Chúng tôi về xã Bắc Phong huyện Cao Phong những ngày đầu tháng 6 khi hàng nghìn m2 mía sắp đến kỳ thu hoạch chỉ còn trơ lại bùn đất, cây không còn lá. Những ruộng mía sắp đến kỳ thu hoạch của nông dân tươi tốt trước đây nay trông như vùng đầm lầy bỏ hoang lâu ngày. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, Chủ tịch UBND xã Bắc Phong Bùi Văn Bình cho biết, khi Công ty TNHH Văn Hồng triển khai dự án xây dựng thủy điện ở suối Tráng, chúng tôi không thấy có thông báo hay văn bản nào thông qua chính quyền xã được biết. Chỉ khi công ty tổ chức khởi công mới mời đại diện chính quyền xã dự. Tuy nhiên, từ khi có nhà máy thủy điện này, nhiều diện tích mía bị ngập úng và bị ảnh hưởng. Khi ấy, giám đốc công ty hứa sẽ đền bù cho người dân nhưng đến nay vẫn chưa thấy động tĩnh gì (nhà máy hoạt động từ tháng 9-2010 cho đến nay). Trước tình trạng trên, người dân trong vùng bị ảnh hưởng trực tiếp từ nhà máy thủy điện đang rất bức xúc trước thái độ thờ ơ, vô trách nhiệm của công ty.
Theo phản ánh của nhân dân tại các xóm, tình trạng ngập úng làm thiệt hại cây trồng, ảnh hưởng đời sống nhân dân do xây dựng đập thủy điện suối Tráng không phải đến bây giờ mới lo lắng. Bởi vì mối lo này ngay từ năm 2009 đã được những người dân thấy trước và hàng chục lá đơn "cầu cứu" cũng đã được gửi tới chính quyền, các ngành chức năng khi Công ty TNHH Văn Hồng bắt đầu triển khai dự án đầu tư xây dựng thủy điện trên dòng suối này. Tuy nhiên, đến thời điểm cuối tháng 5 và đầu tháng 6-2012, sau những trận mưa lớn, hàng nghìn m2 mía của người dân bỗng dưng mất trắng.
Tìm hiểu thực tế tại các xóm Môn, Dài, Dệ và Hải Phong, ở đâu chúng tôi cũng được nghe, được kể về mưa, lũ làm thiệt hại hoa màu. Tuy diện tích không nhiều nhưng đó vẫn là mối tiềm ẩn thường trực khi có mưa, bão xảy ra. Hơn nữa, những diện tích mía của nhân dân một nắng, hai sương chăm sóc sắp đến kỳ thu hoạch bỗng dưng bị nước "dìm chết" mà chưa được bồi thường. Nhiều người dân địa phương tâm sự với chúng tôi mong muốn lớn nhất hiện nay là công ty phải bồi thường thỏa đáng những thiệt hại. Bên cạnh đó, các cấp, ngành chức năng của huyện cũng như tỉnh cần giải quyết dứt điểm tình trạng xây đập thủy điện "nuốt" đất sản xuất của người dân.
Gặp chúng tôi, anh Bùi Văn Mười, xóm Dài, xã Bắc Phong cho biết, trên địa bàn năm nào cũng có lũ quét nhưng lượng nước đổ xuống và rút đi rất nhanh, chỉ ngập đến ven suối, không ngập đến đất sản xuất, canh tác, cho nên cũng không để lại hậu quả ảnh hưởng đời sống người dân. Thế nhưng kể từ khi Nhà máy thủy điện suối Tráng xây dựng và đi vào hoạt động từ năm 2010, hầu như năm nào lũ về diện tích đất canh tác của gia đình cũng bị ngập úng kéo dài, gây thiệt hại. Những ruộng mía bị ngập úng đều bị mất trắng, còn diện tích chung quanh đó cũng bị ảnh hưởng, cây mía còi cọc, cho chẳng ai lấy. Bao nhiêu vốn liếng trôi theo dòng nước hết rồi. Trồng mía đầu tư cao, cho nên giờ hết vốn phải chuyển sang trồng ngô để vớt vát lại chút phân bón nhưng tình hình này, nước lũ về ngô cũng sẽ lại mất trắng như mía. Chị Bùi Thị Mai, người dân xóm Dài bức xúc, mặc dù bị ngập úng hỏng hết mía nhưng chưa thấy người của công ty đến kiểm kê đền bù cho nhân dân. Hiện nay, nhà tôi ngập hơn một nghìn m2 mía, trong khi đó mỗi lần đầu tư mất hàng chục triệu đồng.
Ông Bùi Văn Liều, trưởng xóm Môn cho chúng tôi biết, do việc xây đập thủy điện suối Tráng khiến cả xóm có 40 hộ bị ảnh hưởng và thiệt hại về hoa màu, trong đó có 26 hộ thiệt hại nặng nhất cả về nhà cửa và hoa màu. Tổng diện tích đất canh tác, đất bị ảnh hưởng của cả xóm là hơn hai ha. Cũng do ngập úng nước nên hiện nay những con đường dân sinh cũng bị hỏng hết, cho nên tiêu thụ nông sản tại xóm bị tê liệt hoàn toàn. Nguyên nhân của tình trạng trên là do Nhà máy thủy điện của công ty TNHH Văn Hồng xây chắn ngang dòng suối nên khi có mưa to, lưu lượng nước lũ lớn ở trên núi dồn về suối Tráng đã gây nên tình trạng úng tắc cục bộ. Ðiều này càng trở nên nghiêm trọng hơn khi trong đợt mưa ngày 29-5, nước lũ cộng với lượng đất, đá từ thượng nguồn dồn về đã làm hư hỏng hệ thống cánh phai lật tự động xả tràn của nhà máy. Do vậy, con đập với cao trình bốn mét đã trở thành bức tường chắn nước lũ, gây ngập úng, thiệt hại sản xuất cho nhân dân. Theo anh Bùi Văn Bảo, cán bộ địa chính xã Bắc Phong, sau khi nhận thông tin do người dân phản ánh, xã đã tổ chức xem xét thiệt hại của các gia đình do ảnh hưởng từ Nhà máy thủy điện của Công ty TNHH Văn Hồng trong đợt mưa lũ vừa qua. Qua kiểm kê, cả xã có khoảng 65 hộ dân có đất canh tác bị ảnh hưởng, trong đó có hơn bốn ha hoa màu, chủ yếu là mía bị ảnh hưởng, nhiều điểm bị mất trắng.
Bài và ảnh:HOÀNG HÙNG
