Độc đáo lễ cúng tổ tiên của dân tộc Lô Lô

Đây là nghi lễ cổ truyền thường được tổ chức vào ngày 14-7 âm lịch hằng năm tại gia đình người trưởng họ. Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô có ba nghi lễ chính gồm lễ hiến tế, lễ tưởng nhớ và lễ tiễn đưa. Mở đầu là lễ hiến tế tổ tiên. Thầy cúng làm thủ tục cúng trước sự chứng kiến của dòng họ và cộng đồng để báo cáo, mời tổ tiên về dự lễ, hưởng lễ vật do con cháu dâng lên. Sau đó nghi thức đánh trống đồng được tiến hành. Những người phụ nữ mặc trang phục truyền thống nhảy múa nghi lễ theo nhịp trống đồng rộn ràng để chờ đón Ma Cỏ về. Sau khi thầy cúng dứt lời, gà sẽ được đưa đi làm thịt để dâng lên tổ tiên. Tiếp đó là lợn được đưa ra sân để hiến tế...

Sau lễ hiến tế là lễ tưởng nhớ tổ tiên. Ở lễ này, nghi lễ đơn giản, hàm chứa tín ngưỡng dân gian truyền thống từ bao đời của dân tộc Lô Lô. Nghi lễ này được thực hiện bởi các đoàn múa nghi lễ, họ múa liên tục từ sáng đến chiều, cũng là thời điểm kết thúc lễ tưởng nhớ tổ tiên.

Khi đêm xuống là nghi lễ tiễn đưa tổ tiên bắt đầu trong tiếng trống. Lúc này gia chủ đốt một đống lửa lớn giữa sân và thầy cúng là người thưa với tổ tiên về việc con cháu dâng lễ vật để tiễn đưa tổ tiên về trời. Lễ cúng kết thúc vào rạng sáng ngày hôm sau. Những lễ vật dâng lên tổ tiên lúc này được chia đều để mọi người đến dự ăn uống, chia vui cùng gia đình.

Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô là một trong những sinh hoạt thuộc các nghi lễ vòng đời với ý nghĩa hướng đến cội nguồn, tỏ lòng biết ơn tổ tiên, giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn, tạo sự đoàn kết trong cộng đồng gia đình, dòng họ, làng bản… Trong khuôn khổ các hoạt động của Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đoàn nghệ nhân dân gian tỉnh Hà Giang đã tái hiện trích đoạn lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn (Hà Giang).