Lừa đảo giả danh công an để chiếm đoạt tiền

Các chiêu thức lừa đảo phổ biến

Vào giữa tháng 12 vừa qua, Công an Thành phố Hà Nội khánh thành Trung tâm Điều khiển giao thông thông minh và hệ thống camera AI xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông. Được biết, Công an thành phố sẽ phối hợp Trung tâm Dịch vụ hành chính công kết nối ứng dụng Công dân Thủ đô số (iHanoi) vào hạ tầng kỹ thuật của Trung tâm Điều khiển giao thông thuộc Công an thành phố để triển khai công tác xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông. Như vậy, việc xử phạt vi phạm hành chính toàn trình trên môi trường điện tử được triển khai đúng hướng và đúng phương pháp, trở thành một bước ngoặt quan trọng trong quá trình xây dựng Chính phủ số, xã hội số và lực lượng Công an số. Gần như ngay lập tức khi chủ trương phạt nguội được thông báo, các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng đã tung ra hình thức lừa đảo: giả danh cảnh sát giao thông yêu cầu người dân nộp phạt nguội.

Gần đây là giả danh công an hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng định danh điện tử quốc gia (VneID) giả. Sở dĩ, chiêu trò này trở nên phổ biến do hiện nay, vẫn còn nhiều người dân chưa hoàn thiện thủ tục cài đặt VNeID. Điều đáng chú ý là trước khi thực hiện chiêu trò này, các đối tượng thường đã tìm hiểu rất kỹ thông tin của nạn nhân, bao gồm nơi cư trú, thông tin căn cước công dân, ngày tháng năm sinh bằng để tạo niềm tin, từ đó hướng dẫn người dân cài đặt VNeID giả một cách nhanh chóng.

Người dùng thường vô tình cấp quyền truy cập ngay trong quá trình cài đặt, do đó, sau khi cài đặt ứng dụng VNeID, người dân thường bật quyền truy cập thiết bị. Một khi bật quyền truy cập, đối tượng lừa đảo sẽ đọc được tất cả những dữ liệu cá nhân trên điện thoại, bao gồm cả thông tin tin nhắn điện thoại chứa mã OTP. Sau đó ứng dụng sẽ bị truy cập và tiền trong tài khoản sẽ bị rút sạch.

Thông thường, đối tượng lừa đảo thường nhắm vào những người ít có điều kiện tiếp xúc với thông tin báo chí, thông tin trên mạng xã hội như người cao tuổi về hưu, nội trợ gia đình… Đây cũng là những người nhẹ dạ cả tin và ít có khả năng đề phòng hơn.

Chiêu trò lừa đảo giả danh Công an để chiếm đoạt tài sản đã xuất hiện từ nhiều năm trước đây, tuy nhiên với sự phát triển của công nghệ thông tin như hiện nay, các đối tượng lừa đảo đã lợi dụng điều này để thực hiện thủ đoạn một cách tinh vi hơn. Theo đó, các đối tượng lừa đảo đều sử dụng thủ đoạn chung là thông qua mạng viễn thông (gọi điện, nhắn tin), mạng xã hội như Facebook, Zalo… để liên lạc với người bị hại.

Hiện nay có rất nhiều hình thức giả danh, trong đó phổ biến là giả danh cán bộ thuộc Bộ Công an và Viện kiểm sát nhân dân đang tiến hành thực hiện điều tra các vụ án hình sự, đồng thời làm giả các lệnh bắt tạm giam và quyết định tạm giữ, niêm phong tài sản thi hành án hình sự rồi gửi cho người bị hại. Sau đó, các đối tượng lừa đảo yêu cầu người bị hại phải chuyển tiền vào tài khoản mà chúng thông báo hoặc cung cấp thông tin về số tiền tiết kiệm, sổ tiết kiệm, các thông tin về tài khoản ngân hàng, mã OTP chuyển tiền… để phục vụ điều tra và hứa hẹn sẽ trả lại sau khi chứng minh họ vô tội.

Do quá hoang mang và lo sợ việc bị bắt giữ nên những người bị hại đã làm theo yêu cầu. Sau khi nhận được tiền, các đối tượng lập tức chiếm đoạt và xóa thông tin, liên hệ.

Đề cao cảnh giác để không sập bẫy lừa đảo

Do thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, các đối tượng lừa đảo sử dụng công nghệ cao để thực hiện hành vi nên ngay cả khi có sự can thiệp của cơ quan Công an, việc giải quyết cũng sẽ gặp nhiều khó khăn. Bởi vậy, người dân cần tự cảnh giác để không bị sập bẫy lừa đảo, trong đó lưu ý:

Trước hết, cần tỉnh táo, cảnh giác trước các giọng điệu đe dọa, bình tĩnh để xem xét việc đe dọa này có căn cứ hay không. Ngay khi có dấu hiệu lừa đảo cần báo ngay cho cơ quan Công an.

Người dân cần đề cao cảnh giác khi nhận các cuộc gọi tự xưng là cán bộ cơ quan Nhà nước, cơ quan Công an để thông báo, yêu cầu điều tra vụ án qua điện thoại, bởi lẽ, việc triệu tập người có liên quan lên cơ quan Công an làm việc sẽ được thực hiện qua Giấy triệu tập có đóng dấu, xác nhận của Công an.

Trước đây, tại Thông tư 01/2006/TT-BCA(C11), Bộ Công an nghiêm cấm Điều tra viên gọi điện thoại hoặc thông qua người khác để yêu cầu người được triệu tập đến làm việc mà không có giấy triệu tập hoặc giấy mời. Do vậy, việc Công an triệu tập qua tin nhắn, qua việc gọi điện thoại hoặc thông qua người khác đều không có khả năng xảy ra.

Người dân không cung cấp thông tin cá nhân, số chứng minh nhân dân, số tài khoản ngân hàng… cho bất kỳ đối tượng nào khi chưa rõ nhân thân và lai lịch của người đó, đặc biệt không nghe lời của các đối tượng chuyển tiền vào các tài khoản được chỉ định…

Khi có người gọi điện tới hướng dẫn cài đặt VNeID giả, cần đề cao cảnh giác. Bộ Công an đã có hướng dẫn người dân đề phòng thủ đoạn hướng dẫn cài đặt VneID giả, lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Theo hướng dẫn này, người dân chỉ cài đặt ứng dụng VNeID từ nguồn chính thống tại App Store/CH Play. Tuyệt đối không nghe lời bất kỳ người nào cài đặt ứng dụng trên các nguồn từ trang web, kho ứng dụng không chính thống, đường link lạ. Đối với những nguồn không xác định, không nên bật quyền truy cập thiết bị để tránh bị lộ thông tin. Không cung cấp thông tin cá nhân lên mạng xã hội (bao gồm số tài khoản ngân hàng, số điện thoại, căn cước công dân, số hộ chiếu…).

Ngoài ra, Bộ Công an khuyến cáo người dân thường xuyên cập nhật thông tin trên các trang chính thức của Bộ Công an hoặc Cổng thông tin điện tử. Nếu nghi vấn phải liên hệ ngay với Công an khu vực để được hướng dẫn.Cổng thông tin điện tử Bộ Công an chỉ có 2 website chính thức: bocongan.gov.vn và mps.gov.vn. Cổng thông tin điện tử của đơn vị trực thuộc Bộ Công an trên mạng Internet được đặt theo dạng: tendonvi.bocongan.gov.vn hoặc tendonvi.mps.gov.vn, trong đó tendonvi là tên viết tắt hoặc tên đầy đủ của đơn vị bằng tiếng Việt không dấu hoặc tiếng Anh.