Con vịt và chiếc “vòng kim cô” độc quyền

Việc tập trung đầu mối để kiểm soát dịch bệnh dứt khoát không được tạo ra thế độc quyền, tạo cơ hội cho một vài doanh nghiệp chèn ép giá bán từ người nông dân. Vậy mà…

Nông dân bị thiệt nặng

Liên tục trong gần một tháng qua, cơ quan báo chí nhận được rất nhiều đơn khiếu nại của các hộ nuôi vịt tại hai tỉnh Long An, Tây Ninh cùng nhiều cơ sở giết mổ vịt tại TP Hồ Chí Minh. Nội dung khiếu nại là quyết định “kỳ lạ” của Chi cục Thú y Long An và Tây Ninh buộc nông dân, các cơ sở nuôi vịt chỉ được bán vịt cho Công ty HGHĐ. Nông dân, cơ sở nào muốn bán vịt cho các cơ sở giết mổ khác đều không được cấp giấy phép vận chuyển. Và Công ty HGHĐ đã mặc sức ép giá người nuôi vịt.

Bà Trần Thị Mỹ Lệ, chủ cơ sở nuôi vịt Tân Thành, ở tại xã An Vĩnh Ngãi, thị xã Tân An (Long An) cho biết: "Việc Chi cục Thú y tỉnh Long An chỉ đạo chúng tôi chỉ được bán vịt cho cơ sở HGHĐ đã khiến các hộ nuôi vịt gặp thiệt thòi về giá cả. Bán cho HGHĐ, chúng tôi bị mất đến 5.000 - 10.000 đồng/kg so với bán cho những cơ sở giết mổ khác".

Tại tỉnh Tây Ninh, rất nhiều hộ nuôi vịt ở thị xã Tây Ninh và các huyện Hòa Thành, Dương Minh Châu, Châu Thành, Bến Cầu, Gò Dầu, Trảng Bàng cũng khiếu nại tương tự. Đại diện nhiều hộ nuôi vịt cho biết: "Các nhân viên thú y cấp phép xuất tỉnh buộc chúng tôi chỉ được bán vịt cho HGHĐ, chính vì vậy giá thu mua đã bị ép xuống, với giá rẻ mạt từ 18.000 - 20.000 đồng/kg trong khi giá mua hiện nay là 32.000 đồng/kg. Như vậy, mỗi con vịt nặng 2,9 - 3 kg chúng tôi mất khoảng 30.000 - 40.000 đồng/con".

Tình trạng này đã khiến hơn 50 lò giết mổ vịt tại xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh (TP Hồ Chí Minh) rơi vào tình trạng không thu mua được vịt từ hai địa bàn chủ lực là Long An và Tây Ninh.

Bà Nguyễn Thị Hoa, chủ cơ sở giết mổ Tân Thành tại A30/16 Quốc lộ 50, ấp 1, xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh, bức xúc: "Chúng tôi có cho một số hộ nuôi vịt tại hai tỉnh Tây Ninh và Long An vay vốn để phát triển đàn vịt. Theo thỏa thuận, khi nào vịt lớn thì tôi đảm nhận tiêu thụ vì tôi là chủ cơ sở gia công, giết mổ. Thế nhưng đến nay những đàn vịt được 75 ngày tuổi, đã đến ngày xuất trại và kết quả xét nghiệm dịch cúm cũng là âm tính vậy mà Chi cục Thú y ở hai tỉnh này đều không cấp giấy phép vận chuyển về cơ sở của tôi mà chỉ cấp giấy phép về cơ sở HGHĐ. Không có nguyên liệu, chúng tôi đã phải đóng cửa hơn 20 ngày, thiệt hại gần 70 triệu đồng".

Tiếp xúc với chúng tôi, các chủ cơ sở giết mổ tại Bình Hưng đều bày tỏ bức xúc tương tự. Chủ một cơ sở giết mổ vịt ở Bình Chánh than thở: "Chúng tôi gửi đơn khắp nơi nhưng không ai giải quyết".

Ai tiếp tay tạo thế độc quyền?

