Cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy vẫn tiếp diễn

Từ những năm 90 của thế kỷ trước, cùng với sự phát triển của nền kinh tế và đời sống văn hóa, tinh thần trong nhân dân, tệ nạn ma túy đã tái xuất hiện và trở thành hiểm họa cho xã hội. Năm 1995, cả nước mới có hơn 70.000 người nghiện ma túy, thì đến năm 1999 đã là hơn 100.000 người, với hầu hết các  thành phần xã hội, đặc biệt là trong lớp trẻ.

Trước tình hình đó, ngày 29-1-1993, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 06/CP về tăng cường chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; Bộ Chính trị ra Chỉ thị số 06/CT-TW, ngày 30-11-1996, về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy.

Sau khi có hai văn bản chỉ đạo nói trên, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành các Quyết định phê duyệt "Chương trình hành động phòng, chống ma túy giai đoạn 1998 - 2000" và "Chương trình hành động phòng, chống ma túy giai đoạn 2001-2005". Ðây là những văn bản pháp quy hết sức quan trọng làm cơ sở để các bộ, ngành, đoàn thể, UBND các địa phương triển khai thực hiện.

Ngày 9-12-2000 Luật Phòng, chống ma túy được Quốc hội thông qua và chính thức có hiệu lực từ ngày 1-6-2001. Ðây là văn bản pháp luật có tính hiệu lực pháp lý cao nhất và toàn diện nhất trong lĩnh vực phòng, chống ma túy, là hành lang pháp lý vững chắc cho công tác này, thể hiện quan điểm, đường lối chỉ đạo kiên quyết, triệt để, không khoan nhượng của Ðảng và Nhà nước ta đối với các loại tội phạm và tệ nạn này.

Qua năm năm thi hành Luật Phòng, chống ma túy và thực hiện Chương trình hành động phòng, chống ma túy giai đoạn 2001 - 2005 của Chính phủ, công tác phòng, chống ma túy ở nước ta đã có những chuyển biến cơ bản trên nhiều lĩnh vực. Hoạt động thông tin, tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống ma túy được triển khai thường xuyên, liên tục với nhiều đổi mới về nội dung và phương pháp, góp phần làm chuyển biến nhận thức, trách nhiệm về phòng, chống ma túy của xã hội.

Mặc dù những năm gần đây số người nghiện trên phạm vi cả nước chưa giảm nhưng tốc độ gia tăng người nghiện mới đã được kiềm chế (hiện cả nước có hơn 160.000 người nghiện), nhất là số người nghiện trong học sinh, sinh viên đã giảm dần. Công tác cai nghiện, phục hồi cho người nghiện ma túy tuy gặp nhiều khó khăn, song các tỉnh, thành phố, các bộ, ngành chức năng cũng đã nỗ lực tổ chức cai nghiện cho hơn 200.000 lượt người nghiện (tăng gần 80.000 lượt người so với giai đoạn 1998-2000).

Trong đó cai tập trung ở cơ sở chữa bệnh gần 150.000 lượt người, cai tại cộng đồng, gia đình hơn 60.000 lượt người, góp phần làm giảm đáng kể các hành vi gây rối, làm mất trật tự, an toàn xã hội do người nghiện gây ra. Trên lĩnh vực đấu tranh chống tội phạm ma túy, các lực lượng chuyên trách phòng, chống ma túy thuộc Bộ Công an, Hải quan, Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển đã phối hợp chặt chẽ và có hiệu quả hơn.

Ðã phát hiện bắt giữ hơn 64.000 vụ, với hơn 100.000 đối tượng phạm tội về ma túy, triệt xóa hơn 3.000 điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy; thu hơn 1 tấn heroin, 1,5 tấn thuốc phiện, hơn 6 tấn cần sa, hơn 700.000 viên ma túy tổng hợp và nhiều tài sản, phương tiện trị giá hàng nghìn tỷ đồng. Năm 2005 là năm thứ ba liên tiếp có số vụ và đối tượng phạm tội ma túy bị phát hiện, bắt giữ giảm.

Ðây là dấu  hiệu tích cực phản ánh hiệu quả trong công tác vận động, tuyên truyền, giáo dục phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy. Ðiều đáng khích lệ và hết sức quan trọng là chúng ta đã vận động xóa bỏ cơ bản diện tích trồng cây có chất ma túy, đạt được mục tiêu yêu cầu đề ra.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả khả quan, song so với yêu cầu, nhiệm vụ và mục tiêu đề ra, vẫn bộc lộ một số hạn chế khó khăn. Ðó là, chưa giảm được từ 10 đến 20% số người nghiện ma túy; chưa giải quyết cơ bản tình trạng nghiện ma túy trong trường học; số người nghiện hằng năm vẫn tăng hơn 10%; số học sinh, sinh viên nghiện ma túy tuy có giảm song đến cuối năm 2005, vẫn còn hơn 1.000 học sinh, sinh viên nghiện ma túy và gần 200 giáo viên liên quan đến ma túy; tỷ lệ tái nghiện vẫn ở mức 80%; còn nhiều đường dây, tổ chức buôn bán, vận chuyển ma túy, tụ điểm phức tạp, hoạt động lâu năm chưa được đấu tranh, giải quyết triệt để.

Nguyên nhân của những hạn chế nêu trên, chủ yếu do áp lực, tác động từ bên ngoài, một phần do các cấp, các ngành và các lực lượng chức năng trong quá trình đấu tranh phòng, chống ma túy chưa kịp thời nghiên cứu, điều chỉnh những vướng mắc, bất cập. Bên cạnh đó, còn những khó khăn do một số quy định của các văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có Luật Phòng, chống ma túy còn chưa phù hợp và thiếu rõ ràng...

Những vấn đề đó, Bộ Công an - Cơ quan thường trực phòng, chống ma túy của Ủy ban quốc gia, đang khẩn trương phối hợp cùng các bộ, ngành và địa phương nghiên cứu trình Chính phủ đề nghị Quốc hội sửa đổi, bổ sung để Luật Phòng, chống ma túy và các văn bản pháp luật có liên quan ngày càng hoàn thiện, thật sự là phương tiện quan trọng và hữu hiệu trong đấu tranh loại trừ ma túy ra khỏi đời sống, mang đến hạnh phúc, sự bình yên cho mọi người, mọi nhà và cả cộng đồng, xã hội.

Nguyễn Công Sơn
Chánh Văn phòng thường trực phòng, chống ma túy
(Bộ Công an)