Doanh nghiệp xoay xở sau khi giá xăng, dầu tăng

Những tác động dù trực tiếp hay gián tiếp của đợt tăng giá xăng, dầu này đều khiến doanh nghiệp thêm khó khăn hơn. Kìm giá bán, chấp nhận giảm lợi nhuận để duy trì sản xuất... là cách mà nhiều doanh nghiệp buộc phải lựa chọn trong bối cảnh hiện nay.

Cước vận tải "nhấp nhổm" tăng

"Giá xăng, dầu tăng cao sẽ buộc ngành vận tải phải điều chỉnh lại giá cước. Ðây là điều không muốn nhưng vẫn phải làm, vì nếu không tăng giá cước thì doanh nghiệp (DN) chúng tôi sẽ lỗ và không thể tồn tại được", Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô-tô Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng phân trần. Tỏ ra bất ngờ trước quyết định tăng giá xăng, dầu cao đột biến ngày 28-3 vừa qua, ông Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ thêm: "Tôi rất ngạc nhiên trước việc tăng giá bán lẻ xăng, dầu trong nước, trong khi thời gian gần đây giá xăng, dầu trên thị trường thế giới giảm. Dư luận đang chờ mong giá xăng, dầu giảm thì Liên Bộ Tài chính - Công thương đột ngột cho phép điều chỉnh tăng giá".

Trong lĩnh vực vận tải hành khách và hàng hóa, vận tải bằng ô-tô chiếm tỷ trọng rất lớn. Chi phí xăng, dầu hiện chiếm tới 40% cơ cấu giá thành vận chuyển ta-xi nên mức tăng giá xăng đột biến này buộc các DN ta-xi phải tính toán tới việc điều chỉnh tăng giá cước. Bởi ngoài giá xăng tăng, còn phát sinh thêm các chi phí phụ trợ khác. Theo Hiệp hội Vận tải ô-tô Việt Nam, ngay sau khi giá xăng, dầu tăng,đã có một số DN vận tải ta-xi đề nghị tăng giá cước khoảng 7%. Tuy nhiên, tính toán của Hiệp hội cho thấy, mức tăng giá khoảng trên dưới 5% đối với xe khách, ta-xi là phù hợp. Do quy trình tăng giá cước đòi hỏi DN phải kê khai giá cước với đơn vị quản lý vận tải địa phương, kiểm định đồng hồ tính cước và thông báo rộng rãi việc tăng giá cước đến người dân, cho nên ít nhất phải sau 7 đến 8 ngày tới, việc điều chỉnh giá cước vận tải hành khách bằng ta-xi mới được thực hiện.

Ðối với các DN vận tải hàng hóa, theo Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải hàng hóa TP Hồ Chí Minh Lương Hoàng Trung, việc tăng giá xăng, dầu không ảnh hưởng nhiều tới lĩnh vực vận tải hàng hóa vì loại hình vận tải này chủ yếu sử dụng dầu đi-ê-den, mà mặt hàng này tăng giá không đáng kể. Thị phần vận tải hàng hóa hiện nay đang bị thu hẹp do tác động mạnh của suy thoái kinh tế, cho nên các DN chắc chắn sẽ không có sự điều chỉnh giá cước. Song, tác động "kép" đối với các DN vận tải hàng hóa là hệ số lãi đã xuống mức rất thấp để giữ thị phần, nay xăng, dầu tăng giá, DN buộc phải giảm lãi thêm để giữ việc làm cho mình.

Xăng, dầu là vật tư đầu vào của không ít DN. Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) Nguyễn Tiến Nghi, tăng giá xăng, dầu ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động sản xuất, kinh doanh thép. Tăng giá xăng ảnh hưởng đến khâu vận chuyển, tăng giá dầu ảnh hưởng tới việc sử dụng dầu đi-ê-den để đốt lò, cùng với một số loại hình dầu tra máy móc, thiết bị và một số yếu tố gián tiếp khác. Bình quân, các nhà máy cán thép sử dụng 35 kg dầu đi-ê-den (tương đương 44 lít) để đốt lò cho mỗi tấn thép. Ðơn cử như tại Nhà máy cán thép của Hòa Phát (Hưng Yên), (có công suất 250 nghìn tấn thép cán/năm), với mỗi tấn thép, việc tăng giá một kg dầu đi-ê-den (tương đương 1,25 lít) khiến quá trình đốt lò tăng chi phí khoảng 16 nghìn đồng/tấn. Như vậy, cả nhà máy tăng khoảng bốn tỷ đồng mua dầu đốt lò, chưa kể tăng cước phí vận chuyển từ ảnh hưởng tăng giá xăng. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất mà các DN thép phải đối mặt là giá cả đầu vào tăng (xăng, dầu tăng giá cũng làm tăng giá một số mặt hàng nguyên liệu đầu vào khác). Trong khi đó, đầu ra không có gì biến chuyển. Từ đầu năm đến nay, lượng thép tiêu thụ rất chậm, tháng 1 đạt 250 nghìn tấn, tháng 2 khoảng 250 nghìn tấn, tháng 3 dự kiến khoảng 400 nghìn tấn, thấp hơn cùng kỳ năm trước 8%, tồn kho gần 300 nghìn tấn thép. Như vậy, việc tăng giá xăng, dầu đã gia tăng áp lực đối với ngành thép vốn dĩ đang gặp rất nhiều khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ.

