Đền thờ gữa lòng dân

Ghi nhận công lao của các anh hùng liệt sĩ, Bến Tre đã xây dựng những đền thờ xen giữa xóm ấp, bên những nếp nhà bình dị. Bằng cách làm này, các anh hùng liệt sĩ luôn sống trong lòng mỗi người dân.

Tại đình làng xã Bình Khánh Tây (huyện Mỏ Cày) nơi thờ Thành hoàng và hơn 200 liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, đôi liễn khắc trên cột đình chan chứa tấm lòng hậu thế với tiền nhân:

"Tiền nhân khai khẩn - Vạn đại lưu danh công hiển hách
Hậu thế kế thừa - Thiên niên sáng nghiệp đức tôn nghiêm".

Ðền thờ anh hùng liệt sĩ xã Bình Khánh Tây khánh thành vào dịp kỷ niệm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam năm ngoái. Ðền thiêng này tọa lạc tại ấp An Thạch trong khuôn viên đình làng xưa, gần mái chùa Cong Hòa Linh, bên con lộ chính của ấp.

Cẩm Sơn là một trong những xã của huyện Mỏ Cày đã làm lễ khánh thành đền liệt sĩ tại ấp Bình Phú đúng vào dịp kỷ niệm ngày Ðộc lập 2-9-2006. Ðền được xây dựng nơi có phong cảnh đẹp: có con kênh nhỏ chạy qua; trước đền có bốn cây vạn tuế, tôn vẻ trang nghiêm của một ngôi đền đang thờ 60 anh hùng liệt sĩ.

Trông coi đền thờ là một sĩ quan về hưu tên là Huỳnh Hoàng Thắng (thường gọi là ông Hai Tảo). Ông chỉ tay lên tấm bia ghi tên từng liệt sĩ rồi chậm rãi kể về tinh thần chiến đấu ngoan cường và sự hy sinh anh dũng của những anh hùng liệt sĩ ở Cẩm Sơn, ở Bình Phú.

Ông cho biết: Ðền Bình Phú này ở sát tỉnh lộ 888. Ngày xưa đánh Pháp và những năm đánh Mỹ là nơi tập kết thường xuyên của bộ đội đặc công, bộ đội tỉnh và du kích địa phương. Ta chặn đánh địch hành quân từ Mỏ Cày xuống Thạnh Phú, khi chúng mới từ đồn Hương Mỹ nống ra càn quét. Hàng trăm tên lính Mỹ ngụy đã bỏ mạng ở vùng này. Song, nhiều chiến sĩ ta cũng đã anh dũng hy sinh. Cẩm Sơn chọn Bình Phú làm nơi xây đền là để nhắc người hiện tại luôn ghi nhớ sự hy sinh to lớn và anh dũng của quân dân địa phương. Trong số đó có hai gia đình liệt sĩ có nhiều thế hệ cùng hy sinh vì nền độc lập - tự do của dân tộc.

Ðó là gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Xạ, Bí thư chi bộ xã, hy sinh năm 1970, có hai con là Huỳnh Văn Minh và Huỳnh Văn Hiếu cùng hy sinh vào năm 1967. Ông Hai Tảo chính là người con lớn (con cả) của liệt sĩ Huỳnh Văn Xạ. Bà Phạm Thị Trọn, vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Xạ được Ðảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu: Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Ðó là gia đình liệt sĩ Ðinh Văn Tư, xã đội trưởng hy sinh năm 1950, có hai con là: Ðinh Văn Thỉnh hy sinh năm 1964 và Ðinh Văn Bé hy sinh năm 1970. Bà Võ Thị Bảy, vợ liệt sĩ Ðinh Văn Tư được truy tặng danh hiệu: Mẹ Việt Nam Anh hùng và được thờ tại đền thờ ấp Bình Phú, xã Cẩm Sơn.

Với gần 4.500 anh hùng liệt sĩ, Châu Thành là một trong những huyện có nhiều anh hùng liệt sĩ nhất ở tỉnh Bến Tre. Châu Thành đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang. Bà con Châu Thành gọi đền thờ anh hùng liệt sĩ với cái tên nghe trìu mến, ngưỡng mộ: "Ðền Thiêng". Hai tiếng tâm linh, thiêng liêng đó đã đi vào tâm khảm, lòng người từ thế hệ này đến thế hệ khác.

