả phân tích về kiểm soát KCB BHYT chính sách thông tuyến theo Luật BHYT (sửa đổi) tại một số địa phương như Thanh Hóa, Hưng Yên, Vĩnh Phúc cho thấy, chi phí KCB BHYT gia tăng một cách bất thường. Cụ thể như, trong sáu tháng đầu năm mức tăng chi phí KCB tại các tỉnh này lên tới 48 đến 49%, trong khi số thẻ BHYT chỉ tăng 10 đến 17%; cùng với đó là tình trạng gia tăng đột biến số lượt điều trị nội trú và gia tăng chi phí cao tại các BV tuyến huyện, BV chuyên khoa tuyến tỉnh và cơ sở KCB tư nhân. Tại tỉnh Thanh Hóa, các bệnh viện huyện có mức tăng chi phí nội trú cao từ 75% đến 132%; các bệnh viện tư nhân có mức tăng đột biến khi có bệnh viện tăng hơn 200% đến 348%...
Tăng cường kiểm soát chi phí khám, chữa bệnh...
Tại hội nghị tập huấn nghiệp vụ giám định BHYT của toàn ngành, Phó Tổng giám đốc Nguyễn Minh Thảo cho biết: Công tác giám định BHYT của ngành ngày càng có nhiều khó khăn, khi đội ngũ giám định viên không tăng, nhưng khối lượng công việc, tính chất phức tạp ngày càng tăng, do các điều kiện, quy định mới của chính sách pháp luật về BHYT có hiệu lực... Vì thế, nghiệp vụ giám định BHYT trong thời gian tới cần tập trung chú trọng kiểm soát chi phí KCB BHYT; điều chỉnh quy trình nghiệp vụ; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin; quy trình tham gia đấu thầu thuốc...
Trong đó, BHXH các địa phương phải cập nhật thường xuyên đề nghị thanh toán chi phí KCB của các cơ sở y tế, lên hệ thống để so sánh giữa các cơ sở, trong từng cơ sở hằng tháng và cùng kỳ trước, để kịp thời phát hiện cơ sở y tế có gia tăng chi phí bất thường. Xác định khu vực chi phí gia tăng, như: tiền khám, tiền giường, tiền DVKT… để có biện pháp giám định kịp thời.
Phối hợp, làm việc với các cơ sở y tế, mời sở y tế tham gia để ngành y tế cùng đồng hành với cơ quan BHXH trong việc quản lý quỹ, quản lý chi phí, thực hiện tiết kiệm, có hiệu quả nhất nguồn kinh phí hiện có. Đồng thời, thực hiện rà soát toàn bộ DVKT đang sử dụng tại các cơ sở y tế, không thanh toán các DVKT không có trong danh mục thanh toán. Cập nhật tình hình vượt quỹ, vượt trần của các cơ sở y tế, xác định chi phí vượt quỹ, vượt trần khách quan do áp dụng giá DVKT mới, đồng thời, cần kiên quyết với các cơ sở y tế không thanh toán phần vượt trần không có nguyên nhân khách quan rõ ràng…
Theo BHXH Việt Nam, để quản lý, giám sát KCB BHYT thông tuyến, BHXH các địa phương cần phân tích số liệu KCB BHYT hằng tháng, hằng quý tại các cơ sở KCB BHYT, phát hiện bất thường tại mỗi cơ sở KCB để tìm hiểu nguyên nhân và có các giải pháp can thiệp kịp thời. Đặc biệt, cần ứng dụng phần mềm giám định trong quản lý KCB thông tuyến nhằm giảm bớt số lượt khám trùng, chỉ định DVKT, thuốc trùng lắp và không cần thiết. BHXH các tỉnh phải phối hợp cơ sở KCB thực hiện hiệu quả việc kết nối liên thông dữ liệu KCB…
Bộ Y tế đề xuất chia nhỏ thành năm đợt điều chỉnh viện phí, mỗi đợt 8 đến 12 tỉnh. Đợt 1, dự kiến vào cuối tháng 8-2016 tại các địa phương có tỷ lệ dân số tham gia BHYT khoảng 95%. Đợt 2 vào 10-2016 tại các địa phương có tỷ lệ tham gia BHYT khoảng 90% và có mức tác động CPI thấp. Đợt 3 được thực hiện vào tháng 11-2016 tại các địa phương có tỷ lệ BHYT bao phủ 85%. Đợt 4 vào tháng 12-2016 ở các tỉnh có tỷ lệ BHYT trên 80% và đợt 5 vào tháng 1-2017 tại các tỉnh còn lại.
Hiện, giá dịch vụ y tế mới tính ba trong số bảy yếu tố cấu thành giá là thuốc; vật tư trực tiếp cho khám, chữa bệnh, ngày giường; chi phí điện nước, xử lý chất thải và một phần phụ cấp. Còn lại bốn yếu tố bao gồm: tiền lương; chi phí sửa chữa lớn tài sản; chi phí khấu hao nhà cửa, trang thiết bị lớn; chi phí đào tạo, nghiên cứu khoa học vẫn chưa được tính. Theo lộ trình, đến năm 2018 các bệnh viện công sẽ phải tự chủ hoàn toàn tài chính và đến 2020, viện phí sẽ được tính đủ bảy yếu tố.
