Người dân "ngại" đến công viên
Cuối tuần qua, chị Thu, nhà ở khu đô thị mới Ðịnh Công, quận Hoàng Mai (Hà Nội) cho con trai đang ở tuổi mẫu giáo đến Công viên Thủ Lệ chơi. Cứ nghĩ rằng chắc chắn con sẽ rất thích thú, vì cháu được tận mắt quan sát các con vật sống động, có không gian mặt nước rộng và trong lành..., thế nhưng ngày đi chơi thật là thất vọng. Chị rất mệt mỏi và con thì đòi về sớm. Chị kể, hình dung sẽ có chuyến đi chơi thoải mái, thú vị, ai ngờ đến công viên gửi được xe máy đã mướt mồ hôi. Vào trong công viên, con không hào hứng xem các con vật, mà luôn miệng đòi mẹ cho về vì "nhìn chúng buồn và bẩn quá". Thay vào đó, cháu cứ ngẩn ngơ vì người bán hàng đồ chơi đi theo hai mẹ con mời chào, ấn nhiều thứ đồ chơi vào tay cháu. Ði mệt, tìm chỗ nghỉ chân uống nước thì thấy dãy hàng quán nhếch nhác, xô bồ quá, tôi đành kéo con về. Chắc tôi sẽ không bao giờ đưa con quay trở lại nữa - chị Thu cười buồn.
Không chỉ chị Thu mà nhiều người khác đến Công viên Thủ Lệ đều phàn nàn rằng mấy chục năm công viên hầu như không có sự thay đổi, vẫn cũ kỹ, tồi tàn và hoang sơ. Số lượng chuồng và vật nuôi ít. Ðiểm vui chơi cho trẻ em quá nhỏ với các trò chơi cũ và nghèo nàn. Dịch vụ ăn uống, giải khát không được tổ chức với quy mô tương xứng, khó bảo đảm an toàn vệ sinh... Khách đến đây chơi chủ yếu là người dân từ tỉnh, thành phố khác, do chưa từng biết công viên, hoặc là đã rất lâu không đến. Nhìn chung tâm trạng của phần lớn mọi người đều không muốn quay trở lại đây.
So với Công viên Thủ Lệ, Công viên Thống Nhất (quận Hai Bà Trưng) có tuổi đời tương đương, không gian rộng và đẹp, nhưng cũng vắng người tới vui chơi, vì không khí trong công viên buồn tẻ, hầu như không có một dịch vụ giải trí nào. Công viên chỉ đông đúc vào mỗi buổi sớm, buổi chiều ở các khu vực gần cổng ra vào bởi người dân tới tập thể dục. Ngoài thời điểm ấy, ít người nghĩ tới chuyện bước chân vào đây để vui chơi vì công viên rộng, mà quá vắng vẻ, cảm giác không an toàn. Ðó là chưa kể tới một số khu vực trong công viên thường có tình trạng tụ tập cờ bạc. Nạn cướp bóc cũng đã từng xảy ra ở đây.
Công viên Tuổi Trẻ nằm trên địa bàn phường Thanh Nhàn (quận Hai Bà Trưng) đã chục năm nay tồn tại trong tình trạng "có mà như không", do dự án xây dựng công viên vẫn chưa hoàn thành và công tác quản lý, khai thác yếu kém. Công viên này được thành phố quy hoạch và lập dự án từ năm 2000 với diện tích hơn 26 ha, mang tính chất là công viên cấp thành phố, phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của nhân dân, nhất là của giới trẻ Thủ đô. Các hạng mục phục vụ nhu cầu giải trí cho nhân dân được đầu tư xây dựng rất ít; phần lớn đất đai ở đây đã bị đầu tư sai quy hoạch, sai mục đích. Các công trình nhà hàng Tuổi Trẻ đường Võ Thị Sáu; nhà dịch vụ ten-nít; nhà khung thép đa năng; nhà kho, sân khấu; đường đua thể thức 1... đều là những công trình không có giấy phép xây dựng. Các hoạt động tại đây không phù hợp với tính chất của công viên và gây ảnh hưởng lớn đến cảnh quan, môi trường khu vực. Người dân không những không thể đến đây chơi, mà còn khá bức xúc bởi dự án công viên bị biến tướng.