Kìm giá,chấp nhận giảm lợi nhuận

Nhiều DN tỏ ra lo lắng trước việc cước vận tải sẽ tăng trong thời gian tới do giá xăng, dầu tăng. Với các DN sản xuất vật liệu xây dựng (VLXD), đợt điều chỉnh cước vận tải sắp tới sẽ tác động trực tiếp tới các khâu khai thác nguyên liệu, lưu thông hàng hóa và bán sản phẩm của DN. Chánh Văn phòng Tổng công ty Công nghiệp xi-măng Việt Nam (Vicem) Nguyễn Thanh Tùng nhận định: Tổng công ty cũng đã lường trước, tính toán vấn đề tăng giá các nguyên, nhiên liệu đầu vào trong năm 2013. Do vậy, thời điểm này DN chưa tính tới việc tăng giá sản phẩm. Tương tự, Chánh văn phòng Công ty TNHH một thành viên Xi-măng Vicem Hoàng Thạch Phạm Huy Thọ cho biết, hiện nay, công ty chưa có kế hoạch tăng giá bán sản phẩm mà tiếp tục "nghe ngóng" thị trường.

Khó có thể tăng giá bán sản phẩm trong tình hình hiện nay bởi DN vẫn còn đang gặp vô vàn khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm khi sức mua trên thị trường chưa có dấu hiệu cải thiện, lượng hàng tồn kho của nhiều DN vẫn ở mức cao. Với các DN làm hàng xuất khẩu thì việc tăng giá bán sản phẩm càng khó có thể thực hiện được, vì nhiều hợp đồng xuất khẩu đã ký tới tháng 9-2013 với mức giá ấn định, khó thay đổi. Chủ tịch Hiệp hội da giày Việt Nam Nguyễn Ðức Thuấn chia sẻ, mặc dù thời gian qua các DN trong ngành liên tục tìm nhiều giải pháp giảm chi phí, như tổ chức lại sản xuất, đề ra định mức sản xuất hợp lý, tăng cường sản xuất sản phẩm chất lượng cao, thực hành tiết kiệm... nhưng việc tăng giá xăng, dầu cao như vậy sẽ làm DN thêm khó khăn. Trong khi đó, DN khó có thể tăng giá sản phẩm  khi đã ký hợp đồng sản xuất cho đến quý III-2013. Trong bối cảnh đó, DN buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận.

Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội dệt may Việt Nam Ðặng Phương Dung, các DN dệt may càng khó khăn hơn trong việc cắt giảm chi phí để giảm giá thành sản phẩm. Chi phí đầu vào tăng cao, trong khi DN không thể tăng giá sản phẩm tương ứng. Nhiều DN dệt may đặt nhà máy sản xuất ở nhiều địa phương, cho nên phí vận chuyển giao nhận hàng hóa giữa các nhà máy sẽ tăng theo. Ngoài ra, DN còn phải thường xuyên vận chuyển nguyên phụ liệu từ cảng về sản xuất và đưa hàng từ nhà máy ra cảng để xuất khẩu. Ở một số khâu sản xuất như dệt hoàn tất, nhiều DN đã cải tiến sử dụng nhiên liệu than thay thế sử dụng dầu FO nhưng vẫn còn một số thiết bị, công nghệ cũ cho nên vẫn phải sử dụng nhiên liệu dầu FO khiến cho DN tăng chi phí.

Tìm mọi biện pháp để giảm giá thành sản phẩm nhằm hạn chế thấp nhất tác động tiêu cực của việc tăng giá xăng, dầu là bài toán hóc búa đối với các DN hiện nay. Song, nhiều DN cũng đã tự xoay xở, chủ động tìm ra những giải pháp "tự cứu mình". Với Vicem, DN này tập trung các giải pháp hạ giá thành sản phẩm, nhất là triển khai các giải pháp về công nghệ. Chẳng hạn như làm kín đầu lò bằng gra-phít, chống thất thoát nhiệt lò nung đang được thực hiện khá thành công tại các công ty của Vicem, trong đó Vicem Tam Ðiệp là thành công nhất. Bên cạnh đó, tập trung các giải pháp công nghệ, đẩy mạnh nghiên cứu triển khai dùng rác thải công nghiệp làm nguyên liệu đốt lò. Hiện nay, các DN Vicem phía nam đang thí điểm triển khai và đã có những thành công bước đầu. Hay tại Công ty TNHH một thành viên Xi-măng Vicem Hoàng Thạch, giải pháp của công ty là tập trung cải tiến công nghệ, áp dụng khoa học kỹ thuật để giảm giá thành sản phẩm, chẳng hạn như đốt than cám 5 hàm lượng thấp thay cho cám 4, tăng cường khâu quản lý sản xuất, cải tiến hệ thống ống lồng (hệ thống sấy sơ bộ), hạn chế tới mức thấp nhất tiêu hao điện năng và dầu FO, phấn đấu chạy lò liên tục, dài ngày, đồng thời triệt để tiết kiệm chi phí đi lại.