ND - Qua tổng kết bảy năm thực hiện Luật Giao thông đường bộ 2001 (có hiệu lực đầu 2002), cuối năm 2008 Quốc hội đã thông qua Luật Giao thông đường bộ 2008 (có hiệu lực từ ngày 1-7-2009). Trên cơ sở kế thừa, Luật mới có 89 điều, có 68 điều sửa đổi, bổ sung (76,40%) và 18 điều mới (20,23%). Chúng tôi nêu mấy quy định mới liên quan một số đối tượng chính trong việc tổ chức thực hiện và chấp hành luật này.
Người điều khiển mô-tô, xe gắn máy và phương tiện thô sơ: Trong các hành vi bị nghiêm cấm (Ðiều 8), luật quy định chặt chẽ hơn đối với hành vi sử dụng đồ uống có cồn (rượu, bia). Cụ thể, người điều khiển mô-tô, xe máy thì nồng độ cồn không được "vượt quá 50 miligam/100 mililít máu hoặc 0,25 miligam/1lít khí thở". Mức này đã được 35 nước trên thế giới áp dụng và thấp hơn so với quy định của Luật 2001. Về quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm có cài quai đúng quy cách, luật cũ gồm các đối tượng là người điều khiển, người ngồi trên mô-tô hai bánh, xe gắn máy, Luật mới bổ sung thêm "người điều khiển, người ngồi trên xe đạp máy". Về quy tắc giao thông đường bộ, Luật 2008 bổ sung quy định các đối tượng không được đi vào đường cao tốc (người đi bộ, xe thô sơ, xe gắn máy, xe mô-tô...) và quy định độ tuổi trẻ em được chở thêm trên mô-tô, xe gắn máy là dưới 14 và xe đạp là dưới 7 tuổi (Luật 2001 không quy định độ tuổi cụ thể).
Lái xe ô-tô, xe máy chuyên dùng (xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp, xe đặc chủng) và người kinh doanh vận tải: Luật 2008 nghiêm cấm người "điều khiển xe ô-tô, máy kéo, xe máy chuyên dùng trên đường mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn", nói cách khác, không phải là "được uống có mức độ" mà là cấm các đối tượng trên sử dụng rượu bia khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông. Luật mới nâng độ tuổi tối thiểu của người lái xe ô-tô, cụ thể là: lái xe chở người từ 10 đến 30 chỗ ngồi là 24 tuổi (quy định cũ 21 tuổi), xe trên 30 chỗ ngồi là 27 tuổi (quy định cũ là 25 tuổi). Ðối với người lái xe tải kéo sơ-mi rơ-moóc, nâng hạng giấy phép lái xe từ C lên FC và độ tuổi tối thiểu từ 21 lên 24. Luật 2008 cũng bổ sung quy định về các loại giấy tờ mà lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng phải mang theo khi tham gia giao thông chặt chẽ hơn.
Luật mới quy định "phương tiện kinh doanh vận tải phải gắn thiết bị giám sát hành trình của xe theo quy định của Chính phủ" là điều hoàn toàn mới và sẽ có lộ trình thực hiện phù hợp thực tế. Người kinh doanh vận tải không còn là đối tượng "vô can" như trước đây mà phải "chịu trách nhiệm về hậu quả mà người làm công, người đại diện gây ra do thực hiện yêu cầu của người kinh doanh vận tải trái quy định của luật này".
Công tác quản lý Nhà nước: Có rất nhiều điểm bổ sung và điểm mới theo hướng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Trong đó, đáng chú ý là thay đổi cơ bản khái niệm đất của đường bộ, không chỉ là "phần đất trên đó công trình đường bộ được xây dựng" mà còn thêm "phần đất dọc hai bên đường bộ để quản lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ". Luật mới cũng quy định tỷ lệ quỹ đất giao thông đô thị so với đất xây dựng đô thị phải bảo đảm từ 16% đến 26% để đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài; bổ sung quy định về thẩm định an toàn giao thông, xây dựng công trình giao thông cho người đi bộ, người khuyết tật; cho phép xe tay lái bên phải của một số nước vào Việt Nam...
So với Luật 2001, Luật 2008 bổ sung một số nội dung quản lý nhà nước về vận tải đường bộ; bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của thanh tra đường bộ và quy định huy động các lực lượng cảnh sát khác và công an xã phối hợp cảnh sát giao thông đường bộ trong trường hợp cần thiết....
Ðể triển khai Luật Giao thông đường bộ năm 2008, cần 48 văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành (10 nghị định của chính phủ, 32 thông tư của bộ trưởng và sáu văn bản do UBND cấp tỉnh ban hành) đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của các cơ quan quản lý nhà nước liên quan.