"Ân liệt sĩ ngàn năm ghi tạc
Nghĩa anh hùng muôn thuở lưu danh".

Châu Thành hiện đã có 9/23 xã được công nhận xã văn hóa. 14 xã còn lại đang sôi nổi thi đua để trong một thời gian không lâu nữa đạt danh hiệu xã văn hóa, để cả huyện được công nhận là huyện văn hóa của Bến Tre, mà một trong những tiêu chuẩn quan trọng là lập đền thờ anh hùng liệt sĩ khang trang, tôn nghiêm.

Ngay từ những năm cuối của thập kỷ 1990 của thế kỷ 20, thể theo nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân, chính quyền và các đoàn thể huyện Châu Thành đã vận động nhân dân xây dựng đền thờ anh hùng liệt sĩ ở chín xã được phong tặng danh hiệu Anh hùng với kinh phí xây dựng mỗi đền lúc đó từ 50 - 70 triệu đồng, trong đó ngân sách huyện hỗ trợ 20 triệu đồng/xã, phần còn lại các xã vận động từ các nguồn lực xã hội khác.

Ðền xây dựng xong được giao lại cho các đoàn thể và cán bộ văn hóa xã quản lý cho nên đền được chăm sóc chu đáo, làm hài lòng cả người sống và tâm linh người đã khuất.

Ðền thờ xã Phú Túc là một trong những đền của huyện Châu Thành mang đầy đủ ý nghĩa tâm linh và vật thể, được bà con rất ngưỡng mộ. Ðền được xây dựng trên đồi đối diện với chợ Phú Mỹ, hầu như lúc nào cũng có hoa tươi, trái ngọt mùa nào thức ấy đặt trên bàn thờ. Không phải chỉ gia đình có người thân hy sinh mà cả các má, các chị đi chợ, các em đi học... đều ghé lại đền thắp nén nhang tưởng niệm. Năm 2000, trong ngày khánh thành đền, cụ bà Hồ Thị Qườn, khi đó 77 tuổi đã xúc động làm bài thơ mà giờ đây ai xem, hoặc nghe đọc lại đều xúc động:

"Máu các anh đổ để cờ sao thêm thắm đỏ...
Lễ tưởng niệm có gạo thơm, trái ngọt
Các anh về đây chung hưởng mầu xanh,
Khi quê ta tàn lửa chiến tranh,
Khung trời rộng, áng mây hồng chói lọi".

Bài thơ hiện vẫn đặt trang trọng trên bàn thờ tưởng niệm 402 anh hùng liệt sĩ của xã Phú Túc anh hùng.

Cuối năm 2005, Tỉnh ủy Bến Tre đã ra Chỉ thị 01 về tiếp tục xây dựng đền thờ tưởng niệm anh hùng liệt sĩ và chăm lo đời sống vật chất cho các gia đình chính sách. Tinh thần của chỉ thị hòa quyện với ý nguyện của nhân dân mong ước có những đền thờ liệt sĩ ngay tại thôn ấp để sớm hôm hương khói những anh linh bất diệt của quê hương mình.

Ðền thờ liệt sĩ xã An Ngãi Trung (Ba Tri), xây dựng trên nền chợ Cái Bông xưa bên cạnh chợ Cái Bông mới khang trang, náo nhiệt thời mở cửa. Ðền thờ liệt sĩ xã Mỹ Thạnh (Ba Tri) nằm ở giữa đình làng và nhà văn hóa, sân vận động địa phương. Ðền thờ liệt sĩ xã Phú Hưng (thị xã Bến Tre) đặt cạnh đình Phú Túc và cây bạch mai 300 tuổi...

Và giờ đây quần thể văn hóa truyền thống của người dân Bến Tre lại có thêm hàng trăm đền thờ anh hùng liệt sĩ đã và đang được xây dựng trong toàn tỉnh với yêu cầu và theo nguyện vọng của nhân dân: một xã một đền thờ tại một thôn ấp có phong cảnh đẹp nhất, tạo thành một hình ảnh đẹp cả về văn hóa tâm linh lẫn văn hóa vật thể, là nhịp cầu, gạch nối giữa quá khứ và hiện tại, là nơi giáo dục truyền thống thường xuyên nhất và sinh động nhất cho hôm nay và mai sau.