Voọc chà vá chân nâu là loài linh trưởng đẹp nhất hành tinh với năm mầu ngũ sắc và được mệnh danh là 'giác hoàng' - nữ hoàng của các loài Voọc và trong sách đỏ của Việt Nam chúng được xếp vào mức nguy cấp (E) và mức nguy cấp (EN) trong Danh lục đỏ IUCN-2006 và phụ lục I của Công ước CITES.
Trạm trưởng Trạm kiểm lâm Hải Ðăng - Bãi Nam thuộc Hạt Kiểm lâm liên quận Sơn Trà - Ngũ Hành Sơn Lê Phước Bảy cho biết: 'Trước kia, khi hoạt động du lịch, giao thông chưa sôi động thì thi thoảng những đàn khỉ voọc vẫn ra những tán cây gần bờ biển và nhiều người dân đã vô tình được chứng kiến chúng, có những con bạo dạn hơn còn cướp thức ăn của du khách, nhưng bây giờ điều đó hiếm lắm'. Khác với loài khỉ, loài voọc không bao giờ xuống đất để đi lại, mọi hoạt động của chúng đều diễn ra trên cây, vào mùa xuân là mùa dễ gặp đàn voọc nhất vì đó là mùa sinh sản của chúng. Cũng theo anh Bảy, tuy được bảo vệ nghiêm ngặt, chưa bắt gặp người dân nào săn bắn loài linh trưởng quý hiếm này, nhưng nỗi lo lắng hiện là những hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, phục vụ du lịch đang diễn ra rầm rộ đã chia cắt sinh cảnh sống của loài linh trưởng quý hiếm này.
Bán đảo Sơn Trà như một bức bình phong che chắn gió bão cho TP Ðà Nẵng và cung cấp một phần nước ngọt cho người dân sống tại quận Sơn Trà và cách trung tâm thành phố gần 20 phút đi xe máy. Chính yếu tố thuận lợi trong vị trí địa lý và sự đa dạng sinh học ở đây đã thu hút lượng khách ngày càng đông, tuy nhiên điều này cũng tiềm ẩn nguy cơ hủy hoại sinh cảnh sống của loài linh trưởng được mệnh danh là 'giác hoàng' này. Quá nhiều con đường giao thông được mở vô tình đã chia cắt sự liên tục của một số khu rừng, điều này đồng nghĩa với nơi sống của các loài động vật trong rừng, trong đó có Voọc chà vá chân nâu cũng bị chia cắt, ảnh hưởng sự giao lưu giữa các cá thể và các đàn của chúng.
Phó Trưởng phòng Quản lý rừng và Bảo tồn thiên nhiên Chi cục kiểm lâm Ðà Nẵng Nguyễn Mạnh Tiến cho biết: 'Chi cục đang chờ kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học để có thể thực hiện một dự án làm cầu cho voọc chà vá nói riêng và các loài linh trưởng nói chung được bắc ngang qua các con đường giao thông chạy trong khu bảo tồn. Tuy nhiên làm cầu như thế nào cho phù hợp các đặc tính nhảy, chạy, nô đùa... của chúng thì phải chờ kết quả nghiên cứu'.
Tại khu vực bán đảo Sơn Trà hiện có bảy dự án du lịch lớn, trong đó mỗi dự án ít nhất cũng chiếm hàng chục ha đất lâm nghiệp chủ yếu tập trung tại phía đông của bán đảo Sơn Trà. Ngoài ra còn có một loạt các nhà hàng ăn uống đang là nguy cơ đe dọa đến môi trường sống của các loài động vật nơi đây và hủy hoại môi trường sinh thái tại khu bảo tồn. Ðích cuối cùng của các dự án là phục vụ kinh doanh dịch vụ, du lịch, trong khi đó hiện tại các hoạt động du lịch lại không chịu sự quản lý của bất cứ các cơ quan chức năng nào. Chúng tôi vào đến khu bảo tồn mà không nhìn thấy bất cứ một bảng biển khuyến cáo nào về các hành vi của khách du lịch; còn các công ty du lịch tự do dẫn bất kỳ số lượng khách nào tới tham quan mà không quan tâm đến tác động tới các loài động vật và rừng. Ngoài những tác động chủ quan do con người mang lại, Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà còn đang chịu sự tác động xấu của các sinh vật ngoại lai đó là các loài dây leo bìm bìm, cây mai dương, rùa tai đỏ cũng đang là mối đe dọa hủy diệt môi trường sống của các loại động thực vật nơi đây.
Trong khi chờ ban hành một quy chế, văn bản về chi trả dịch vụ sinh thái đối với hoạt động du lịch, dịch vụ trong khu bảo tồn, nhận thấy nguy cơ hiển hiện làm ảnh hưởng đến sinh cảnh sống của loài linh trưởng quý hiếm này, UBND thành phố Ðà Nẵng đã phê duyệt đề án 'Bảo tồn đa dạng sinh học Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà, Ðà Nẵng giai đoạn 2010-2020' tại Quyết định số 4537/QÐ-UBND với tổng số vốn đầu tư 40 tỷ đồng.
Ðể nâng cao hơn nữa công tác bảo tồn đa dạng sinh học nơi đây: cần phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo tồn phát triển bền vững Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà đặc biệt đối với loài Voọc chà vá chân nâu; xúc tiến các hoạt động hợp tác nghiên cứu khoa học giữa ban quản lý rừng với các tổ chức cá nhân trong nước và ngoài nước. Ðặc biệt đầu tư cho phát triển du lịch sinh thái tại Sơn Trà phải theo hướng kết hợp giữa bảo tồn và phát triển du lịch bền vững, cần quan tâm bảo đảm sự an toàn cho loài Voọc chà vá chân nâu.
