Cây lá ngón đã trở thành nỗi ám ảnh của chính quyền và người dân nơi đây. Điều đáng nói là cho đến nay vẫn chưa có cách nào để đẩy lùi triệt để tình trạng này. Một điều vô cùng nghịch lý đang diễn ra, đó là càng tuyên tuyền, số lượng người tự tử vì lá ngón lại càng tăng.
Bốn tháng nay, anh Vừ A Cho, bản Tìa Ló B, xã Noong U, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên luôn sống trong nỗi day dứt vì cái chết đường đột của vợ mình. Theo lời kể của anh Cho: Hôm đó, hai vợ chồng anh có xảy ra xích mích, cãi nhau vài lời rồi anh đi làm. Khi đi làm về anh thấy vợ nằm bất động, mặt tái xanh. Anh vội vàng đưa vợ ra trạm y tế xã nhưng không cứu được chị.
Chỉ vì một chút xích mích nhỏ trong cuộc sống ra đình, vợ anh Cho đã dại dột tự giải quyết mâu thuẫn bằng cách ăn lá ngón tự tử. Cuộc sống gia đình vốn đã khó khăn, nay lại thêm chồng chất nỗi đau. Những đứa trẻ thiếu đi bàn tay yêu thương, chăm sóc của người mẹ cũng lúc nào cũng đờ đẫn vì buồn bã.
Câu chuyện buồn như của gia đình anh Vừ A Cho không phải là hiếm xảy ra ở xã vùng cao Noong U. Cán bộ y tế xã cho biết, mỗi năm đều ghi nhận cả chục ca tự tử vì lá ngón. Trong số đó, chỉ may mắn cứu được vài người. Chỉ tính riêng từ đầu năm 2016, xã đã ghi nhận 11 trường hợp tự tử vì lá ngón, làm ba người chết, tám người may mắn được cứu sống nhờ kịp phát hiện và đưa lên trạm y tế.
Theo ông Cứ A Chá, Phó Chủ tịch UBND xã Noong U: Có nhiều nguyên nhân khiến người dân ở Noong U tự tử bằng lá ngón như mâu thuẫn vợ chồng, trai gái yêu nhau nhưng không được bố mẹ đồng ý... Bên cạnh đó, xã Noong U có hơn 500 hộ nhưng có đến hơn 400 hộ nghèo. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng người dân tự tử bằng lá ngón trong thời gian qua.
Điện Biên Đông được xem là huyện có tỷ lệ người ăn lá ngón tự tử cao nhất trong cả tỉnh Điện Biên. Tám tháng đầu năm 2016, ngành y tế huyện đã ghi nhận có 73 trường hợp tự tử vì lá ngón khiến 29 người tử vong. Con số người chết vì ăn lá ngón đã tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm 2015. Lãnh đạo trung tâm y tế huyện cho biết, dù thời gian qua đã tăng cường đẩy mạnh công tác tuyên truyền song hiệu quả đạt được vẫn chưa cao.
Bác sĩ Cao Thị Lý, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Điện Biên Đông cho biết: Các trường hợp tử vong chủ yếu là do người dân ăn lá ngón ở trong rừng, trên nương rẫy nên khó phát hiện. Khi được phát hiện và đưa đến các trung tâm y tế hay trạm y tế xã thì đã quá muộn, hầu hết đã tử vong.
Bác sĩ Lý cũng cho biết thêm, năm 2016, chính quyền và các ngành chức năng đã đẩy mạnh tuyên truyền. Tuy nhiên, do nhận thức của người dân còn hạn chế nên vẫn chưa thể ngăn chặn được tình trạng này.
Cũng theo lãnh đạo trung tâm y tế huyện thì để có thể chấm dứt tình trạng này, trong thời gian tới giải pháp đưa ra vẫn chỉ là tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân, cùng với đó tăng cường đội ngũ y tế xuống cơ sở kịp thời phát hiện cứu chữa các trường hợp ăn lá ngón tự tử.
Thế nhưng tuyên truyền thế nào cho đúng cách và làm thay đổi được nhận thức của người dân về việc coi nhẹ mạng sống của mình thì vẫn còn là một bài toán nan giải. Chỉ khi giải quyết được bài toán đó mới mong có thể sẽ không còn những cái chết thương tâm, dại dột vì lá ngón xảy ra đối với đồng bào dân tộc, nhất là người dân tộc Mông ở các bản làng vùng cao của Điện Biên.