Ngày 29-4-2005, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) đã có Thông báo số 1844 yêu cầu các tỉnh kéo dài thời hạn tạm ngừng ấp trứng sản xuất con giống mới thủy cầm, chim cút đến 28-2-2006; cấm vận chuyển thủy cầm, chim cút ra khỏi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

Chúng tôi đã trao đổi với ông Tôn Thất Hàn, Chi cục trưởng Chi cục Thú y tỉnh Tây Ninh, trước tiên về vấn đề việc tỉnh Tây Ninh cấp phép cho vận chuyển vịt về tiêu thụ ở TP Hồ Chí Minh có vi phạm Thông báo 1844 của Bộ NN-PTNT? Ông Tôn Thất Hàn cho biết: "Chúng tôi vẫn cho cấp giấy xuất tỉnh, mặc dù làm vậy là trái với nội dung của Thông báo 1844. Tuy nhiên, việc làm trên xuất phát từ quyền lợi của người chăn nuôi, đàn gia cầm của tỉnh còn nhiều, kết quả xét nghiệm cho âm tính, nếu mang đi hủy hết thì rất tội nghiệp cho bà con, chính vì vậy mà đàn vịt nào đủ điều kiện tiêu thụ là tôi cho bán".

Ông Hàn cũng cho biết: "Chúng tôi không thể cho phép vận chuyển gia cầm về TP Hồ Chí Minh nếu không có sự chấp thuận của Chi cục Thú y TP Hồ Chí Minh".

Chúng tôi tiếp tục đặt câu hỏi vì sao lại buộc các nông dân, cơ sở chăn nuôi vịt chỉ được bán cho Công ty HGHĐ như bà con phản ánh? Ông Hàn cho biết: "Chúng tôi không phải chỉ cấp giấy phép cho Công ty HGHĐ, mà bất cứ cơ sở nào có xin phép thì tôi cho xuất, cơ sở không có hệ thống đông lạnh cũng cho xuất, nhưng đến nay tôi chỉ nhận được công văn xin được tiêu thụ gia cầm của HGHĐ(?). Mấy ngày gần đây, khi nhận được quá nhiều phản ánh của bà con, tôi đã cho ngưng luôn việc bán gia cầm về HGHĐ để tránh bị người ta nói là tiếp tay cho độc quyền".

Ông Hàn cũng cho biết: "Trong các cuộc họp gần đây, Chi cục Thú y TP Hồ Chí Minh cũng gợi ý rằng Công ty HGHĐ có cơ sở giết mổ tốt và đồng ý cho chuyển vịt về đó".

Vậy Chi cục Thú y TP Hồ Chí Minh có công văn chấp thuận việc vận chuyển vịt về cơ sở của HGHĐ không? Ông Tôn Thất Hàn đáp: "Không có công văn mà chỉ nói miệng qua điện thoại".

Chúng tôi đã tiếp tục trao đổi với ông Huỳnh Hữu Lợi, Chi cục trưởng Chi cục Thú y TP Hồ Chí Minh, về vấn đề này. Ông Lợi lại cho biết khác: "Chúng tôi hoàn toàn không can thiệp vào sự độc quyền của Công ty HGHĐ, vận chuyển thủy cầm về đâu là quyền của các tỉnh, họ thấy Công ty HGHĐ giết mổ an toàn thì họ cấp giấy phép vận chuyển về đó, còn giá cả lên hay xuống là do thị trường quyết định". Với cách trả lời này làm người nghe thoáng lầm tưởng ông Lợi như "vô can", nhưng thực ra với cương vị Chi cục trưởng ông Lợi không thể nói không biết về Thông báo số 1844. Vụ việc này cần sớm được Cục Thú y, Bộ NN-PTNT kiểm tra làm rõ.

Trước phản ứng quyết liệt của nông dân cũng như các cơ sở giết mổ, Chi cục Thú y Tây Ninh và Long An đã ngưng cấp giấy phép vận chuyển vịt về TP Hồ Chí Minh, kể cả để bán cho Công ty HGHĐ.