Diều lạ ở Đà Lạt

Tại bầu trời thành phố hoa, thỉnh thoảng vẫn thấy những cánh diều lạ mắt của người S'Tiêng vút cao trên lộng gió cao nguyên. Cánh diều rộng 1,2 - 1,6m, có hai đuôi, mỗi đuôi dài từ 6- 10m, được thả bằng dây dù rất dài và chắc đựng trong một chiếc gùi lớn. Trên mũi diều, người S'Tiêng buộc một cánh cung làm bằng sợi dây rừng mỏng. Gió "vuốt" dây cung tạo nên chuỗi âm thanh trầm hùng, tha thiết khiến buôn làng vốn rất tĩnh lặng chợt bừng dậy rộn ràng, náo nức... Diều càng chao liệng thì tiếng sáo càng luyến láy đầy ma lực.

Đà Lạt hiện có những cánh diều nghệ thuật lạ mắt do các nghệ nhân tài hoa chế tác với bao tâm huyết, say mê. Ấn tượng nhất là con diều cánh dơi đen tuyền của nghệ nhân Nguyễn Như Mục (huyện Di Linh, Lâm Đồng).  Con diều này được làm bằng khung tre, phủ nilon trắng rồi sơn đen, mang 3 sáo, bay cao tít tắp thoắt ẩn thoắt hiện trong mây vẳng lên tiếng sáo du dương, trầm bổng. Lúc cao hứng ông Mục từng tiết lộ: Khung diều phải làm bằng loại tre đực, gióng ngắn; đặc ruột, vừa già vừa dẻo; mặt khác, để diều bay cao, cất thẳng, không chao, không lạng lách phải tuân thủ nguyên tắc "cứng khung, bùng giấy, bấy đầu", nghĩa là khung phải cứng để đương đầu với gió, giấy lợp cánh không được căng cứng để diều có thể bọc gió, 2 đầu cánh phải mềm mại, uyển chuyển để khi gặp gió lớn cánh thu nhỏ, còn những lúc gió ít cánh xòe rộng.

Cũng ở độ tuổi ngoài 60 như nghệ nhân Mục, nghệ nhân Lê Văn Quý (Xuân Trường, Đà Lạt) đã biểu diễn diều nghệ thuật khắp các vùng miền trong cả nước; từng là khách quý của Ban Tổ chức các ngày lễ lớn ở nhiều địa phương và của quốc gia. Ông hiện là chủ nhiệm CLB Phượng Hoàng (Quận 8 TP Hồ Chí Minh), CLB diều độc nhất của miền nam.

Thành Đoàn Đà Lạt đã tổ chức hội thi diều hoa toàn thành phố hồi trung tuần tháng 7-2005, những cánh diều mềm mại, xinh xắn làm xao động bầu trời phố núi vốn trong xanh, tĩnh lặng và mặt hồ Xuân Hương duyên dáng, nên thơ. Giải nhất thuộc về Đoàn thanh niên phường 7 với bộ diều hoa Hướng dương, Pensée, Hồng môn, Thiên điểu và Sen tinh xảo. Những cánh diều dẫu bay rất cao vẫn hiện rõ từng cánh hoa.

Nghệ nhân Lê Văn Quý - Trưởng ban giám khảo hội thi tâm đắc: Đà Lạt là thành phố đầu tiên trong cả nước tổ chức hội thi diều quy mô lớn cho thanh thiếu niên. Sân chơi ven hồ Xuân Hương đẹp, thoáng rộng, ở ngay trung tâm thành phố có thể thả diều nhiều giờ liền mà không mệt mỏi, ngửa mặt lên theo dõi cuộc chơi cũng không bị chói.

Cũng trong tháng bảy này, các nghệ nhân CLB Phượng Hoàng tổ chức biểu diễn những cánh diều nghệ thuật đặc sắc như diều hình cờ Tổ quốc độc nhất vô nhị (ngang 18m, cao 1,6m); diều lượn hình máy bay; diều dạng cây bút chì "khổng lồ" mầu sắc sặc sỡ... Nghệ nhân Nguyễn Hữu Toàn cho biết: Để có những loại diều khác thường như diều lượn hình tam giác thì phải dùng chất liệu thật đặc biệt (sườn bằng chất liệu sợi cacbon), điều khiển bằng kỹ thuật hiện đại (sử dụng cùng một lúc 2 dây).

Ông Quý tiếp lời: Sự thích thú của người xem chính là niềm cổ vũ lớn nhất đối với người thả diều. Các nghệ nhân phải không ngừng sáng tạo để có nhiều mẫu diều; không ngừng cải tiến để diều bay cao, bay xa.

CLB Phượng Hoàng đang sở hữu những cánh diều kỷ lục, lạ mắt như diều Rồng dài tới 50m được chế tác liên tục suốt nửa tháng, diều Mãng có sải cánh 10m, diều Máy bay hai tầng cánh, diều khối Den ta (ngang 6m, cao 2,5m). Có những chú diều "cõng" cả bộ sáo từ 1 - 5 chiếc phát ra âm thanh rất to, vang, du dương trầm bổng. Giá thành mỗi con diều từ vài trăm nghìn đến hơn cả triệu đồng.

Các nghệ nhân còn tiết lộ chương trình biểu diễn diều tại Festival hoa Đà Lạt vào cuối năm nay sẽ là "nghệ thuật múa rối trên không" của những chú diều kỷ lục về độ lớn độc nhất vô nhị về kiểu dáng: những đóa hoa tuyệt đẹp, những loài chim lạ của núi rừng Tây Nguyên, đặc biệt sẽ có những nhân vật trong truyền thuyết, huyền thoại như Lang-Bian, nữ chúa rừng xanh...