Công viên Hòa Bình nằm ngay bên tuyến đường Phạm Văn Ðồng, với quy mô lớn, hiện đại, được đầu tư xây dựng, hoàn thành dịp chào mừng Ðại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Tới nay, sau gần hai năm đi vào hoạt động, nhưng số lượng người tới vui chơi vẫn hạn chế, bởi không gian cảnh quan rộng, nhưng thiếu bóng cây xanh, thiếu các dịch vụ giải trí hấp dẫn. Ngược lại, các loại hàng ăn, quán giải khát, dịch vụ trông giữ xe... tự phát mọc lên như nấm chung quanh khu vực trước cổng công viên, nhất là ở cổng phía bắc ở đường Phạm Văn Ðồng. Các hoạt động ở đây không chỉ gây mất trật tự an toàn giao thông mà còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới cảnh quan khu vực. Nhìn cảnh mời chào, lôi kéo khách vào ăn uống hoặc thu tiền trông xe với giá "cắt cổ", nhiều người đã chần chừ, e ngại không muốn vào công viên. Các công viên khác ở Hà Nội như Bách Thảo, Công viên nước Hồ Tây, Công viên hồ Thành Công... cũng trong tình trạng vắng người tới vui chơi, giải trí, bởi dịch vụ giải trí không có, mà vui chơi thì không an toàn.
Cần có mô hình quản lý hiệu quả
Trong khi công viên vắng vẻ thì các vườn hoa lại ngày càng thu hút nhiều người dân tới nghỉ ngơi, vui chơi, nhất là người già và trẻ nhỏ. Vườn hoa Lý Thái Tổ, Vạn Xuân (vườn hoa Hàng Ðậu cũ), vườn hoa Chí Linh, vườn hoa Diên Hồng, vườn hoa Cửa Nam, vườn hoa Tràng Thi... đã trở thành những điểm sinh hoạt cộng đồng cởi mở, gần gũi vào mỗi buổi sáng, chiều, tối. Các vườn hoa đều có diện tích rất nhỏ nhưng được bố trí hợp lý với những mảng sắc mầu hài hòa của cỏ cây, hoa lá. Những chiếc ghế đá đặt dưới bóng cây mát rượi. Ðáng chú ý không gian của các vườn hoa là không gian mở, an toàn, gần khu dân cư cho nên người dân rất ưa thích. Không chỉ muốn đến vui chơi, thư giãn, nhiều người đã có những hành động bảo vệ không gian quý này khỏi bất kỳ sự lấn chiếm nào, vi phạm nào. Ðiều đó cho thấy cách quản lý, khai thác các vườn hoa, công viên cần được xem xét sao cho việc sử dụng hiệu quả, phù hợp nhu cầu của người dân.
Mới đây, tại kỳ họp thứ năm HÐND thành phố Hà Nội khóa 14, trong phiên chất vấn về nội dung công tác quản lý các vườn hoa, công viên trên địa bàn, Chủ tịch HÐND thành phố Hà Nội Ngô Thị Doãn Thanh đề nghị UBND thành phố cần lựa chọn những mô hình đầu tư, quản lý khả thi. Vườn hoa công cộng nên đầu tư từ ngân sách; còn công viên vui chơi, giải trí cần tiến hành xã hội hóa đầu tư xây dựng. Thực tế hiện nay cho thấy, có tình trạng ngân sách không đủ đầu tư xây dựng các khu vui chơi, giải trí, nhưng hoạt động xã hội hóa ở lĩnh vực này lại rất "rụt rè". Vì thế mà phần lớn các công viên đều quá cũ kỹ, dịch vụ giải trí nghèo nàn, không đủ sức hấp dẫn người dân. Nhiều người dân có ý kiến, cần đầu tư xây dựng nhiều vườn hoa, công viên hoạt động theo mô hình công ích để đáp ứng nhu cầu hưởng thụ không gian rất lớn của người dân Thủ đô. Những công viên này không cần rộng, nhưng phải được bố trí xây dựng ở nhiều khu vực dân cư và phải là không gian mở với hệ thống cây xanh, mặt nước phù hợp. Bên cạnh đó, cần có một vài công viên quy mô lớn, đầu tư xây dựng hiện đại với nhiều dịch vụ giải trí hấp dẫn. Những mô hình công viên hiện nay chưa phù hợp là rào cản đối với người dân tới tham quan, giải trí.
TP Hà Nội đang khẩn trương xây dựng hoàn chỉnh quy hoạch các công viên, vườn hoa, cây xanh và hồ nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trên địa bàn thành phố hiện có khoảng 70 vườn hoa, công viên. Tới đây, sẽ có thêm một loạt công viên nữa như công viên Ðống Ða, Yên Sở... Mong rằng những ưu điểm và bất cập của những mô hình, vườn hoa, công viên trong thực tế hiện nay sẽ được tiếp thu và điều chỉnh hợp lý, kịp thời để Hà Nội gìn giữ được vẻ đẹp của một thành phố nhiều bóng cây xanh và mặt hồ, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
