Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là ứng xử thế nào với di tích này vì nó sẽ nằm giữa nút giao thông Ô Chợ Dừa - Kim Liên trong tương lai.
Lại một lần nữa, chuyện giữ hay bỏ di tích được xới lên...
1. Hiện tại, việc thi công đoạn đường Ô Chợ Dừa - Kim Liên của Ban Quản lý dự án xây dựng TP Hà Nội vẫn được tiến hành bình thường.
Ông Nguyễn Văn Khay (Giám đốc Ban Quản lý dự án nút giao thông Ô Chợ Dừa- Kim Liên) cho rằng, nếu Viện Khảo cổ học Việt Nam chỉ đạo thám sát trong phạm vi 100m2, tức là một phần rất nhỏ trên diện tích 56.000m2 thuộc địa bàn của Ban Quản lý dự án, thì không ảnh hưởng nhiều đến tiến độ thi công, dù có làm chậm trễ chút ít về thời gian. Nghĩa là, phía cơ quan xây dựng cũng chấp nhận lùi đến tháng 2-2007 mới thông xe nút giao thông Kim Liên.
Song, Viện Khảo cổ không muốn chỉ dừng ở 100m2. Bởi theo lẽ thường, khi những dấu tích đầu tiên được phát lộ (mà lại là dấu tích quan trọng) thì đề nghị mở rộng diện tích khai quật là việc vô cùng cần thiết, để giới khảo cổ có dịp nghiên cứu kỹ lưỡng và toàn diện.
Ngày 20-11, Viện Khảo cổ đã gửi công văn (do Phó Viện trưởng Tống Trung Tín ký) tới Sở VH-TT Hà Nội và các cơ quan chức năng của TP nhờ "can thiệp".
Cụ thể, Viện Khảo cổ kiến nghị mở rộng diện tích khai quật thêm 800m2, trong thời gian từ 20-11 đến đầu tháng 1-2007. Trước đề nghị này, quan điểm của ông Khay (GĐ Ban Quản lý dự án) là việc xây dựng vẫn phải được tiến hành bình thường. Còn khảo sát, thám sát là việc... khác.
Tất nhiên, có thể tiến hành song song, miễn không được cản trở xây dựng!". Ông cũng cho rằng việc tìm ra dấu tích đàn tế là phát hiện quan trọng, nhưng không đến mức gây sửng sốt như phát hiện Hoàng thành ở Hà Nội. Vì nếu ai có mặt tại hiện trường đều biết. Sau nhiều năm, gần như mọi dấu vết đã bị hủy hoại phần lớn, không còn là khu nguyên vẹn, để có thể bảo tồn như di tích Hoàng thành. Vì thế, trong ứng xử với di tích, chúng ta không nên quá cực đoan, nhất nhất cái gì cũng giữ khư khư.
2. Vậy là tạm thời chưa biết số phận của dấu tích đàn tế Xã Tắc sẽ ra sao... Các hiện vật sẽ được mang di vật về Viện Khảo cổ để tiếp tục nghiên cứu hay lấp cát vào hố khai quật để bên xây dựng làm đường lên trên? Hay phủ bạt để bảo tồn ngoài trời như khu di tích Hoàng thành? Hay đơn giản chỉ làm một văn bia nhỏ để tưởng niệm - như gợi ý của một tiến sĩ Viện Khảo cổ học?...
Tất cả còn phụ thuộc vào kết quả của việc mở rộng khai quật sắp tới. Bởi cho tới thời điểm này, ngoài ý nghĩa về mặt tâm linh, Viện Khảo cổ học cũng không thể khẳng định chắc chắn bất cứ điều gì về tính độc đáo (hay "độc nhất vô nhị") của hiện vật (đã có)! Và, quan điểm của Viện Khảo cổ là: "Tất cả còn ở phía trước! Cần phải tổ chức nhiều hội nghị nghiên cứu đánh giá, thảo luận...".
| Phát hiện 2 hũ cổ ở Đàn Xã Tắc Sáng 20-11, các nhà khảo cổ đã phát hiện hai chiếc hũ, kéo dài thêm danh sách những di vật tìm thấy tại khu vực khai quật khảo cổ học di tích Đàn Xã Tắc (Hà Nội). TS Nguyễn Hồng Kiên - người chủ trì cuộc khai quật khẳng định - chắc chắn đây là hai chiếc hũ cổ. Khu khai quật khảo cổ này ở ngõ Xã Đàn 1 (phường Nam Đồng, Đống Đa) thuộc dự án đường vành đai 1 Kim Liên - Ô Chợ Dừa. TS Nguyễn Hồng Kiên khẳng định, khu khai quật này chắc chắn là Đàn Xã Tắc, một trong những di tích quan trọng vào bậc nhất của Thăng Long xưa. Theo TS địa chất học Nguyễn Định Dĩ, nền đất ở các hố thám sát rất chắc, là đất nguyên thổ nên có thể khẳng định chắc chắn đây là đất nền của di tích. Là một trong các loại đàn tế cổ, Đàn Xã Tắc là nơi được lập để tế Hậu thổ (Thần Đất) và Thần Nông - hai vị thần của nền văn minh lúa nước. Theo nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, Đàn Xã Tắc được lập từ thời vua Lý Thái Tông (năm Mậu Tý 1048), đến sau thời Vua Lê Chiêu Thống (1788) thì mất dấu. Đàn Xã Tắc thường được đắp lộ thiên, gồm hai tầng, hình vuông, mặt chính diện quay về hướng bắc, cả hai tầng đều có lan can gạch chạy xung quanh, chính giữa bốn mặt đều xây dựng hệ thống bậc cấp. Cạnh đài cao khoảng 28m, tầng trên cùng cao khoảng 1,6m, là nơi vua quan lên làm lễ tế. Trên nền dựng 32 bệ đá để cắm tàn. Khuôn viên Đàn Xã Tắc được giới hạn bằng một vòng tường gạch hình chữ nhật. Mặt hướng bắc được trổ ba cửa, còn lại chỉ được trổ một cửa. Bên ngoài vòng thành ở phía nam được dựng một bức bình phong. Hiện tại, các nhà khảo cổ đã đào được 3 hố thám sát trên diện tích khai quật 100m2. Cuộc khai quật được bắt đầu từ 31-10 và đã dự định kết thúc vào hết tháng 11. Nhưng trước việc tìm thấy các di tích, di vật, UBND TPHN đã cho phép công việc khai quật được mở rộng diện tích và kéo dài đến hết tháng 12. Theo TS Nguyễn Hồng Kiên, ngoài hai hũ vừa phát hiện sáng hôm qua (vẫn chưa được lấy lên khỏi mặt đất nên chưa xác minh được bên trong đựng gì), hầu hết các di vật tìm thấy được mới chỉ là các mảnh gạch ngói thuộc các niên đại Lý, Trần, Lê. Ngoài ra, cũng phát hiện một số nền lát gạch cổ và một số di tích có lẽ là đường lan can hoặc hào bằng gạch. Tuy nhiên, do diện tích khai quật cũng như số lượng các di vật phát hiện được chưa nhiều, nên TS Nguyễn Hồng Kiên tạm thời chưa khẳng định gì thêm. Lao động |
