Cú huých hạ tầng để phát triển đặc khu Côn Đảo

Đây cũng là công trình hạ tầng năng lượng trọng điểm thể hiện quyết tâm chính trị cao và tầm nhìn chiến lược trong phát triển hạ tầng cho khu vực biển đảo.

Điện về đảo, đời sống khởi sắc

Trước khi điện lưới quốc gia hiện diện, toàn bộ đặc khu Côn Đảo chỉ được cấp điện từ nguồn diesel với tổng công suất 11,8 MW. Mức công suất này chủ yếu đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của người dân, trong khi các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp bị hạn chế đáng kể. Phần lớn cơ sở lưu trú, dịch vụ, đơn vị kinh doanh tự đầu tư hệ thống máy phát điện để duy trì hoạt động. Hạn chế về điện đã trở thành “nút thắt” lớn kìm hãm tốc độ phát triển kinh tế-xã hội của Côn Đảo, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người dân và khả năng thu hút đầu tư. Vì thế, đưa điện lưới quốc gia ra đảo không đơn thuần là giải quyết bài toán kỹ thuật, mà là yêu cầu mang tính chiến lược, gắn với mục tiêu phát triển lâu dài của đặc khu.

Sau chín tháng thi công khẩn trương, cuối năm 2025, dự án cấp điện từ lưới điện quốc gia cho đặc khu Côn Đảo với tổng mức đầu tư gần 5.000 tỷ đồng do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư đã đóng điện thành công. Dự án có tổng chiều dài 103,7 km, cấp điện áp 110 kV, sử dụng kết cấu hỗn hợp lần đầu tiên được xây dựng tại Việt Nam để truyền tải điện vượt biển từ đất liền ra đảo. Điểm đầu của dự án là Trạm biến áp 220/110 kV Vĩnh Châu (tỉnh Sóc Trăng cũ, nay là thành phố Cần Thơ) và điểm cuối là Trạm biến áp 110 kV GIS xây mới tại Côn Đảo. Trong tổng thể tuyến, có 17,5 km đường dây trên không trên đất liền và trên biển; 77,7 km cáp ngầm xuyên biển từ đất liền ra đảo; và 8,5 km cáp ngầm trên địa bàn đặc khu Côn Đảo.

Riêng đoạn cáp ngầm xuyên biển dài 77,7 km được đánh giá là một trong những hạng mục có mức độ phức tạp cao nhất của ngành điện Việt Nam từ trước đến nay. Đại diện đơn vị thi công cho biết, quá trình thi công đối mặt với hàng loạt khó khăn lớn: Địa hình hiểm trở, thi công giữa biển khơi với sóng to, gió lớn; mặt bằng hạn chế; yêu cầu nghiêm ngặt về bảo vệ rừng, bảo tồn hệ sinh thái biển; cùng áp lực đền bù, giải phóng mặt bằng. Bên cạnh đó là những thách thức về vận chuyển vật tư, thiết bị đến từng vị trí thi công trên biển và trên đảo, nơi mọi điều kiện đều khắt khe hơn so với đất liền. Tuy vậy, với quyết tâm cao độ và ý thức rõ đây là công trình mang ý nghĩa chiến lược quốc gia, đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân ngành điện đã từng bước vượt qua, hoàn thành dự án đúng tiến độ.

Nền tảng cho phát triển bền vững

Chia sẻ trong ngày dòng điện quốc gia chính thức về với Côn Đảo, ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam khẳng định: Dự án sẽ tạo dấu mốc lịch sử quan trọng, hình thành nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế-xã hội, cải thiện chất lượng sống của người dân, bảo vệ môi trường và hệ sinh thái, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh, quốc phòng và chủ quyền biển đảo quốc gia. Theo tính toán, dự án sẽ đáp ứng nhu cầu công suất khoảng 54,5 MW đến năm 2030 và 90,2 MW đến năm 2035, con số cho thấy dư địa phát triển rất lớn của Côn Đảo trong tương lai.

Công trình này còn khẳng định năng lực của ngành điện Việt Nam trong việc triển khai các dự án năng lượng quy mô lớn, công nghệ hiện đại trong điều kiện thi công phức tạp, khắc nghiệt trên biển. Tiếp nối thành công của dự án, sau khi tiếp nhận địa bàn quản lý mới, Tổng công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh (EVNHCMC) đã khởi công xây dựng lưới điện thông minh cho Côn Đảo. Đây là bước đi thể hiện cam kết đưa hạ tầng hiện đại đến với người dân đảo xa, đồng thời gắn phát triển điện lực với mục tiêu an ninh, quốc phòng và phát triển bền vững.

Công trình tích hợp hệ thống SCADA cho trạm biến áp 110 kV; đưa toàn bộ các trạm biến áp phân phối vào giám sát trực tuyến; triển khai tự động hóa năm tuyến trung thế; hoàn thiện bản đồ quản lý mất điện và đưa vào vận hành chính thức Phòng điều hành lưới điện thông minh Côn Đảo. Đáng chú ý, toàn bộ quá trình từ thiết kế, thi công đến vận hành, sửa chữa, bảo dưỡng đều do các đơn vị nội bộ của EVNHCMC thực hiện, thể hiện năng lực làm chủ công nghệ. Về chất lượng điện, Côn Đảo sẽ được cung cấp nguồn điện ổn định với độ tin cậy tương đương các khu vực nội thành Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguồn điện ổn định đã nhanh chóng mang lại những thay đổi rõ rệt trong đời sống sinh hoạt và hoạt động sản xuất, kinh doanh trên đảo. Bà Hoàng Thị Liên, ngụ khu dân cư số 2, quản lý Pun Corner Homestay chia sẻ: Nguồn điện ổn định giúp cơ sở có điều kiện nâng cao chất lượng dịch vụ, đầu tư thêm tiện ích để phục vụ du khách tốt hơn.

Đối với lĩnh vực y tế, nguồn điện ổn định mang ý nghĩa sống còn. Bác sĩ chuyên khoa II Lê Công Thọ, Giám đốc Bệnh viện Quân dân y Côn Đảo cho biết, điện lưới quốc gia giúp bệnh viện vận hành thông suốt các trang thiết bị y tế, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh cho người dân và lực lượng làm nhiệm vụ trên đảo.

Không chỉ phục vụ dân sinh, nguồn điện ổn định còn mở ra dư địa phát triển các sản phẩm du lịch chất lượng cao, phù hợp với định hướng du lịch xanh, giảm dần sự phụ thuộc vào máy phát diesel, hạn chế tiếng ồn và khí thải.

Ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch đặc khu Côn Đảo khẳng định: Khi có điện lưới quốc gia và hạ tầng được đầu tư đồng bộ, Côn Đảo có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế-xã hội, du lịch, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đây là dự án được người dân và cộng đồng doanh nghiệp mong đợi từ lâu, tạo nền tảng quan trọng để thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển bền vững. Được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư, đến nay, Côn Đảo không còn hộ nghèo; 100% dân cư được sử dụng nước sạch, tiếp cận đầy đủ dịch vụ y tế, tiêm chủng; đội ngũ giáo viên đạt chuẩn theo quy định. Công tác an ninh, quốc phòng được giữ vững, gắn kết chặt chẽ với phát triển kinh tế. Với việc Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch thực hiện điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Côn Đảo đến năm 2045, nhiều dự án hạ tầng lớn sẽ tiếp tục được triển khai. Trong đó, điện lưới quốc gia đã “đi trước một bước” là nền tảng thuận lợi để Côn Đảo phát triển xanh hơn, thông minh hơn và bền vững hơn trong tương lai.