Người đi “tiên phong" là GS-TSKH Phạm Mạnh Hùng - Chủ nhiệm bộ môn Miễn dịch học, Học viện Quân Y - nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế và người “tiếp sức" thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng tế bào gốc là GS-TS Phan Toàn Thắng hiện đang sinh sống và làm việc tại Singapore.
Từ những ý tưởng ban đầu…
Mỗi ngày Bệnh viện Hùng Vương đón nhận khoảng 100 trẻ sơ sinh, và cũng ngần ấy cuống rốn của trẻ bị bỏ đi và được xử lý như chất thải y tế. Thời còn
làm Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ, bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng từng "buốt ruột" khi thấy hàng trăm cuống rốn bị bỏ đi mỗi ngày. Bởi bà biết, các cuống rốn, máu cuống rốn có thể sử dụng hiệu quả, an toàn và rẻ tiền để cứu nhiều người mắc bệnh hiểm như ung thư máu, thiếu máu bẩm sinh... Bà mong muốn, TP Hồ Chí Minh có một ngân hàng tế bào gốc, máu cuống rốn. Đó là ngân hàng mà trẻ sinh ra, người ta có thể lấy máu cuống rốn xử lý rồi lưu giữ.
… Đến ứng dụng vào thực tế của tế bào gốc ở Việt Nam
Từ năm 2000 đến nay, Bệnh viện Truyền máu-Huyết học TP Hồ Chí Minh đã dùng máu cuống rốn điều trị thành công 50 ca ung thư máu. Trong đó hơn 20 ca ghép sử dụng nguồn máu từ ngân hàng máu của bệnh viện. Năm
2001, Bệnh viện đã thực hiện đề tài "Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật xử lý tế bào gốc máu cuống rốn".
Từ nghiên cứu, các nhà khoa học nhận thấy, máu cuống rốn của sản phụ Việt Nam đủ chất lượng, số lượng để thay thế nguồn tế bào gốc khác từ tủy xương hay máu ngoại biên để điều trị các bệnh lý máu.
Năm 2002 Bệnh viện quyết định thành lập ngân hàng máu cuống rốn và đến nay đã lưu giữ được 1.850 mẫu máu cuống rốn. “Góp công" cùng Bệnh viện Truyền máu-Huyết học TP Hồ Chí Minh, những năm qua Bệnh viện (BV) Trung ương Quân đội 108, BV Trung ương Huế, BV Mật TP Hồ
Chí Minh... đã sử dụng ghép tế bào gốc điều trị bệnh nhân ung thư máu; Tái tạo mô da để điều trị bỏng sâu, rộng, vết loét lâu lành; Chữa bệnh lý bề mặt nhãn cầu do suy yếu tế bào gốc ở mắt. . .
Năm 2008 ngân hàng tế bào gốc phát huy hiệu quả
Trong năm 2007, Việt Nam đã cho ra đời bốn ngân hàng tế bào gốc. Đó là ngân hàng tế bào gốc của Công ty Dược phẩm Mekophar, Công ty cổ phần Ngọc Tâm, BV Quân y 103 , BV Truyền máu và Huyết học TP Hồ Chí Minh. Các ngân hàng trên không chỉ đủ điều kiện lưu trữ màng lót từ các dây rốn được hiến tặng, mà còn lưu trữ luôn máu cuống rốn.
| - Tế bào gốc là tế bào chủ của cơ thể, có khả năng phát triển thành nhiều loại tế bào khác nhau. Nguồn tế bào gốc chủ yếu, có chất lượng cao, chính là phôi người. - Tế bào gốc thường là những tế bào ở giai đoạn rất sớm có khả năng phân chia để tạo ra nhiều tế bào gốc hơn, hoặc trong những điều kiện thích hợp. Chẳng hạn một số tế bào tủy xuống có thể được biến thành tế bào thần kinh hoặc gan. Tế bào gốc trong não có khả năng hình thành nên các loại tế bào khác. - Tế bào gốc được phân lập theo ba cách. Có thể lấy chúng từ mô trong bào thai bị sẩy, phôi thai còn thừa trong các chương trình thụ tinh ống nghiệm và một số mô trưởng thành trong cơ thể sinh vật sống. |
GS-TSKH Phạm Mạnh Hùng-Chủ nhiệm bộ môn Miễn dịch học- Học viện Quân y cho biết, ngân hàng tế bào gốc ra đời có thể phục vụ chữa một số bệnh hiểm nghèo mà từ trước tới nay Việt Nam chưa thực hiện được. Trước mắt Việt Nam sẽ sử dụng công nghệ ghép tế bào gốc điều trị bệnh ung thư máu. Sau đó từng bước nghiên cứu áp dụng điều trị 40 bệnh hiểm nghèo khác mà thế giới đã thành công bằng ghép tế bào gốc như ung thư, liệt do chấn thương, đột qụy, tim mạch, tiểu đường, phình mạch cột sống... Tế bào gốc từ cuống rốn và màng dây rốn có thể sử dụng điều trị cho ba thế hệ (người có tế bào gốc được lưu trữ, anh em của họ, cha mẹ và ông bà họ).
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Giám đốc Công ty Ngọc Tâm- nguyên giám đốc BV Phụ sản Từ Dũ, ngoài việc dự trữ màng cuống rốn của trẻ sơ sinh theo nhu cầu gia đình, ngân hàng máu cuống rốn nhận dự trữ những màng cuống rốn được tặng, với mục đích cung cấp cho những ngươi cần, có cùng chỉ số sinh học của tế bào gốc này.
Đặc biệt ngân hàng còn dành một phần để lưu giữ máu cuống rốn, tế bào gốc vô danh miễn phí để sau này tặng cho các bệnh nhân nghèo có nhóm miễn dịch phù hợp hoặc cung cấp cho người bệnh khi cần thiết. Phí lưu trữ tế bào gốc cuống rốn khoảng 1.000 đô- la lúc mới gửi, sau mỗi năm đóng 100 đô- la (thời gian lưu giữ 15-20 năm). Đây là mức phí thấp nhất so với các nước trong khu vục.
Để các ngân hàng tế bào gốc đi vào hoạt động từ năm 2008, Công ty Mecophar, Ngọc Tâm... đã cử nhiều cán bộ sang Malaysia, Singapore để đào tạo chuyên ngành miễn dịch học, công nghệ tế bào gốc.
Sự ra đời của bốn ngân hàng tế bào gốc đang là một thứ "của để dành", giàu ý nghĩa trong việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân. Với sự phát triển của khoa học trong lĩnh vực nghiên cứu tế bào gốc, nhiều bệnh nan y ở Việt Nam sẽ được chữa trị bằng liệu pháp này, đồng thời đưa ngành y tế tiếp cận với những hướng điều trị tiên tiến nhất trên thế giới.
