Theo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) TP Hồ Chí Minh, có ba hình thức đưa người lao động (NLĐ) đi làm việc ở nước ngoài, theo hợp đồng. Hình thức thứ nhất là thông qua chương trình cấp phép việc làm cho lao động nước ngoài của Hàn Quốc (gọi tắt là EPS); chương trình thực tập sinh, đi thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản. Hình thức thứ hai là các doanh nghiệp (DN) có chức năng đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài. Hình thức thứ ba là lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hình thức hợp đồng cá nhân.
TP Hồ Chí Minh hiện có 38 DN và chín chi nhánh của các công ty có chức năng hoạt động dịch vụ đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài. Hằng năm, các DN này đã đưa hàng nghìn lao động đi làm việc ở nước ngoài với các ngành nghề, như: cơ khí, điện tử, xây dựng, chế biến thực phẩm, đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản,… Qua đó, tạo cơ hội cho NLĐ lựa chọn ngành, nghề làm việc phù hợp, giúp nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống, giúp những hộ nghèo trên địa bàn thành phố từng bước vươn lên thoát nghèo.
Trung bình mỗi năm, thành phố đưa được gần 3.000 lao động xuất cảnh đi làm việc ở nước ngoài, theo hợp đồng lao động. Trong đó, thị trường Nhật Bản chiếm khoảng 50%, còn lại là thị trường Ma-lai-xi-a, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc và các nước khác. Để giữ vững thị trường XKLĐ truyền thống, Sở LĐ-TB-XH thành phố đã phối hợp các ban, ngành, quận, huyện để thông tin, tuyên truyền về các quy định, hướng dẫn chương trình đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài; tổ chức đối thoại chính sách chuyên đề về công tác đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài…Trong đó, chú trọng thông tin, tuyên truyền về chương trình cấp phép việc làm cho lao động đi Hàn Quốc; chương trình thực tập sinh đi thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản nhằm tránh tình trạng một số DN, đơn vị lợi dụng để chiếm đoạt tiền của NLĐ.
Cụ thể, Sở LĐ-TB-XH thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động thông tin đến các đối tượng là NLĐ và người thụ hưởng chương trình về Thông tư liên tịch 102/2013/TTLT-BTC-BLĐTBXH ngày 30-7-2013 của Bộ Tài chính và Bộ LĐ-TB-XH về đối tượng, mức, cũng như phương thức hỗ trợ. NLĐ thuộc đối tượng hỗ trợ có hộ khẩu thường trú tại TP Hồ Chí Minh, có nguyện vọng đi làm việc ở nước ngoài, có sức khỏe và đủ điều kiện đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng thuộc hai đối tượng. Thứ nhất, lao động là thân nhân chủ yếu của gia đình chính sách, người có công với cách mạng, lao động là người dân tộc thiểu số, lao động thuộc hộ nghèo, được hỗ trợ học nghề ngắn hạn, học ngoại ngữ, bồi dưỡng kiến thức cần thiết khi đi làm việc ở nước ngoài, tiền ăn, chi phí đi lại, chi phí làm thủ tục. Thứ hai, lao động thuộc hộ cận nghèo được hỗ trợ chi phí học nghề, học ngoại ngữ và bồi dưỡng kiến thức cần thiết bằng 70% mức hỗ trợ cho các đối tượng nêu trên. Từ những chính sách nhất quán và thông tin mở, TP Hồ Chí Minh trở thành một trong những địa phương đi đầu trong hoạt động XKLĐ của cả nước.
Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động XKLĐ những năm qua tại TP Hồ Chí Minh cũng đã xuất hiện những vấn đề cần có biện pháp giải quyết thấu đáo. Đó là, chất lượng lao động chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường, chủ yếu do trình độ ngoại ngữ kém; tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật chưa cao; NLĐ chưa thực hiện đầy đủ các quy định về xuất khẩu lao động. Bên cạnh đó, một số lao động tại thị trường một số nước, vùng lãnh thổ, như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan hay bỏ trốn, không về nước đúng hạn, làm ảnh hưởng đến uy tín của lao động Việt Nam trên thị trường lao động quốc tế. Ngoài ra, các cơ sở đào tạo, đơn vị làm dịch vụ việc làm và doanh nghiệp XKLĐ chưa có sự kết nối nhịp nhàng, đồng bộ. Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ tại một số doanh nghiệp XKLĐ chưa bảo đảm tốt công tác tư vấn, thủ tục xuất cảnh theo quy định.
Để đẩy mạnh hoạt động XKLĐ, trong thời gian tới, TP Hồ Chí Minh sẽ đa dạng hình thức tuyên truyền các chính sách, pháp luật về NLĐ đi làm việc ở nước ngoài, theo hợp đồng lao động. Thông tin rõ các điều kiện, tiêu chuẩn tuyển dụng, chế độ đào tạo, thu nhập của NLĐ khi đi làm việc ở nước ngoài... Tăng cường công tác quản lý nhà nước về thanh tra, kiểm tra và xử lý đối với các DN có hành vi vi phạm các quy định về hoạt động đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài. Thực hiện đúng Chỉ thị số 12 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường công tác quản lý NLĐ Việt Nam tại Hàn Quốc, trong đó chú trọng tuyên truyền các quy định hướng dẫn chương trình đưa NLĐ Việt Nam đi làm việc tại Hàn Quốc; chính sách đối với NLĐ Việt Nam đi làm việc tại Hàn Quốc về nước đúng thời hạn... Phối hợp các sở, ngành, quận, huyện để thông tin, tuyên truyền về những biện pháp, chế tài đối với NLĐ hết hạn hợp đồng lao động nhưng không về nước, ở lại làm việc và cư trú bất hợp pháp tại các nước, sẽ không còn cơ hội quay trở lại làm việc, học tập, du lịch tại các nước đó...
